Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
हरिवंश
Кришна узнаёт о судьбе Анируддхи и отправляется в бойHV 109.27-56
572 / 607
हरिवंश · HV 109.27-56
॥
देवनागरी

अनिरुद्धे हृते वीरे पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः अशक्तान् इव मन्यन्ते सर्वान् अस्मान् सबान्धवान् ॥
आहुकश् चैव नो राजा हृतः साल्वेन वै पुरा प्रत्यानीतस् ततो ऽस्माभिर् युद्धं कृत्वा सुदारुणम् ॥
प्रद्युम्नश् चापि नो बाल्ये शम्बरेण हृतो ह्य् अभूत् स तं निहत्य समरे प्राप्तो रुक्मिणिनन्दनः ॥
इदं तु सुमहत्कष्टं प्राद्युम्निः क्व प्रवासितः नैवंविधम् अहं दोषं स्मरामि मनुजर्षभाः ॥
भस्मना गुण्ठितः पादो येन मे मूर्ध्नि पातितः सानुबन्धस्य तस्याहं हरिष्ये जीवितं रणे ॥
इत्य् एवम् उक्ते कृष्णेन सात्यकिर् वाक्यम् अब्रवीत् चराः कृष्ण प्रयुज्यन्ताम् अनिरुद्धस्य मार्गणे ॥
आहुकं प्राह कृष्णस् तु स्मितं कृत्वा वचस् तदा आभ्यन्तराश् च बाह्याश् च व्यादिश्यन्तां चरा नृप ॥
ततश् चरास् तु व्यादिष्टाः पार्थिवेन यशस्विना अभ्यन्तरं च मार्गध्वं बाह्यतश् च समन्ततः ॥
वेणुमन्तं लतावेष्टं तथा रैवतकं गिरिम् ऋक्षवन्तं गिरिं चैव मार्गध्वं त्वरिता हयैः ॥
एकैकं तत्र चोद्यानं मार्गितव्यं समन्ततः गन्तव्यं चापि निःसङ्गम् उद्यानेषु समन्ततः ॥
हयानां च सहस्राणि रथानां चाप्य् अनेकशः आरुह्य त्वरिताः सर्वे मार्गध्वं यदुनन्दनम् ॥
सेनापतिर् अनाधृष्टिर् इदं वचनम् अब्रवीत् कृष्णम् अक्लिष्टकर्माणम् अच्युतं भीतभीतवत् ॥
शृणु कृष्ण वचो मह्यं यदि ते रोचते विभो चिरात् प्रभृति मे वक्तुं भवन्तं जायते मतिः ॥
असिलोमा पुलोमा च निसुन्दनरकौ हतौ सौभः साल्वश् च निहतौ मैन्दो द्विविद एव च हयग्रीवश् च सुमहान् सानुबन्धस् त्वया हतः ॥
तादृशे विग्रहे वृत्ते देवहेतोः सुदारुणे सर्वाण्य् एतानि कर्माणि निःशेषाणि रणे रणे कृतवान् असि गोविन्द पार्ष्णिग्राहश् च नास्ति ते ॥
इदं कर्म त्वया कृष्ण सानुबन्धं कृतं रणे पारिजातस्य हरणे यत् कृतं कर्म दुष्करं ॥
तत्र शक्रस् त्वया कृष्ण ऐरावतशिरोगतः निर्जितो बाहुवीर्येण स्वयं युद्धविशारदः ॥
तेन वैरं त्वया सार्धं कर्तव्यं नात्र संशयः तत्रानुबन्धश् च महांस् तेन कार्यस् त्वया सह ॥
तत्रानिरुद्धहरणं कृतं मघवता स्वयम् न ह्य् अन्यस्य भवेच् छक्तिर् वैरनिर्यातनं प्रति ॥
इत्य् एवम् उक्ते वचने कृष्णो नाग इव श्वसन् उवाच वचनं धीमान् अनाधृष्टिं महाबलम् ॥
सेनानीस् तात मा मैवं न देवाः क्षुद्रकर्मिणः नाकृतज्ञा न वा क्लीबा नावलिप्ता न बालिशाः ॥
देवतार्थं च मे यत्नो महान् दानवसंक्षये तेषां प्रियार्थं च रणे हन्मि दृप्तान् महासुरान् ॥
तत्परस् तन्मनाश् चास्मि तद्भक्तस् तत्प्रिये रतः कथं पापं करिष्यन्ति विज्ञायैवंविधं हि माम् ॥
अक्षुद्राः सत्यवन्तश् च नित्यं भक्तानुयायिनः न तेषु पापं विज्ञेयं बालिश त्वं प्रभाषसे ॥
कृष्णस्य वचनं श्रुत्वा तदाक्रूरो ऽब्रवीद् वचः मधुरं श्लक्ष्णया वाचा अर्थवाक्यविशारदः ॥
