महाभारत
Śalya's Onslaught and Bhīma's Mace9.10.1-5
9137 / 15823
महाभारत · 9.10.1-5
देवनागरी

संजय उवाच
तस्मिन् विलुलिते सैन्ये वध्यमाने परस्परम् ॥
द्रवमाणेषु योधेषु निनदत्सु च दन्तिषु ॥
कूजतां स्तनतां चैव पदातीनां महाहवे ॥
विद्रुतेषु महाराज हयेषु बहुधा तदा ॥
प्रक्षये दारुणे जाते संहारे सर्वदेहिनाम् ॥
नानाशस्त्रसमावापे व्यतिषक्तरथद्विपे ॥
हर्षणे युद्धशौण्डानां भीरूणां भयवर्धने ॥
गाहमानेषु योधेषु परस्परवधैषिषु ॥
प्राणादाने महाघोरे वर्तमाने दुरोदरे ॥
संग्रामे घोररूपे तु यमराष्ट्रविवर्धने ॥

लिप्यंतरण (IAST)

saṃjaya uvāca
tasmin vilulite sainye vadhyamāne parasparam ||
dravamāṇeṣu yodheṣu ninadatsu ca dantiṣu ||
kūjatāṃ stanatāṃ caiva padātīnāṃ mahāhave ||
vidruteṣu mahārāja hayeṣu bahudhā tadā ||
prakṣaye dāruṇe jāte saṃhāre sarvadehinām ||
nānāśastrasamāvāpe vyatiṣaktarathadvipe ||
harṣaṇe yuddhaśauṇḍānāṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhane ||
gāhamāneṣu yodheṣu parasparavadhaiṣiṣu ||
prāṇādāne mahāghore vartamāne durodare ||
saṃgrāme ghorarūpe tu yamarāṣṭravivardhane ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्मिन् विलुलिते सैन्येtasmin vilulite sainyeкогда то войско смешалось
वध्यमाने परस्परम्vadhyamāne parasparamизбивая друг друга
द्रवमाणेषु योधेषुdravamāṇeṣu yodheṣuкогда воины разбегались
निनदत्सु च दन्तिषुninadatsu ca dantiṣuи когда ревели слоны
कूजतां स्तनतां च एवkūjatāṃ stanatāṃ ca evaстонущих и кричащих
पदातीनां महाहवेpadātīnāṃ mahāhaveпехотинцев в великой битве
विद्रुतेषु महाराजvidruteṣu mahārājaкогда разбегались, о великий царь
हयेषु बहुधा तदाhayeṣu bahudhā tadāкони во множестве тогда
प्रक्षये दारुणे जातेprakṣaye dāruṇe jāteкогда настала жестокая гибель
संहारे सर्वदेहिनाम्saṃhāre sarvadehināmв истреблении всех воплощённых
नानाशस्त्रसमावापेnānāśastrasamāvāpeпри схождении разнообразного оружия
व्यतिषक्तरथद्विपेvyatiṣaktarathadvipeгде сцепились колесницы и слоны
हर्षणे युद्धशौण्डानांharṣaṇe yuddhaśauṇḍānāṃв (бою), радующем удалых в бою
भीरूणां भयवर्धनेbhīrūṇāṃ bhayavardhaneумножающем страх робких
गाहमानेषु योधेषुgāhamāneṣu yodheṣuкогда воины врезались в строй
परस्परवधैषिषुparasparavadhaiṣiṣuища гибели друг друга
प्राणादाने महाघोरेprāṇādāne mahāghoreв страшной (игре), где ставка — жизнь
वर्तमाने दुरोदरेvartamāne durodareидущей роковой ставке
संग्रामे घोररूपे तुsaṃgrāme ghorarūpe tuв сражении страшного облика
यमराष्ट्रविवर्धनेyamarāṣṭravivardhaneумножающем царство Ямы
अनुवाद

Санджая сказал: «Когда то войско смешалось, избивая друг друга; когда воины разбегались, а слоны ревели; среди стонущих и кричащих пехотинцев в великой битве; когда кони во множестве разбегались, о великий царь; когда настала жестокая гибель, истребление всех воплощённых; при схождении разнообразного оружия, где сцепились колесницы и слоны; в бою, что радовал удалых и умножал страх робких; когда воины врезались в строй, ища гибели друг друга; в страшной игре, где ставкою — сама жизнь, в роковой ставке; в сражении страшного облика, умножающем царство Ямы...».

संस्करण

a547bc3680ad · प्रकाशित 20 जून 2026, 1:45:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से