महाभारत
Caitraratha-parva (draupadī-saṃbhava-kathā-ārambha) (The Beginning of the Story of Draupadī's Birth)1.153.2–4
993 / 15823
महाभारत · 1.153.2–4
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
तत्रैव न्यवसन् राजन् निहत्य बकराक्षसम् ॥
अधीयानाः परं ब्रह्म ब्राह्मणस्य निवेशने ॥
ततः कतिपयाहस्य ब्राह्मणः संशितव्रतः ॥
प्रतिश्रयार्थं तद् वेश्म ब्राह्मणस्याजगाम ह ॥
स सम्यक् पूजयित्वा तं विद्वान् विप्रर्षभस् तदा ॥
ददौ प्रतिश्रयं तस्मै सदा सर्वातिथिव्रती ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tatraiva nyavasan rājan nihatya bakarākṣasam ||
adhīyānāḥ paraṃ brahma brāhmaṇasya niveśane ||
tataḥ katipayāhasya brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ ||
pratiśrayārthaṃ tad veśma brāhmaṇasyājagāma ha ||
sa samyak pūjayitvā taṃ vidvān viprarṣabhas tadā ||
dadau pratiśrayaṃ tasmai sadā sarvātithivratī ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्र एव न्यवसन् राजन् निहत्य बकराक्षसम्tatra eva nyavasan rājan nihatya bakarākṣasamThere they dwelt, O king, having slain the rakshasa Baka,
अधीयानाः परं ब्रह्म ब्राह्मणस्य निवेशनेadhīyānāḥ paraṃ brahma brāhmaṇasya niveśanestudying the supreme Brahman, in the house of a brahmin;
ततः कतिपयाहस्य ब्राह्मणः संशितव्रतःtataḥ katipayāhasya brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥThen, after a few days, a brahmin of strict vows
प्रतिश्रयार्थं तत् वेश्म ब्राह्मणस्य आजगाम हpratiśrayārthaṃ tat veśma brāhmaṇasya ājagāma hacame to that brahmin's house seeking shelter;
सः सम्यक् पूजयित्वा तं विद्वान् विप्रर्षभः तदाsaḥ samyak pūjayitvā taṃ vidvān viprarṣabhaḥ tadāthat learned bull among brahmins [the host], having duly honored him,
ददौ प्रतिश्रयं तस्मै सदा सर्वातिथिव्रतीdadau pratiśrayaṃ tasmai sadā sarvātithivratīgave him shelter, ever [keeping] the vow [of hospitality] to every guest;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
तत्रैवtatraivaoriginal form "tatraiva", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
ब्राह्मणस्याजगामbrāhmaṇasyājagāmaoriginal form "brāhmaṇasyājagāma", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
विप्रर्षभस्viprarṣabhasoriginal form "viprarṣabhas", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: "Having slain the rakshasa Baka, they dwelt there still, O king, studying the supreme Brahman in the house of a brahmin. After a few days a brahmin of strict vows came there seeking shelter, and the learned host, having duly honored him, gave him shelter, ever keeping his vow of hospitality to every guest."

संस्करण

003330dae665 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:19:51 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से