यच् छक्रस्य प्रभोः कार्यं तद् अस्माकं विनिश्चितम् अस्माकं चापि यत् कार्यं तच् च कार्यं शचीपतेः ॥
संरक्ष्याश् च वयं देवैर् अस्माभिश् चापि देवताः देवतार्थे वयं चापि मानुषत्वम् उपागताः ॥
एवम् अक्रूरवचनैश् चोदितः पुरुषोत्तमः स्निग्धगम्भीरया वाचा पुनः कृष्णो ऽभ्यभाषत ॥
नायं देवैर् न गन्धर्वैर् नापि यक्षैर् न राक्षसैः प्रद्युम्नपुत्रो ऽपहृतः पुंश्चल्या तु हृतः स्त्रिया ॥
मायाविदग्धाः पुंश्चल्यो दैत्यदानवयोषितः ताभिर् हृतो न संदेहो नान्यतो विद्यते भयम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

aniruddhe hṛte vīre pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ aśaktān iva manyante sarvān asmān sabāndhavān ||
āhukaś caiva no rājā hṛtaḥ sālvena vai purā pratyānītas tato 'smābhir yuddhaṃ kṛtvā sudāruṇam ||
pradyumnaś cāpi no bālye śambareṇa hṛto hy abhūt sa taṃ nihatya samare prāpto rukmiṇinandanaḥ ||
idaṃ tu sumahatkaṣṭaṃ prādyumniḥ kva pravāsitaḥ naivaṃvidham ahaṃ doṣaṃ smarāmi manujarṣabhāḥ ||
bhasmanā guṇṭhitaḥ pādo yena me mūrdhni pātitaḥ sānubandhasya tasyāhaṃ hariṣye jīvitaṃ raṇe ||
ity evam ukte kṛṣṇena sātyakir vākyam abravīt carāḥ kṛṣṇa prayujyantām aniruddhasya mārgaṇe ||
āhukaṃ prāha kṛṣṇas tu smitaṃ kṛtvā vacas tadā ābhyantarāś ca bāhyāś ca vyādiśyantāṃ carā nṛpa ||
tataś carās tu vyādiṣṭāḥ pārthivena yaśasvinā abhyantaraṃ ca mārgadhvaṃ bāhyataś ca samantataḥ ||
veṇumantaṃ latāveṣṭaṃ tathā raivatakaṃ girim ṛkṣavantaṃ giriṃ caiva mārgadhvaṃ tvaritā hayaiḥ ||
ekaikaṃ tatra codyānaṃ mārgitavyaṃ samantataḥ gantavyaṃ cāpi niḥsaṅgam udyāneṣu samantataḥ ||
hayānāṃ ca sahasrāṇi rathānāṃ cāpy anekaśaḥ āruhya tvaritāḥ sarve mārgadhvaṃ yadunandanam ||
senāpatir anādhṛṣṭir idaṃ vacanam abravīt kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇam acyutaṃ bhītabhītavat ||
śṛṇu kṛṣṇa vaco mahyaṃ yadi te rocate vibho cirāt prabhṛti me vaktuṃ bhavantaṃ jāyate matiḥ ||
asilomā pulomā ca nisundanarakau hatau saubhaḥ sālvaś ca nihatau maindo dvivida eva ca hayagrīvaś ca sumahān sānubandhas tvayā hataḥ ||
tādṛśe vigrahe vṛtte devahetoḥ sudāruṇe sarvāṇy etāni karmāṇi niḥśeṣāṇi raṇe raṇe kṛtavān asi govinda pārṣṇigrāhaś ca nāsti te ||
idaṃ karma tvayā kṛṣṇa sānubandhaṃ kṛtaṃ raṇe pārijātasya haraṇe yat kṛtaṃ karma duṣkaraṃ ||
tatra śakras tvayā kṛṣṇa airāvataśirogataḥ nirjito bāhuvīryeṇa svayaṃ yuddhaviśāradaḥ ||
tena vairaṃ tvayā sārdhaṃ kartavyaṃ nātra saṃśayaḥ tatrānubandhaś ca mahāṃs tena kāryas tvayā saha ||
tatrāniruddhaharaṇaṃ kṛtaṃ maghavatā svayam na hy anyasya bhavec chaktir vairaniryātanaṃ prati ||
