महाभारत · 9.54.43-44
॥
देवनागरी
तौ तथा तु महाराज गदाहस्तौ दुरासदौ ॥
अन्योन्यं वाग्भिर् उग्राभिस् तक्षमाणौ व्यवस्थितौ ॥
अप्रियाणि ततो ऽन्योन्यम् उक्त्वा तौ कुरुपुंगवौ ॥
उदीक्षन्तौ स्थितौ वीरौ वृत्रशक्राव् इवाहवे ॥
लिप्यंतरण (IAST)
tau tathā tu mahārāja gadāhastau durāsadau ||
anyonyaṃ vāgbhir ugrābhis takṣamāṇau vyavasthitau ||
apriyāṇi tato 'nyonyam uktvā tau kurupuṃgavau ||
udīkṣantau sthitau vīrau vṛtraśakrāv ivāhave ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तौ तथा तु महाराजtau tathā tu mahārājaони так же, о великий царь
गदाहस्तौ दुरासदौgadāhastau durāsadauс палицами в руках, неприступные
अन्योन्यं वाग्भिः उग्राभिःanyonyaṃ vāgbhiḥ ugrābhiḥдруг друга словами свирепыми
तक्षमाणौ व्यवस्थितौtakṣamāṇau vyavasthitauязвя, стояли
अप्रियाणि ततः अन्योन्यम्apriyāṇi tataḥ anyonyamнеприятное затем друг другу
उक्त्वा तौ कुरुपुंगवौuktvā tau kurupuṃgavauсказав, те быки Куру
उदीक्षन्तौ स्थितौ वीरौudīkṣantau sthitau vīrauвзирающие, стояли, герои
वृत्रशक्रौ इव आहवेvṛtraśakrau iva āhaveсловно Вритра и Шакра в битве
अनुवाद
«Они так же, о великий царь, с палицами в руках, неприступные, друг друга словами свирепыми язвя, стояли. Неприятное затем друг другу сказав, те быки Куру, взирающие, стояли, герои, словно Вритра и Шакра в битве».
संस्करण
989d5acbb54b · प्रकाशित 20 जून 2026, 5:25:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Прежде ударов сходятся слова: соперники язвят друг друга свирепыми речами, и лишь затем замирают, меряя один другого взором. Сравнение с Вритрой и Шакрою возводит распрю двоюродных братьев к древнейшей вражде бога и демона — к вечному противоборству строя и мятежа. Так миг затишья пред бурей вмещает в себя всю долготу взаимной ненависти, теперь готовой разрешиться палицами.