सादिता मौरवाः पाशा निसुन्दनरकौ हतौ कृतः क्षेमः पुनः पन्थाः पुरं प्राग्ज्योतिषं प्रति ॥
शौरिणा पृथिवीपालास् त्रासिताः स्पर्धिनो युधि धनुषश् च निनादेन पाञ्चजन्यस्वनेन च ॥
मेघप्रख्यैर् अनीकैश् च दाक्षिणात्याभिरक्षिताम् रुक्मिणीम् आजहाराशु केशवो वृष्णिपुंगवः ॥
ततः पर्जन्यघोषेण रथेनादित्यवर्चसा उवाह महिषीं भोजां शङ्खचक्रगदासिभृत् ॥
जारूथ्याम् आह्वृतिः क्राथः शिशुपालश् च निर्जितः वक्त्रश् च सह सैन्येन शतधन्वा च दुर्जयः ॥
इन्द्रद्युम्नो हतः कोपाद् यवनश् च कशेरुमान् हतः सौभपतिः साल्वः शौभश् च दृढधन्वना ॥
पर्वतानां सहस्रं च चक्रेण पुरुषोत्तमः विकीर्य पुण्डरीकाक्षो द्युमत्सेनम् अपोथयत् ॥
महेन्द्रशिखरे चैव निमेषोन्तरचारिणौ जघान यो नरव्याघ्रो रावणस्याभितश् चरौ ॥
इरावत्यां महाभोजाव् अग्निसूर्यसमौ युधि गोपतिस् तालकेतुश् च निहतौ शार्ङ्गधन्वना ॥
अक्षप्रपतने चैव निमिर् हंसश् च दानवौ उभौ ताव् अपि कृष्णेन सराष्ट्रौ विनिपातितौ ॥
दग्धा वाराणसी चैव केशवेन महात्मना सानुबन्धः सराष्ट्रश् च काशीनाम् अधिपो हतः ॥
विजित्य च यमः संख्ये शरैः संनतपर्वभिः अथैन्द्रसेनिर् आनीतः कृष्णेनाद्भुतकर्मणा ॥
सहितः सर्वयादोभिः सागरेषु महाबलः प्राप्य लोहितकूटानि कृष्णेन वरुणो जितः ॥
महेन्द्रभवने जातो देवैर् गुप्तो महात्मभिः अचिन्तयित्वा देवेन्द्रं पारिजातद्रुमो हृतः ॥
sāditā mauravāḥ pāśā nisundanarakau hatau kṛtaḥ kṣemaḥ punaḥ panthāḥ puraṃ prāgjyotiṣaṃ prati ||
śauriṇā pṛthivīpālās trāsitāḥ spardhino yudhi dhanuṣaś ca ninādena pāñcajanyasvanena ca ||
meghaprakhyair anīkaiś ca dākṣiṇātyābhirakṣitām rukmiṇīm ājahārāśu keśavo vṛṣṇipuṃgavaḥ ||
tataḥ parjanyaghoṣeṇa rathenādityavarcasā uvāha mahiṣīṃ bhojāṃ śaṅkhacakragadāsibhṛt ||
jārūthyām āhvṛtiḥ krāthaḥ śiśupālaś ca nirjitaḥ vaktraś ca saha sainyena śatadhanvā ca durjayaḥ ||
indradyumno hataḥ kopād yavanaś ca kaśerumān hataḥ saubhapatiḥ sālvaḥ śaubhaś ca dṛḍhadhanvanā ||
parvatānāṃ sahasraṃ ca cakreṇa puruṣottamaḥ vikīrya puṇḍarīkākṣo dyumatsenam apothayat ||
mahendraśikhare caiva nimeṣontaracāriṇau jaghāna yo naravyāghro rāvaṇasyābhitaś carau ||
irāvatyāṃ mahābhojāv agnisūryasamau yudhi gopatis tālaketuś ca nihatau śārṅgadhanvanā ||
akṣaprapatane caiva nimir haṃsaś ca dānavau ubhau tāv api kṛṣṇena sarāṣṭrau vinipātitau ||
dagdhā vārāṇasī caiva keśavena mahātmanā sānubandhaḥ sarāṣṭraś ca kāśīnām adhipo hataḥ ||
vijitya ca yamaḥ saṃkhye śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ athaindrasenir ānītaḥ kṛṣṇenādbhutakarmaṇā ||
sahitaḥ sarvayādobhiḥ sāgareṣu mahābalaḥ prāpya lohitakūṭāni kṛṣṇena varuṇo jitaḥ ||
mahendrabhavane jāto devair gupto mahātmabhiḥ acintayitvā devendraṃ pārijātadrumo hṛtaḥ ||
Нарада продолжил: «Мауравские петли уничтожены, Нисунда и Нарака сражены, и путь к городу Прагджьотише снова стал безопасным. Шаури устрашил в бою соперничающих земных владык звоном своего лука и звуком Панчаджаньи. Кешава, лучший из Вришни, быстро увёл Рукмини, которую охраняли южане с войсками, похожими на тучи. Затем носитель раковины, диска, палицы и меча на колеснице, гремящей как туча и сияющей как солнце, увёз царевну Бходжей. В Джарутье были побеждены Ахврити, Кратха, Шишупала, Вактра с войском и труднопобедимый Шатадханва. В гневе был убит Индрадьюмна, а также явана Кашеруман; Шальва, владыка Саубхи, и сама Саубха были уничтожены крепколуким. Пундарикакша, высший пуруша, разметав диском тысячу гор, сокрушил Дьюматсену. На вершине Махендры этот тигр среди людей убил двух быстрых соглядатаев Раваны. На Иравати Шарнгадханва сразил в бою двух великих Бходжей, Гопати и Талакету, равных огню и солнцу. При Акшапрапатане Кришна низверг с царствами обоих данавов, Ними и Хамсу. Великий Кешава сжёг Варанаси, а владыка Каши был убит с союзниками и царством. Победив Яму в бою изогнутыми стрелами, Кришна дивных деяний вернул сына Индрасены. Могучий Кришна вместе со всеми Ядавами достиг Лохитакут у морей и победил Варуну. А дерево париджата, рождённое в доме Махендры и охраняемое великими богами, было унесено без оглядки на царя богов».
e5df0260cbd9 · प्रकाशित 22 जून 2026, 5:27:14 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Нарада соединяет разные победы Кришны в один ряд: битвы, похищения невест, победы над царями, демонами и даже небесными хранителями. Смысл перечня не в количестве подвигов, а в том, что ни земная, ни небесная власть не ограничивает Кришну.