महाभारत
Karna-samvada-parva (The Dispute between Arjuna and Karna)4.55.7-14
3955 / 15823
महाभारत · 4.55.7-14
देवनागरी

कर्ण उवाच
ब्रवीषि वाचा यत् पार्थ कर्मणा तत् समाचर ॥
अतिशेते हि वै वाचं कर्मेति प्रथितं भुवि ॥
यत् त्वया मर्षितं पूर्वं तद् अशक्तेन मर्षितम् ॥
इति गृह्णामि तत् पार्थ तव दृष्ट्वापराक्रमम् ॥
धर्मपाशनिबद्धेन यदि ते मर्षितं पुरा ॥
तथैव बद्धम् आत्मानम् अबद्धम् इव मन्यसे ॥
यदि तावद् वने वासो यथोक्तश् चरितस् त्वया ॥
तत् त्वं धर्मार्थवित् क्लिष्टः समयं भेत्तुम् इच्छसि ॥
यदि शक्रः स्वयं पार्थ युध्यते तव कारणात् ॥
तथापि न व्यथा का चिन् मम स्याद् विक्रमिष्यतः ॥
अयं कौन्तेय कामस् ते नचिरात् समुपस्थितः ॥
योत्स्यसे त्वं मया सार्धम् अद्य द्रक्ष्यसि मे बलम् ॥
अर्जुन उवाच
इदानीम् एव तावत् त्वम् अपयातो रणान् मम ॥
तेन जीवसि राधेय निहतस् त्व् अनुजस् तव ॥
भ्रातरं घातयित्वा च त्यक्त्वा रणशिरश् च कः ॥
त्वद् अन्यः पुरुषः सत्सु ब्रूयाद् एवं व्यवस्थितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

