कृष्णेन ह्रियमाणां तु रुक्मी श्रुत्वा तु रुक्मिणीम् प्रतिज्ञाम् अकरोत् क्रुद्धः समक्षं भीष्मकस्य ह ॥
अहत्वा युधि गोविन्दम् अनानीय च रुक्मिणीम् कुण्डिनं न प्रवेक्ष्यामि सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥
आस्थाय स रथं वीरः समुदग्रायुधध्वजम् जवेन प्रययौ क्रुद्धो बलेन महता वृतः ॥
तम् अन्वयुर् नृपाश् चैव दक्षिणापथवासिनः क्राथो ऽंशुमाञ् श्रुतर्वा च वेणुदारिश्च वीर्यवान् ॥
भीष्मकस्य सुतश् चापि रथेन रथिनां वरः क्रथकैशिकमुख्याश्च सर्व एव महारथाः ॥
ते गत्वा दूरम् अध्वानं सरितं नर्मदाम् अनु गोविन्दं ददृशुः क्रुद्धाः सहैव प्रियया स्थितम् ॥
अवस्थाप्य च तत् सैन्यं रुक्मी बलमदान्वितः चिकीर्षुर् द्वैरथं युद्धम् अभ्ययान् मधुसूदनम् ॥
स विव्याध चतुःषष्ट्या गोविन्दं निशितैः श्रैः तं प्रत्यविध्यत् सप्तत्या बाणैर् युधि जनार्दनः ॥
यतमानस्य चिच्छेद ध्वजं चास्य महाबलः जहार च शिरः कायात् सारथेश् चास्य वीर्यवान् ॥
kṛṣṇena hriyamāṇāṃ tu rukmī śrutvā tu rukmiṇīm pratijñām akarot kruddhaḥ samakṣaṃ bhīṣmakasya ha ||
ahatvā yudhi govindam anānīya ca rukmiṇīm kuṇḍinaṃ na pravekṣyāmi satyam etad bravīmi te ||
āsthāya sa rathaṃ vīraḥ samudagrāyudhadhvajam javena prayayau kruddho balena mahatā vṛtaḥ ||
tam anvayur nṛpāś caiva dakṣiṇāpathavāsinaḥ krātho 'ṃśumāñ śrutarvā ca veṇudāriśca vīryavān ||
bhīṣmakasya sutaś cāpi rathena rathināṃ varaḥ krathakaiśikamukhyāśca sarva eva mahārathāḥ ||
te gatvā dūram adhvānaṃ saritaṃ narmadām anu govindaṃ dadṛśuḥ kruddhāḥ sahaiva priyayā sthitam ||
avasthāpya ca tat sainyaṃ rukmī balamadānvitaḥ cikīrṣur dvairathaṃ yuddham abhyayān madhusūdanam ||
sa vivyādha catuḥṣaṣṭyā govindaṃ niśitaiḥ śraiḥ taṃ pratyavidhyat saptatyā bāṇair yudhi janārdanaḥ ||
yatamānasya ciccheda dhvajaṃ cāsya mahābalaḥ jahāra ca śiraḥ kāyāt sāratheś cāsya vīryavān ||
Услышав, что Кришна уводит Рукмини, разгневанный Рукми перед Бхишмакой дал клятву: «Не убив в бою Говинду и не приведя Рукмини обратно, я не войду в Кундину. Истину говорю тебе». Тогда герой взошёл на колесницу с высоко поднятым оружием и стягом и, окружённый большим войском, в гневе быстро двинулся вперёд. За ним последовали цари южной страны: Кратха, Аншуман, Шрутарва и доблестный Венудари; сын Бхишмаки, лучший колесничих, и все махаратхи во главе с Кратхой и Каишикой. Пройдя долгий путь вдоль реки Нармады, они в гневе увидели Говинду, стоящего вместе с возлюбленной. Рукми, полный гордости силой, остановил войско и, желая поединка на колесницах, пошёл на Мадхусудану. Он поразил Говинду шестьюдесятью четырьмя острыми стрелами, а Джанардана ответил ему в бою семьюдесятью стрелами. Могучий Кришна отсёк стяг Рукми, когда тот старался продолжать бой, и доблестно отделил от тела голову его возницы.
7d8c10e51275 · प्रकाशित 22 जून 2026, 4:52:04 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Клятва Рукми рождается из гордости и оскорблённого контроля над судьбой сестры. Но уже первые удары показывают разницу: его решимость сталкивается с спокойной неодолимостью Кришны.