ity evam ukte vacane kṛṣṇo nāga iva śvasan uvāca vacanaṃ dhīmān anādhṛṣṭiṃ mahābalam ||
senānīs tāta mā maivaṃ na devāḥ kṣudrakarmiṇaḥ nākṛtajñā na vā klībā nāvaliptā na bāliśāḥ ||
devatārthaṃ ca me yatno mahān dānavasaṃkṣaye teṣāṃ priyārthaṃ ca raṇe hanmi dṛptān mahāsurān ||
tatparas tanmanāś cāsmi tadbhaktas tatpriye rataḥ kathaṃ pāpaṃ kariṣyanti vijñāyaivaṃvidhaṃ hi mām ||
akṣudrāḥ satyavantaś ca nityaṃ bhaktānuyāyinaḥ na teṣu pāpaṃ vijñeyaṃ bāliśa tvaṃ prabhāṣase ||
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā tadākrūro 'bravīd vacaḥ madhuraṃ ślakṣṇayā vācā arthavākyaviśāradaḥ ||
yac chakrasya prabhoḥ kāryaṃ tad asmākaṃ viniścitam asmākaṃ cāpi yat kāryaṃ tac ca kāryaṃ śacīpateḥ ||
saṃrakṣyāś ca vayaṃ devair asmābhiś cāpi devatāḥ devatārthe vayaṃ cāpi mānuṣatvam upāgatāḥ ||
evam akrūravacanaiś coditaḥ puruṣottamaḥ snigdhagambhīrayā vācā punaḥ kṛṣṇo 'bhyabhāṣata ||
nāyaṃ devair na gandharvair nāpi yakṣair na rākṣasaiḥ pradyumnaputro 'pahṛtaḥ puṃścalyā tu hṛtaḥ striyā ||
māyāvidagdhāḥ puṃścalyo daityadānavayoṣitaḥ tābhir hṛto na saṃdeho nānyato vidyate bhayam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अनिरुद्धे हृते वीरेaniruddhe hṛte vīreкогда герой Анируддха похищен
पृथिव्यां सर्वपार्थिवाःpṛthivyāṃ sarvapārthivāḥна земле все цари
अशक्तान् इव मन्यन्तेaśaktān iva manyanteсчитают словно бессильными
सर्वान् अस्मान् सबान्धवान्sarvān asmān sabāndhavānвсех нас с родичами
आहुकश् चैव नो राजाāhukaś caiva no rājāи наш царь Ахука
हृतः साल्वेन वै पुराhṛtaḥ sālvena vai purāпрежде был похищен Шальвой
प्रत्यानीतस् ततो ऽस्माभिर्pratyānītas tato 'smābhirзатем нами был возвращён
युद्धं कृत्वा सुदारुणम्yuddhaṃ kṛtvā sudāruṇamпосле страшной битвы
प्रद्युम्नश् चापि नो बाल्येpradyumnaś cāpi no bālyeи Прадьюмна у нас в детстве
शम्बरेण हृतो ह्य् अभूत्śambareṇa hṛto hy abhūtбыл похищен Шамбарой
स तं निहत्य समरेsa taṃ nihatya samareон его убив в бою
प्राप्तो रुक्मिणिनन्दनःprāpto rukmiṇinandanaḥвернулся, радость Рукмини
इदं तु सुमहत्कष्टंidaṃ tu sumahatkaṣṭaṃэто же очень великое бедствие
प्राद्युम्निः क्व प्रवासितःprādyumniḥ kva pravāsitaḥкуда уведён сын Прадьюмны
नैवंविधम् अहं दोषंnaivaṃvidham ahaṃ doṣaṃтакого рода вины я
स्मरामि मनुजर्षभाःsmarāmi manujarṣabhāḥне помню, лучшие люди
भस्मना गुण्ठितः पादोbhasmanā guṇṭhitaḥ pādoпеплом покрытая нога
येन मे मूर्ध्नि पातितःyena me mūrdhni pātitaḥкоторым мне на голову поставлена
सानुबन्धस्य तस्याहंsānubandhasya tasyāhaṃего вместе с окружением я
हरिष्ये जीवितं रणेhariṣye jīvitaṃ raṇeотниму жизнь в бою
