हरिवंश
Начало осады МатхурыHV 81.1-8
417 / 607
हरिवंश · HV 81.1-8
देवनागरी

मथुरोपवने गत्वा निविष्टांस् तान् नराधिपान् अपश्यन् वृष्णयः सर्वे पुरस्कृत्य जनार्दनम् ॥
ततो हृष्टमनाः कृष्णो रामं वचनम् अब्रवीत् त्वरते खलु कार्यार्थो देवतानां न संशयः ॥
यथायं संनिकृष्टो हि जरासंधो नराधिपः लक्ष्यन्ते हि ध्वजाग्राणि रथानां वातरंहसाम् ॥
एतानि शशिकल्पानि नराणां विजिगीषताम् छत्राण्य् आर्य विराजन्ते प्रोच्छ्रितानि सितानि च ॥
अहो नृपरथोदग्रा विमलाश् छत्रपङ्क्तयः अभिवर्तन्ति नः शुभ्रा यथा खे हंसपङ्क्तयः ॥
काले खलु नृपः प्राप्तो जरासंधो महीपतिः आवयोर् युद्धनिकषः प्रथमः समरातिथिः ॥
आर्य तिष्ठाव सहिताव् अनुप्राप्ते महीपतौ युद्धारम्भः प्रयोक्तव्यो बलं तावद् विमृश्यताम् ॥
एवम् उक्त्वा ततः कृष्णः स्वस्थः संग्रामलालसः जरासंधम् अभिप्रेप्सुश् चकार बलदर्शनम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mathuropavane gatvā niviṣṭāṃs tān narādhipān apaśyan vṛṣṇayaḥ sarve puraskṛtya janārdanam ||
tato hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇo rāmaṃ vacanam abravīt tvarate khalu kāryārtho devatānāṃ na saṃśayaḥ ||
yathāyaṃ saṃnikṛṣṭo hi jarāsaṃdho narādhipaḥ lakṣyante hi dhvajāgrāṇi rathānāṃ vātaraṃhasām ||
etāni śaśikalpāni narāṇāṃ vijigīṣatām chatrāṇy ārya virājante procchritāni sitāni ca ||
aho nṛparathodagrā vimalāś chatrapaṅktayaḥ abhivartanti naḥ śubhrā yathā khe haṃsapaṅktayaḥ ||
kāle khalu nṛpaḥ prāpto jarāsaṃdho mahīpatiḥ āvayor yuddhanikaṣaḥ prathamaḥ samarātithiḥ ||
ārya tiṣṭhāva sahitāv anuprāpte mahīpatau yuddhārambhaḥ prayoktavyo balaṃ tāvad vimṛśyatām ||
evam uktvā tataḥ kṛṣṇaḥ svasthaḥ saṃgrāmalālasaḥ jarāsaṃdham abhiprepsuś cakāra baladarśanam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मथुरोपवने गत्वाmathuropavane gatvāпридя к роще Матхуры; выйдя в пригородный лес Матхуры
निविष्टांस् तान् नराधिपान्niviṣṭāṃs tān narādhipānтех расположившихся царей; тех царей, вставших лагерем
अपश्यन् वृष्णयः सर्वेapaśyan vṛṣṇayaḥ sarveувидели все Вришни; все Вришни увидели
पुरस्कृत्य जनार्दनम्puraskṛtya janārdanamпоставив впереди Джанардану; во главе с Джанарданой
ततो हृष्टमनाः कृष्णोtato hṛṣṭamanāḥ kṛṣṇoзатем Кришна с радостным умом; после этого радостный Кришна
रामं वचनम् अब्रवीत्rāmaṃ vacanam abravītсказал Раме слово; обратился к Раме
त्वरते खलु कार्यार्थोtvarate khalu kāryārthoдействительно спешит цель дела; цель дела поистине ускоряется
देवतानां न संशयःdevatānāṃ na saṃśayaḥбогов, нет сомнения; для богов, несомненно
यथायं संनिकृष्टो हिyathāyaṃ saṃnikṛṣṭo hiведь поскольку этот приблизился; раз этот уже близко
जरासंधो नराधिपःjarāsaṃdho narādhipaḥДжарасандха, владыка людей; царь Джарасандха
लक्ष्यन्ते हि ध्वजाग्राणिlakṣyante hi dhvajāgrāṇiведь видны верхушки знамён; заметны вершины флагов
रथानां वातरंहसाम्rathānāṃ vātaraṃhasāmколесниц, быстрых как ветер; у колесниц с ветровой скоростью
