महाभारत
Kṛṣṇa Urges Arjuna Against Karṇa8.51.55-66
8933 / 15823
महाभारत · 8.51.55-66
देवनागरी

यदि वा द्विपदां श्रेष्ठ द्रोणं मानयतो गुरुम् ॥
अश्वत्थाम्नि कृपा ते ऽस्ति कृपे चाचार्यगौरवात् ॥
अत्यन्तोपचितान् वा त्वं मानयन् भ्रातृबान्धवान् ॥
कृतवर्माणम् आसाद्य न नेष्यसि यमक्षयम् ॥
भ्रातरं मातुर् आसाद्य शल्यं मद्रजनाधिपम् ॥
यदि त्वम् अरविन्दाक्ष दयावान् न जिघांससि ॥
इमं पापमतिं क्षुद्रम् अत्यन्तं पाण्डवान् प्रति ॥
कर्णम् अद्य नरश्रेष्ठ जह्य् आशु निशितैः शरैः ॥
एतत् ते सुकृतं कर्म नात्र किं चिन् न युज्यते ॥
वयम् अप्य् अत्र जानीमो नात्र दोषो ऽस्ति कश् चन ॥
दहने यत् सपुत्राया निशि मातुस् तवानघ ॥
द्यूतार्थे यच् च युष्मासु प्रावर्तत सुयोधनः ॥
तत्र सर्वत्र दुष्टात्मा कर्णो मूलम् इहार्जुन ॥
कर्णाद् धि मन्यते त्राणं नित्यम् एव सुयोधनः ॥
ततो माम् अपि संरब्धो निग्रहीतुं प्रचक्रमे ॥
स्थिरा बुद्धिर् नरेन्द्रस्य धार्तराष्ट्रस्य मानद ॥
कर्णः पार्थान् रणे सर्वान् विजेष्यति न संशयः ॥
कर्णम् आश्रित्य कौन्तेय धार्तराष्ट्रेण विग्रहः ॥
रोचितो भवता सार्धं जानतापि बलं तव ॥
कर्णो हि भाषते नित्यम् अहं पार्थान् समागतान् ॥
वासुदेवं सराजानं विजेष्यामि महारणे ॥
प्रोत्साहयन् दुरात्मानं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिः ॥
समितौ गर्जते कर्णस् तम् अद्य जहि भारत ॥
यच् च युष्मासु पापं वै धार्तराष्ट्रः प्रयुक्तवान् ॥
तत्र सर्वत्र दुष्टात्मा कर्णः पापमतिर् मुखम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yadi vā dvipadāṃ śreṣṭha droṇaṃ mānayato gurum ||
aśvatthāmni kṛpā te 'sti kṛpe cācāryagauravāt ||
atyantopacitān vā tvaṃ mānayan bhrātṛbāndhavān ||
kṛtavarmāṇam āsādya na neṣyasi yamakṣayam ||
bhrātaraṃ mātur āsādya śalyaṃ madrajanādhipam ||
yadi tvam aravindākṣa dayāvān na jighāṃsasi ||
imaṃ pāpamatiṃ kṣudram atyantaṃ pāṇḍavān prati ||
karṇam adya naraśreṣṭha jahy āśu niśitaiḥ śaraiḥ ||
etat te sukṛtaṃ karma nātra kiṃ cin na yujyate ||
vayam apy atra jānīmo nātra doṣo 'sti kaś cana ||
dahane yat saputrāyā niśi mātus tavānagha ||
dyūtārthe yac ca yuṣmāsu prāvartata suyodhanaḥ ||
tatra sarvatra duṣṭātmā karṇo mūlam ihārjuna ||
karṇād dhi manyate trāṇaṃ nityam eva suyodhanaḥ ||
tato mām api saṃrabdho nigrahītuṃ pracakrame ||
sthirā buddhir narendrasya dhārtarāṣṭrasya mānada ||
karṇaḥ pārthān raṇe sarvān vijeṣyati na saṃśayaḥ ||
karṇam āśritya kaunteya dhārtarāṣṭreṇa vigrahaḥ ||
rocito bhavatā sārdhaṃ jānatāpi balaṃ tava ||
karṇo hi bhāṣate nityam ahaṃ pārthān samāgatān ||
vāsudevaṃ sarājānaṃ vijeṣyāmi mahāraṇe ||
protsāhayan durātmānaṃ dhārtarāṣṭraṃ sudurmatiḥ ||
samitau garjate karṇas tam adya jahi bhārata ||
yac ca yuṣmāsu pāpaṃ vai dhārtarāṣṭraḥ prayuktavān ||
tatra sarvatra duṣṭātmā karṇaḥ pāpamatir mukham ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यदि वा द्विपदाम् श्रेष्ठyadi vā dvipadām śreṣṭhaесли же, лучший двуногих; если же, лучший людей
द्रोणम् मानयतः गुरुम्droṇam mānayataḥ gurumДрону чтя учителя; ты чтишь Дрону