इत्य् एवम् उक्ते कृष्णेनity evam ukte kṛṣṇenaкогда так сказано Кришной
सात्यकिर् वाक्यम् अब्रवीत्sātyakir vākyam abravītСатьяки сказал слово
चराः कृष्ण प्रयुज्यन्ताम्carāḥ kṛṣṇa prayujyantāmпусть соглядатаи, Кришна, будут посланы
अनिरुद्धस्य मार्गणेaniruddhasya mārgaṇeна поиски Анируддхи
आहुकं प्राह कृष्णस् तुāhukaṃ prāha kṛṣṇas tuАхуке сказал Кришна же
स्मितं कृत्वा वचस् तदाsmitaṃ kṛtvā vacas tadāулыбнувшись, слово тогда
आभ्यन्तराश् च बाह्याश् चābhyantarāś ca bāhyāś caвнутренние и внешние
व्यादिश्यन्तां चरा नृपvyādiśyantāṃ carā nṛpaпусть будут посланы разведчики, царь
ततश् चरास् तु व्यादिष्टाःtataś carās tu vyādiṣṭāḥзатем разведчики были посланы
पार्थिवेन यशस्विनाpārthivena yaśasvināславным царём
अभ्यन्तरं च मार्गध्वंabhyantaraṃ ca mārgadhvaṃищите внутри
बाह्यतश् च समन्ततःbāhyataś ca samantataḥи снаружи повсюду
वेणुमन्तं लतावेष्टंveṇumantaṃ latāveṣṭaṃВенумант и Латавешту
तथा रैवतकं गिरिम्tathā raivatakaṃ girimтакже гору Райватаку
ऋक्षवन्तं गिरिं चैवṛkṣavantaṃ giriṃ caivaи гору Рикшавант
मार्गध्वं त्वरिता हयैःmārgadhvaṃ tvaritā hayaiḥищите быстро на конях
एकैकं तत्र चोद्यानंekaikaṃ tatra codyānaṃкаждый там сад
मार्गितव्यं समन्ततःmārgitavyaṃ samantataḥдолжен быть обыскан повсюду
गन्तव्यं चापि निःसङ्गम्gantavyaṃ cāpi niḥsaṅgamи надо идти свободно
उद्यानेषु समन्ततःudyāneṣu samantataḥпо всем садам
हयानां च सहस्राणिhayānāṃ ca sahasrāṇiи тысячи коней
रथानां चाप्य् अनेकशःrathānāṃ cāpy anekaśaḥи множество колесниц
आरुह्य त्वरिताः सर्वेāruhya tvaritāḥ sarveвзойдя, все быстро
मार्गध्वं यदुनन्दनम्mārgadhvaṃ yadunandanamищите радость Яду
सेनापतिर् अनाधृष्टिर्senāpatir anādhṛṣṭirвоеначальник Анадхришти
इदं वचनम् अब्रवीत्idaṃ vacanam abravītэто слово сказал
कृष्णम् अक्लिष्टकर्माणम्kṛṣṇam akliṣṭakarmāṇamКришне, чьи деяния безупречны
अच्युतं भीतभीतवत्acyutaṃ bhītabhītavatАчьюте, словно испуганный
शृणु कृष्ण वचो मह्यंśṛṇu kṛṣṇa vaco mahyaṃуслышь моё слово, Кришна
यदि ते रोचते विभोyadi te rocate vibhoесли оно тебе угодно, владыка
चिरात् प्रभृति मे वक्तुंcirāt prabhṛti me vaktuṃдавно уже мне сказать
भवन्तं जायते मतिःbhavantaṃ jāyate matiḥтебе возникает мысль
असिलोमा पुलोमा चasilomā pulomā caАсильома и Пулома
निसुन्दनरकौ हतौnisundanarakau hatauНисунда и Нарака убиты
सौभः साल्वश् च निहतौsaubhaḥ sālvaś ca nihatauСаубха и Шальва уничтожены
मैन्दो द्विविद एव चmaindo dvivida eva caМаинда и Двивида также
हयग्रीवश् च सुमहान्hayagrīvaś ca sumahānи великий Хаягрива
सानुबन्धस् त्वया हतःsānubandhas tvayā hataḥс окружением тобой убит