एतानि शशिकल्पानिetāni śaśikalpāniэти подобные луне; эти луноподобные
नराणां विजिगीषताम्narāṇāṃ vijigīṣatāmлюдей, желающих победить; царей, стремящихся к победе
छत्राण्य् आर्य विराजन्तेchatrāṇy ārya virājanteзонты, о благородный, сияют; царские зонты, арья, блистают
प्रोच्छ्रितानि सितानि चprocchritāni sitāni caподнятые и белые; высоко поднятые и белые
अहो नृपरथोदग्राaho nṛparathodagrāо, высокие над царскими колесницами; вот над царскими колесницами поднятые
विमलाश् छत्रपङ्क्तयःvimalāś chatrapaṅktayaḥчистые ряды зонтов; белые ряды царских зонтов
अभिवर्तन्ति नः शुभ्राabhivartanti naḥ śubhrāприближаются к нам белые; надвигаются на нас светлые
यथा खे हंसपङ्क्तयःyathā khe haṃsapaṅktayaḥкак в небе ряды гусей; словно стаи гусей в небе
काले खलु नृपः प्राप्तोkāle khalu nṛpaḥ prāptoцарь действительно пришёл вовремя; государь явился в срок
जरासंधो महीपतिःjarāsaṃdho mahīpatiḥДжарасандха, владыка земли; земной владыка Джарасандха
आवयोर् युद्धनिकषःāvayor yuddhanikaṣaḥпробный камень нашей битвы; испытание нашего боя
प्रथमः समरातिथिःprathamaḥ samarātithiḥпервый боевой гость; первый гость войны
आर्य तिष्ठाव सहिताव्ārya tiṣṭhāva sahitāvарья, останемся вместе; благородный, встанем рядом
अनुप्राप्ते महीपतौanuprāpte mahīpatauкогда владыка земли пришёл; после прибытия царя
युद्धारम्भः प्रयोक्तव्योyuddhārambhaḥ prayoktavyoначало битвы должно быть предпринято; следует начать сражение
बलं तावद् विमृश्यताम्balaṃ tāvad vimṛśyatāmсила же пусть будет рассмотрена; сначала оценим войско
एवम् उक्त्वा ततः कृष्णःevam uktvā tataḥ kṛṣṇaḥтак сказав, затем Кришна; произнеся это, Кришна
स्वस्थः संग्रामलालसःsvasthaḥ saṃgrāmalālasaḥспокойный, жаждущий битвы; собранный и стремящийся к бою
जरासंधम् अभिप्रेप्सुश्jarāsaṃdham abhiprepsuśжелая достичь Джарасандхи; стремясь встретить Джарасандху
चकार बलदर्शनम्cakāra baladarśanamсовершил осмотр войска; стал обозревать силы
अनुवाद

Вришни во главе с Джанарданой вышли к роще у Матхуры и увидели царей, расположившихся там лагерем. Тогда радостный Кришна сказал Раме: «Несомненно, дело богов быстро движется к цели: царь Джарасандха уже близко, видны верхушки знамён его быстрых как ветер колесниц. О благородный, белые зонты этих стремящихся к победе царей, поднятые высоко и подобные луне, сияют. Посмотри: чистые ряды зонтов над царскими колесницами приближаются к нам, словно белые стаи гусей в небе. Владыка земли Джарасандха пришёл вовремя: он первый гость битвы и пробный камень нашего сражения. О арья, станем вместе, раз царь уже прибыл. Следует начать битву, но сперва надо рассмотреть его силу». Сказав это, Кришна, спокойный и жаждущий сражения, желая встретить Джарасандху, стал обозревать войско.

संस्करण

3216222e3155 · प्रकाशित 22 जून 2026, 4:22:32 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से