महाभारत
Dyūta-parva (dhana-glaha) (The Loss of Wealth)2.54.1–3
2600 / 15823
महाभारत · 2.54.1–3
देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
मत्तः कैतवकेनैव यज् जितो ऽस्मि दुरोदरम् ॥
शकुने हन्त दीव्यामो ग्लहमानाः सहस्रशः ॥
इमे निष्कसहस्रस्य कुण्डिनो भरिताः शतम् ॥
कोशो हिरण्यम् अक्षय्यं जातरूपम् अनेकशः ॥
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
इत्य् उक्तः शकुनिः प्राह जितम् इत्य् एव तं नृपम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
mattaḥ kaitavakenaiva yaj jito 'smi durodaram ||
śakune hanta dīvyāmo glahamānāḥ sahasraśaḥ ||
ime niṣkasahasrasya kuṇḍino bharitāḥ śatam ||
kośo hiraṇyam akṣayyaṃ jātarūpam anekaśaḥ ||
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
ity uktaḥ śakuniḥ prāha jitam ity eva taṃ nṛpam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मत्तः कैतवकेन एवmattaḥ kaitavakena eva"[possessed] by a gambler,
यज् जितो ऽस्मि दुरोदरम्yaj jito 'smi durodaramsince I have been beaten at this game, —
शकुने हन्त दीव्यामोśakune hanta dīvyāmoO Shakuni, well then, let us play,
ग्लहमानाः सहस्रशःglahamānāḥ sahasraśaḥstaking [riches] by the thousand;
इमे निष्क-सहस्रस्यime niṣka-sahasrasyahere are thousands of nishkas
कुण्डिनो भरिताः शतम्kuṇḍino bharitāḥ śatama hundred pots, filled,
कोशो हिरण्यम् अक्षय्यंkośo hiraṇyam akṣayyaṃa treasury, inexhaustible gold,
जातरूपम् अनेकशःjātarūpam anekaśaḥ[minted] gold beyond counting";
इत्य् उक्तः शकुनिः प्राहity uktaḥ śakuniḥ prāhathus addressed, Shakuni said
जितम् इत्य् एव तं नृपम्jitam ity eva taṃ nṛpamto that king only: "Won!"
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
कैतवकेनैवkaitavakenaivaoriginal form "kaitavakenaiva", added to complete the word-by-word coverage
निष्कसहस्रस्यniṣkasahasrasyaoriginal form "niṣkasahasrasya", added to complete the word-by-word coverage
एतद्etadoriginal form "etad", added to complete the word-by-word coverage
राजन्rājanoriginal form "rājan", added to complete the word-by-word coverage
धनंdhanaṃoriginal form "dhanaṃ", added to complete the word-by-word coverage
मह्यंmahyaṃoriginal form "mahyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तेनtenaoriginal form "tena", added to complete the word-by-word coverage
दीव्याम्य्dīvyāmyoriginal form "dīvyāmy", added to complete the word-by-word coverage
अहंahaṃoriginal form "ahaṃ", added to complete the word-by-word coverage
त्वयाtvayāoriginal form "tvayā", added to complete the word-by-word coverage
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

[Yudhishthira:] "Since I have been beaten by a gambler at this game, — well then, Shakuni, let us play, staking riches by the thousand. Here are a hundred pots, each filled with a thousand nishkas, an inexhaustible treasury of gold, minted gold beyond counting." To him thus addressed, Shakuni said only: "Won!"

संस्करण

18a06831bbca · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 4:03:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से