तादृशे विग्रहे वृत्तेtādṛśe vigrahe vṛtteкогда такая война произошла
देवहेतोः सुदारुणेdevahetoḥ sudāruṇeради богов, очень страшная
सर्वाण्य् एतानि कर्माणिsarvāṇy etāni karmāṇiвсе эти деяния
निःशेषाणि रणे रणेniḥśeṣāṇi raṇe raṇeполностью в каждом бою
कृतवान् असि गोविन्दkṛtavān asi govindaты совершил, Говинда
पार्ष्णिग्राहश् च नास्ति तेpārṣṇigrāhaś ca nāsti teи тылового врага у тебя нет
इदं कर्म त्वया कृष्णidaṃ karma tvayā kṛṣṇaэто дело тобой, Кришна
सानुबन्धं कृतं रणेsānubandhaṃ kṛtaṃ raṇeс последствиями сделано в бою
पारिजातस्य हरणेpārijātasya haraṇeпри похищении Париджаты
यत् कृतं कर्म दुष्करंyat kṛtaṃ karma duṣkaraṃкакое трудное дело совершено
तत्र शक्रस् त्वया कृष्णtatra śakras tvayā kṛṣṇaтам Шакра тобой, Кришна
ऐरावतशिरोगतःairāvataśirogataḥна голове Айраваты стоящий
निर्जितो बाहुवीर्येणnirjito bāhuvīryeṇaпобеждён силой рук
स्वयं युद्धविशारदःsvayaṃ yuddhaviśāradaḥсам знаток войны
तेन वैरं त्वया सार्धंtena vairaṃ tvayā sārdhaṃпоэтому вражду с тобой
कर्तव्यं नात्र संशयःkartavyaṃ nātra saṃśayaḥон должен иметь, нет сомнения
तत्रानुबन्धश् च महांस्tatrānubandhaś ca mahāṃsи там великое последствие
तेन कार्यस् त्वया सहtena kāryas tvayā sahaим должно быть сделано с тобой
तत्रानिरुद्धहरणंtatrāniruddhaharaṇaṃпоэтому похищение Анируддхи
कृतं मघवता स्वयम्kṛtaṃ maghavatā svayamсовершено самим Магхаваном
न ह्य् अन्यस्य भवेच् छक्तिर्na hy anyasya bhavec chaktirведь у другого не было бы силы
वैरनिर्यातनं प्रतिvairaniryātanaṃ pratiдля возмездия за вражду
इत्य् एवम् उक्ते वचनेity evam ukte vacaneкогда так сказано слово
कृष्णो नाग इव श्वसन्kṛṣṇo nāga iva śvasanКришна, дыша как змей
उवाच वचनं धीमान्uvāca vacanaṃ dhīmānмудрый сказал слово
अनाधृष्टिं महाबलम्anādhṛṣṭiṃ mahābalamмогучему Анадхришти
सेनानीस् तात मा मैवंsenānīs tāta mā maivaṃвоеначальник, дорогой, не так
न देवाः क्षुद्रकर्मिणःna devāḥ kṣudrakarmiṇaḥбоги не мелкодельны
नाकृतज्ञा न वा क्लीबाnākṛtajñā na vā klībāне неблагодарны и не слабы
नावलिप्ता न बालिशाःnāvaliptā na bāliśāḥне надменны и не глупы
देवतार्थं च मे यत्नोdevatārthaṃ ca me yatnoради богов моё усилие
महान् दानवसंक्षयेmahān dānavasaṃkṣayeвелико в уничтожении данавов
तेषां प्रियार्थं च रणेteṣāṃ priyārthaṃ ca raṇeради их блага в бою
हन्मि दृप्तान् महासुरान्hanmi dṛptān mahāsurānя убиваю гордых великих асуров
तत्परस् तन्मनाश् चास्मिtatparas tanmanāś cāsmiим посвящён, о них думаю
तद्भक्तस् तत्प्रिये रतःtadbhaktas tatpriye rataḥим предан, их благом занят
कथं पापं करिष्यन्तिkathaṃ pāpaṃ kariṣyantiкак грех сделают
विज्ञायैवंविधं हि माम्vijñāyaivaṃvidhaṃ hi māmзная меня таким