अश्वत्थाम्नि कृपा ते अस्तिaśvatthāmni kṛpā te astiк Ашваттхаману жалость у тебя есть; жалеешь Ашваттхамана
कृपे च आचार्यगौरवात्kṛpe ca ācāryagauravātи к Крипе из уважения к учителю; и Крипу
अत्यन्तोपचितान् वा त्वम्atyantopacitān vā tvamили чрезмерно почитаемых ты; или близких
मानयन् भ्रातृबान्धवान्mānayan bhrātṛbāndhavānпочитая братьев и родных; родичей и друзей
कृतवर्माणम् आसाद्यkṛtavarmāṇam āsādyaКритавармана встретив; встретив Критавармана
न नेष्यसि यमक्षयम्na neṣyasi yamakṣayamне поведёшь в обитель Ямы; не отправишь к Яме
भ्रातरम् मातुः आसाद्यbhrātaram mātuḥ āsādyaбрата матери встретив; встретив дядю
शल्यम् मद्रजनाधिपम्śalyam madrajanādhipamШалью, владыку мадров; царя Мадры
यदि त्वम् अरविन्दाक्षyadi tvam aravindākṣaесли ты, лотосоокий; если ты
दयावान् न जिघांससिdayāvān na jighāṃsasiсострадательный не хочешь убить; по жалости не убьёшь
इमम् पापमतिम् क्षुद्रम्imam pāpamatim kṣudramэтого злого ума низкого; этого низкого злодея
अत्यन्तम् पाण्डवान् प्रतिatyantam pāṇḍavān pratiкрайне к Пандавам; крайнего врага Пандавов
कर्णम् अद्य नरश्रेष्ठkarṇam adya naraśreṣṭhaКарну сегодня, лучший людей; сегодня Карну
जहि आशु निशितैः शरैःjahi āśu niśitaiḥ śaraiḥубей быстро острыми стрелами; срази стрелами
एतत् ते सुकृतम् कर्मetat te sukṛtam karmaэто твоё доброе дело; это будет добро
न अत्र किं चित्na atra kiṃ citнет здесь ничего; ничего здесь
न युज्यतेna yujyateнеподобающего нет; не является неуместным
वयम् अपि अत्र जानीमःvayam api atra jānīmaḥмы также здесь знаем; мы тоже знаем
न अत्र दोषः अस्तिna atra doṣaḥ astiнет здесь вины; здесь нет вины
कः चनkaḥ canaкакая-либо; никакая
दहने यत् सपुत्रायाःdahane yat saputrāyāḥв сожжении с сыновьями; в поджоге с матерью и сыновьями
निशि मातुः तव अनघniśi mātuḥ tava anaghaночью матери твоей, безгрешный; твоей матери ночью
द्यूतार्थे यत् च युष्मासुdyūtārthe yat ca yuṣmāsuи в игре что против вас; и в игре против вас
प्रावर्तत सुयोधनःprāvartata suyodhanaḥначал Суёдхана; действовал Дурьодхана
तत्र सर्वत्र दुष्टात्माtatra sarvatra duṣṭātmāтам всюду злодушный; во всём этом
कर्णः मूलम् इह अर्जुनkarṇaḥ mūlam iha arjunaКарна корень здесь, Арджуна; Карна был корнем
कर्णात् हि मन्यते त्राणम्karṇāt hi manyate trāṇamот Карны ведь считает защиту; в Карне видит опору
नित्यम् एव सुयोधनःnityam eva suyodhanaḥпостоянно именно Суёдхана; Дурьодхана всегда
ततः माम् अपि संरब्धःtataḥ mām api saṃrabdhaḥпоэтому и меня разъярённый; поэтому он и меня
निग्रहीतुम् प्रचक्रमेnigrahītum pracakrameобуздать начал; пытался подавить
स्थिरा बुद्धिः नरेन्द्रस्यsthirā buddhiḥ narendrasyaтвёрдая мысль царя; твёрдо думает царь
धार्तराष्ट्रस्य मानदdhārtarāṣṭrasya mānadaДхритараштриды, честь дающий; Дурьодхана
कर्णः पार्थान् रणेkarṇaḥ pārthān raṇeКарна Партхов в бою; Карна Пандавов
सर्वान् विजेष्यतिsarvān vijeṣyatiвсех победит; всех победит
न संशयःna saṃśayaḥнет сомнения; без сомнения
