महाभारत
Bakavadha-parva (baka-tyranny) (The Tyranny of Baka)1.148.6–8
946 / 15823
महाभारत · 1.148.6–8
देवनागरी

वेतनं तस्य विहितं शालिवाहस्य भोजनम् ॥
महिषौ पुरुषश् चैको यस् तद् आदाय गच्छति ॥
एकैकश् चैव पुरुषस् तत् प्रयच्छति भोजनम् ॥
स वारो बहुभिर् वर्षैर् भवत्य् असुतरो नरैः ॥
तद्विमोक्षाय ये चापि यतन्ते पुरुषाः क्व चित् ॥
सपुत्रदारांस् तान् हत्वा तद् रक्षो भक्षयत्य् उत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vetanaṃ tasya vihitaṃ śālivāhasya bhojanam ||
mahiṣau puruṣaś caiko yas tad ādāya gacchati ||
ekaikaś caiva puruṣas tat prayacchati bhojanam ||
sa vāro bahubhir varṣair bhavaty asutaro naraiḥ ||
tadvimokṣāya ye cāpi yatante puruṣāḥ kva cit ||
saputradārāṃs tān hatvā tad rakṣo bhakṣayaty uta ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वेतनं तस्य विहितं शालिवाहस्य भोजनम्vetanaṃ tasya vihitaṃ śālivāhasya bhojanamthe payment set for him is a cartload of rice food,
महिषौ पुरुषः च एकः यः तत् आदाय गच्छतिmahiṣau puruṣaḥ ca ekaḥ yaḥ tat ādāya gacchatitwo buffaloes and one man who, taking this, goes to him;
एकैकः च एव पुरुषः तत् प्रयच्छति भोजनम्ekaikaḥ ca eva puruṣaḥ tat prayacchati bhojanamand each man in turn delivers that food;
सः वारः बहुभिः वर्षैः भवति असुतरः नरैःsaḥ vāraḥ bahubhiḥ varṣaiḥ bhavati asutaraḥ naraiḥthat turn, coming round through many years, becomes unavoidable for the people;
तद्विमोक्षाय ये च अपि यतन्ते पुरुषाः क्व चित्tadvimokṣāya ye ca api yatante puruṣāḥ kva citand those people who anywhere strive to escape it,
सपुत्रदारान् तान् हत्वा तत् रक्षः भक्षयति उतsaputradārān tān hatvā tat rakṣaḥ bhakṣayati utathose, together with their sons and wives, that rakshasa kills and devours;
पुरुषश्puruṣaśoriginal form "puruṣaś", added to complete the word-by-word coverage
चैकोcaikooriginal form "caiko", added to complete the word-by-word coverage
यस्yasoriginal form "yas", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
एकैकश्ekaikaśoriginal form "ekaikaś", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
पुरुषस्puruṣasoriginal form "puruṣas", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
वारोvārooriginal form "vāro", added to complete the word-by-word coverage
बहुभिर्bahubhiroriginal form "bahubhir", added to complete the word-by-word coverage
वर्षैर्varṣairoriginal form "varṣair", added to complete the word-by-word coverage
भवत्य्bhavatyoriginal form "bhavaty", added to complete the word-by-word coverage
असुतरोasutarooriginal form "asutaro", added to complete the word-by-word coverage
चापिcāpioriginal form "cāpi", added to complete the word-by-word coverage
सपुत्रदारांस्saputradārāṃsoriginal form "saputradārāṃs", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
रक्षोrakṣooriginal form "rakṣo", added to complete the word-by-word coverage
भक्षयत्य्bhakṣayatyoriginal form "bhakṣayaty", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"The payment set for him is a cartload of rice food, two buffaloes, and one man who goes to him carrying it; and each man in turn delivers that food. That turn, coming round through many years, becomes unavoidable for the people; and those who anywhere try to escape it, that rakshasa kills, together with their sons and wives, and devours."

संस्करण

4a000cfa109a · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:09:57 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से