महाभारत
Saṃśaptaka-vadha-parva (satyajid-vadha): The Death of Satyajit7.20.42–45
6248 / 15823
महाभारत · 7.20.42–45
देवनागरी

स मध्यं प्राप्य सैन्यानां सर्वाः प्रविचरन् दिशः ॥
त्राता ह्य् अभवद् अन्येषां न त्रातव्यः कथं चन ॥
शिखण्डिनं द्वादशभिर् विंशत्या चोत्तमौजसम् ॥
वसुदानं च भल्लेन प्रेषयद् यमसादनम् ॥
अशीत्या क्षत्रवर्माणं षड्विंशत्या सुदक्षिणम् ॥
क्षत्रदेवं तु भल्लेन रथनीडाद् अपाहरत् ॥
युधामन्युं चतुःषष्ट्या त्रिंशता चैव सात्यकिम् ॥
विद्ध्वा रुक्मरथस् तूर्णं युधिष्ठिरम् उपाद्रवत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa madhyaṃ prāpya sainyānāṃ sarvāḥ pravicaran diśaḥ ||
trātā hy abhavad anyeṣāṃ na trātavyaḥ kathaṃ cana ||
śikhaṇḍinaṃ dvādaśabhir viṃśatyā cottamaujasam ||
vasudānaṃ ca bhallena preṣayad yamasādanam ||
aśītyā kṣatravarmāṇaṃ ṣaḍviṃśatyā sudakṣiṇam ||
kṣatradevaṃ tu bhallena rathanīḍād apāharat ||
yudhāmanyuṃ catuḥṣaṣṭyā triṃśatā caiva sātyakim ||
viddhvā rukmarathas tūrṇaṃ yudhiṣṭhiram upādravat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सःsaḥhe [Drona]; he
मध्यम्madhyamthe middle; [into the] midst
प्राप्यprāpyahaving reached; having penetrated [into]
सैन्यानाम्sainyānāmof the armies [hosts]; [of the enemy] hosts
सर्वाः दिशःsarvāḥ diśaḥin all directions; to every quarter
प्रविचरन्pravicaranroaming; ranging
त्राताtrātāprotector [savior]; a protector
हिhiindeed; [indeed]
अभवत्abhavatbecame; became
अन्येषाम्anyeṣāmfor others [his own]; for [his] own
nanot; [himself] not
त्रातव्यःtrātavyaḥneeding protection; needed protection
कथं चनkathaṃ canain any way; in any way
शिखण्डिनम्śikhaṇḍinamShikhandin; Shikhandin
द्वादशभिःdvādaśabhiḥwith twelve [arrows]; with twelve
विंशत्याviṃśatyāwith twenty [arrows]; with twenty
caand; —
उत्तमौजसम्uttamaujasamUttamaujas; Uttamaujas
वसुदानम्vasudānamVasudana; Vasudana
caand; —
भल्लेनbhallenawith a broadheaded arrow; with a bhalla-arrow
प्रेषयत्preṣayatsent; sent
यमसादनम्yamasādanamto the abode of Yama; to the realm of Yama
अशीत्याaśītyāwith eighty [arrows]; with eighty
क्षत्रवर्माणम्kṣatravarmāṇamKshatravarman; Kshatravarman
षड्विंशत्याṣaḍviṃśatyāwith twenty-six [arrows]; with twenty-six
सुदक्षिणम्sudakṣiṇamSudakshina; Sudakshina
क्षत्रदेवम्kṣatradevamKshatradeva; Kshatradeva
तुtubut; —
भल्लेनbhallenawith a broadheaded arrow; with a bhalla-arrow
रथनीडात्rathanīḍātfrom the chariot-seat [platform]; from the chariot platform
अपाहरत्apāharatcast down [swept off]; swept off
युधामन्युम्yudhāmanyumYudhamanyu; Yudhamanyu
चतुःषष्ट्याcatuḥṣaṣṭyāwith sixty-four [arrows]; with sixty-four
त्रिंशताtriṃśatāwith thirty [arrows]; with thirty
च एवca evaand [also]; and
सात्यकिम्sātyakimSatyaki; Satyaki
विद्ध्वाviddhvāhaving pierced; having wounded
रुक्मरथःrukmarathaḥ[the warrior] on the golden chariot [Drona]; [the warrior] on the golden chariot
तूर्णम्tūrṇamswiftly; at once
युधिष्ठिरम्yudhiṣṭhiramYudhishthira; Yudhishthira
उपाद्रवत्upādravatcharged; charged [at]
अनुवाद

He, having penetrated into the midst of the enemy hosts and ranging to every quarter, became a protector for his own, while himself needing protection in no way whatsoever. Shikhandin [he wounded] with twelve arrows, Uttamaujas with twenty, and Vasudana he sent to the realm of Yama with a bhalla-arrow. Kshatravarman [he wounded] with eighty, Sudakshina with twenty-six, and Kshatradeva he swept from the chariot platform with a bhalla-arrow. Having wounded Yudhamanyu with sixty-four arrows, and Satyaki with thirty, [the warrior] on the golden chariot at once charged at Yudhishthira.

संस्करण

256d2b4bf8fe · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 3:00:04 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से