कर्णम् आश्रित्य कौन्तेयkarṇam āśritya kaunteyaна Карну опираясь, Каунтея; из-за опоры на Карну
धार्तराष्ट्रेण विग्रहःdhārtarāṣṭreṇa vigrahaḥДхритараштридой вражда; Дурьодхан выбрал войну
रोचितः भवता सार्धम्rocitaḥ bhavatā sārdhamпринят с тобой; с вами
जानता अपि बलम् तवjānatā api balam tavaзная даже силу твою; хотя знал твою силу
कर्णः हि भाषते नित्यम्karṇaḥ hi bhāṣate nityamКарна ведь говорит постоянно; Карна всегда говорит
अहम् पार्थान् समागतान्aham pārthān samāgatānя Партхов собравшихся; я Пандавов вместе
वासुदेवम् सराजानम्vāsudevam sarājānamВасудеву с царём; с Кришной и царём
विजेष्यामि महारणेvijeṣyāmi mahāraṇeпобежу в великой битве; победю в бою
प्रोत्साहयन् दुरात्मानम्protsāhayan durātmānamободряя злодушного; подстрекая злодея
धार्तराष्ट्रम् सुदुर्मतिःdhārtarāṣṭram sudurmatiḥДхритараштриду дурноумный; Дурьодхану
समितौ गर्जते कर्णःsamitau garjate karṇaḥв собрании рычит Карна; Карна хвастается
तम् अद्य जहि भारतtam adya jahi bhārataего сегодня убей, Бхарата; срази его
यत् च युष्मासु पापम् वैyat ca yuṣmāsu pāpam vaiи какое против вас зло; какое зло против вас
धार्तराष्ट्रः प्रयुक्तवान्dhārtarāṣṭraḥ prayuktavānДхритараштрида применил; Дурьодхана совершил
तत्र सर्वत्र दुष्टात्माtatra sarvatra duṣṭātmāтам всюду злодушный; во всём этом
कर्णः पापमतिः मुखम्karṇaḥ pāpamatiḥ mukhamКарна злого ума лицо; Карна был главным
अनुवाद

«Если же, лучший из людей, ты, чтя Дрону как учителя, испытываешь жалость к Ашваттхаману и из уважения к наставнику — к Крипе; если, почитая близких, родичей и друзей, ты, встретив Критавармана, не отправишь его в обитель Ямы; если, встретив брата матери, Шалью, владыку мадров, ты по состраданию не захочешь убить его, лотосоокий, — то сегодня, лучший из людей, быстро срази острыми стрелами Карну, этого низкого злодея, крайнего врага Пандавов. Это будет твоим добрым делом; здесь нет ничего неподобающего, и мы тоже знаем, что здесь нет никакой вины. В поджоге, когда ночью хотели сжечь твою мать вместе с сыновьями, безгрешный, и в игре, где Суёдхана действовал против вас, — во всём этом, Арджуна, злодушный Карна был корнем. Дурьодхана всегда видит защиту в Карне; потому, разъярённый, он пытался подавить даже меня. У Дурьодханы, сына Дхритараштры, твёрдая мысль: “Карна победит в бою всех Партхов, без сомнения”. Опираясь на Карну, Каунтея, Дурьодхана выбрал войну с вами, хотя знал твою силу. Ведь Карна всегда говорит: “В великой битве я победю всех Партхов вместе с Васудевой и царём”. Подстрекая злодушного и дурноумного Дхритараштриду, Карна хвастается в собрании; срази его сегодня, Бхарата. Какое бы зло Дурьодхана ни совершал против вас, во всём этом злодушный Карна со злым умом был главным».

संस्करण

6966af31d2af · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:31:58 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से