karṇa uvāca
bravīṣi vācā yat pārtha karmaṇā tat samācara ||
atiśete hi vai vācaṃ karmeti prathitaṃ bhuvi ||
yat tvayā marṣitaṃ pūrvaṃ tad aśaktena marṣitam ||
iti gṛhṇāmi tat pārtha tava dṛṣṭvāparākramam ||
dharmapāśanibaddhena yadi te marṣitaṃ purā ||
tathaiva baddham ātmānam abaddham iva manyase ||
yadi tāvad vane vāso yathoktaś caritas tvayā ||
tat tvaṃ dharmārthavit kliṣṭaḥ samayaṃ bhettum icchasi ||
yadi śakraḥ svayaṃ pārtha yudhyate tava kāraṇāt ||
tathāpi na vyathā kā cin mama syād vikramiṣyataḥ ||
ayaṃ kaunteya kāmas te nacirāt samupasthitaḥ ||
yotsyase tvaṃ mayā sārdham adya drakṣyasi me balam ||
arjuna uvāca
idānīm eva tāvat tvam apayāto raṇān mama ||
tena jīvasi rādheya nihatas tv anujas tava ||
bhrātaraṃ ghātayitvā ca tyaktvā raṇaśiraś ca kaḥ ||
tvad anyaḥ puruṣaḥ satsu brūyād evaṃ vyavasthitaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कर्णkarṇaKarna
उवाचuvācasaid
ब्रवीषिbravīṣiform bravīṣi
वाचाvācāspeech
यत्yatwhat, which
पार्थpārthaPartha
कर्मणाkarmaṇāby deed, by action
तत्tatthat, this
समाचरsamācaraform samācara
अतिशेतेatiśeteform atiśete
हिhiindeed
वैvaitruly
वाचंvācaṃspeech
कर्मेतिkarmetiform karmeti
प्रथितंprathitaṃchariot
भुविbhuvion earth
यत्yatwhat, which
त्वयाtvayāby you
मर्षितंmarṣitaṃform marṣitaṃ
पूर्वंpūrvaṃbefore
तद्tadthat
अशक्तेनaśaktenaform aśaktena
मर्षितम्marṣitamform marṣitam
इतिitithus, so
गृह्णामिgṛhṇāmiform gṛhṇāmi
तत्tatthat, this
पार्थpārthaPartha
तवtavayour, of you
दृष्ट्वापराक्रमम्dṛṣṭvāparākramamform dṛṣṭvāparākramam
धर्मपाशनिबद्धेनdharmapāśanibaddhenadharma
यदिyadiif
तेtethey; to you
मर्षितंmarṣitaṃform marṣitaṃ
पुराpurābefore
तथैवtathaivain the same way
बद्धम्baddhamform baddham
आत्मानम्ātmānamoneself
अबद्धम्abaddhamform abaddham
इवivaas, like
मन्यसेmanyaseyou consider
यदिyadiif
तावद्tāvadto say
वनेvanein the forest
वासोvāsoform vāso
यथोक्तश्yathoktaśform yathoktaś
चरितस्caritasform caritas
त्वयाtvayāby you
तत्tatthat, this
त्वंtvaṃyou
धर्मार्थवित्dharmārthavitform dharmārthavit
क्लिष्टःkliṣṭaḥform kliṣṭaḥ
समयंsamayaṃagreement, term
भेत्तुम्bhettumform bhettum
इच्छसिicchasiyou wish
यदिyadiif
शक्रःśakraḥform śakraḥ
स्वयंsvayaṃhimself
पार्थpārthaPartha
युध्यतेyudhyateform yudhyate
तवtavayour, of you
कारणात्kāraṇātform kāraṇāt
तथापिtathāpiform tathāpi
nanot
व्यथाvyathāform vyathā
काwho? what?
चिन्cinindeed, or
ममmamamy, of me
स्याद्syādwould be
विक्रमिष्यतःvikramiṣyataḥform vikramiṣyataḥ
अयंayaṃthis
कौन्तेयkaunteyaKaunteya
कामस्kāmasform kāmas
तेtethey; to you
नचिरात्nacirātform nacirāt
समुपस्थितःsamupasthitaḥform samupasthitaḥ
योत्स्यसेyotsyaseyou will fight
त्वंtvaṃyou
मयाmayāby me
सार्धम्sārdhamform sārdham
अद्यadyatoday
द्रक्ष्यसिdrakṣyasiform drakṣyasi
मेmeto me, my
बलम्balamstrength, army
अर्जुनarjunaArjuna
उवाचuvācasaid
इदानीम्idānīmform idānīm
एवevaindeed, precisely
तावत्tāvatso much, meanwhile
त्वम्tvamyou
अपयातोapayātoform apayāto
रणान्raṇānform raṇān
ममmamamy, of me
तेनtenaby that, by him
जीवसिjīvasiform jīvasi
राधेयrādheyaO Radheya
निहतस्nihatasform nihatas
त्व्tvyou; indeed
अनुजस्anujasyounger brother
तवtavayour, of you
भ्रातरंbhrātaraṃbrother
घातयित्वाghātayitvāform ghātayitvā
caand
त्यक्त्वाtyaktvāform tyaktvā
रणशिरश्raṇaśiraśform raṇaśiraś
caand
कःkaḥform kaḥ
त्वद्tvadto say
अन्यःanyaḥform anyaḥ
पुरुषःpuruṣaḥform puruṣaḥ
सत्सुsatsuform satsu
ब्रूयाद्brūyādform brūyād
एवंevaṃthus
व्यवस्थितःvyavasthitaḥform vyavasthitaḥ
अनुवाद

Karna said: 'Make into deed what you say in words; deed surpasses speech. Before, you endured not because of dharma but because you were powerless. If you are bound by dharma, why do you consider yourself free? If your term of forest dwelling is over, you are breaking the pact. Even if Indra himself were to fight for you, I would not waver. You have desired battle with me — it is near. Today you will see my strength.' Arjuna answered: 'You have only just retreated from my battle and are alive because you fled. Your younger brother is slain. Who, besides you, would speak this way after his brother's death and after abandoning the battlefield?'

संस्करण

9bf6738be032 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 6:42:56 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से