अक्षुद्राः सत्यवन्तश् चakṣudrāḥ satyavantaś caони не мелки и правдивы
नित्यं भक्तानुयायिनःnityaṃ bhaktānuyāyinaḥвсегда следуют преданным
न तेषु पापं विज्ञेयंna teṣu pāpaṃ vijñeyaṃв них не следует видеть грех
बालिश त्वं प्रभाषसेbāliśa tvaṃ prabhāṣaseглупое ты говоришь
कृष्णस्य वचनं श्रुत्वाkṛṣṇasya vacanaṃ śrutvāуслышав слово Кришны
तदाक्रूरो ऽब्रवीद् वचःtadākrūro 'bravīd vacaḥтогда Акрура сказал слово
मधुरं श्लक्ष्णया वाचाmadhuraṃ ślakṣṇayā vācāсладкое, гладкой речью
अर्थवाक्यविशारदःarthavākyaviśāradaḥзнаток содержательной речи
यच् छक्रस्य प्रभोः कार्यंyac chakrasya prabhoḥ kāryaṃкакое дело владыки Шакры
तद् अस्माकं विनिश्चितम्tad asmākaṃ viniścitamто наше несомненно
अस्माकं चापि यत् कार्यंasmākaṃ cāpi yat kāryaṃи какое наше дело
तच् च कार्यं शचीपतेःtac ca kāryaṃ śacīpateḥто дело господина Шачи
संरक्ष्याश् च वयं देवैर्saṃrakṣyāś ca vayaṃ devairмы должны быть защищены богами
अस्माभिश् चापि देवताःasmābhiś cāpi devatāḥи божества нами также
देवतार्थे वयं चापिdevatārthe vayaṃ cāpiради богов мы также
मानुषत्वम् उपागताःmānuṣatvam upāgatāḥпришли к человеческому состоянию
एवम् अक्रूरवचनैश्evam akrūravacanaiśтак словами Акруры
चोदितः पुरुषोत्तमःcoditaḥ puruṣottamaḥпобуждённый Пурушоттама
स्निग्धगम्भीरया वाचाsnigdhagambhīrayā vācāмягкой глубокой речью
पुनः कृष्णो ऽभ्यभाषतpunaḥ kṛṣṇo 'bhyabhāṣataснова Кришна сказал
नायं देवैर् न गन्धर्वैर्nāyaṃ devair na gandharvairон не богами, не гандхарвами
नापि यक्षैर् न राक्षसैःnāpi yakṣair na rākṣasaiḥне якшами и не ракшасами
प्रद्युम्नपुत्रो ऽपहृतःpradyumnaputro 'pahṛtaḥсын Прадьюмны похищен
पुंश्चल्या तु हृतः स्त्रियाpuṃścalyā tu hṛtaḥ striyāно женщиной-блудницей уведён
मायाविदग्धाः पुंश्चल्योmāyāvidagdhāḥ puṃścalyoискусные в майе распутницы
दैत्यदानवयोषितःdaityadānavayoṣitaḥженщины дайтьев и данавов
ताभिर् हृतो न संदेहोtābhir hṛto na saṃdehoими он похищен, нет сомнения
नान्यतो विद्यते भयम्nānyato vidyate bhayamс другой стороны страха нет
अनुवाद

«Кришна сказал: “Когда герой Анируддха похищен, все земные цари будут считать нас с родичами словно бессильными. Прежде наш царь Ахука был похищен Шальвой, и мы вернули его после страшной битвы. Прадьюмна тоже в детстве был похищен Шамбарой, но радость Рукмини убил его в бою и вернулся. Это же великое бедствие: куда уведён сын Прадьюмны? Я не помню такой вины, о лучшие люди. Тот, кто поставил покрытую пеплом ногу мне на голову, — у него вместе с окружением я отниму жизнь в бою”. Когда Кришна сказал так, Сатьяки сказал: “Кришна, пусть будут посланы разведчики на поиски Анируддхи”. Улыбнувшись, Кришна сказал Ахуке: “Царь, пусть будут посланы внутренние и внешние разведчики”. Тогда славный царь послал разведчиков: “Ищите внутри и повсюду снаружи. Быстро на конях обыщите Венумант, Латавешту, гору Райватаку и Рикшавант. Каждый сад там должен быть обыскан со всех сторон; идите свободно по всем садам. Взойдите на тысячи коней и множество колесниц, все быстро ищите радость Яду”. Военачальник Анадхришти, словно испуганный, сказал безупречному Ачьюте: “Кришна, владыка, выслушай моё слово, если оно тебе угодно. Давно уже у меня возникает мысль сказать тебе: Асильома, Пулома, Нисунда, Нарака, Саубха, Шальва, Маинда, Двивида и великий Хаягрива с окружением убиты тобой. В страшной войне ради богов ты, Говинда, совершил все эти деяния в каждом бою, и у тебя не осталось врага в тылу. Но при похищении Париджаты тобой, Кришна, было совершено трудное дело с последствиями: там Шакра, стоявший на голове Айраваты и сам искусный в бою, был побеждён силой твоих рук. Поэтому у него должна быть вражда с тобой, в этом нет сомнения; из этого должно было возникнуть великое последствие. Потому похищение Анируддхи совершено самим Магхаваном: ни у кого другого не было бы силы воздать за такую вражду”. Услышав это, мудрый Кришна, дыша как змей, сказал могучему Анадхришти: “Военачальник, дорогой, не так. Боги не мелочны в делах, не неблагодарны, не слабы, не надменны и не глупы. Моё великое усилие в уничтожении данавов — ради богов; ради их блага я в бою убиваю гордых великих асуров. Я посвящён им, думаю о них, предан им и занят их благом. Как они, зная меня таким, совершат грех? Они не мелочны, правдивы и всегда следуют преданным. В них не следует видеть грех; ты говоришь глупое”. Услышав слова Кришны, Акрура, знаток содержательной речи, сказал мягко и сладко: “Дело владыки Шакры — несомненно наше дело, а наше дело — дело господина Шачи. Мы должны быть защищены богами, а божества нами; ради богов мы и пришли в человеческое состояние”. Побуждённый словами Акруры, Пурушоттама Кришна снова сказал мягкой и глубокой речью: “Сын Прадьюмны похищен не богами, не гандхарвами, не якшами и не ракшасами; его увела женщина-блудница. Женщины дайтьев и данавов искусны в майе: ими он похищен, нет сомнения, и с другой стороны опасности нет”».

संस्करण

e6a4b3bc8fa7 · प्रकाशित 22 जून 2026, 6:21:12 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक HV 109.14-26

श्लोक बदलें इन कुंजियों से