वैशंपायन उवाच
स दृष्ट्वा निहतान् संख्ये पुत्रान् भ्रातॄन् सखींस् तथा ॥
महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥
ततस् तस्य महाञ् शोकः प्रादुरासीन् महात्मनः ॥
स्मरतः पुत्रपौत्राणां भ्रातॄणां स्वजनस्य ह ॥
तम् अश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानम् अचेतसम् ॥
सुहृदो भृशसंविग्नाः सान्त्वयां चक्रिरे तदा ॥
ततस् तस्मिन् क्षणे काल्ये रथेनादित्यवर्चसा ॥
नकुलः कृष्णया सार्धम् उपायात् परमार्तया ॥
उपप्लव्यगता सा तु श्रुत्वा सुमहद् अप्रियम् ॥
तदा विनाशं पुत्राणां सर्वेषां व्यथिताभवत् ॥
कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता ॥
कृष्णा राजानम् आसाद्य शोकार्ता न्यपतद् भुवि ॥
बभूव वदनं तस्याः सहसा शोककर्शितम् ॥
फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास् तमोध्वस्त इवांशुमान् ॥
ततस् तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः ॥
बाहुभ्यां परिजग्राह समुपेत्य वृकोदरः ॥
सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी ॥
रुदती पाण्डवं कृष्णा सहभ्रातरम् अब्रवीत् ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
sa dṛṣṭvā nihatān saṃkhye putrān bhrātṝn sakhīṃs tathā ||
mahāduḥkhaparītātmā babhūva janamejaya ||
tatas tasya mahāñ śokaḥ prādurāsīn mahātmanaḥ ||
smarataḥ putrapautrāṇāṃ bhrātṝṇāṃ svajanasya ha ||
tam aśruparipūrṇākṣaṃ vepamānam acetasam ||
suhṛdo bhṛśasaṃvignāḥ sāntvayāṃ cakrire tadā ||
tatas tasmin kṣaṇe kālye rathenādityavarcasā ||
nakulaḥ kṛṣṇayā sārdham upāyāt paramārtayā ||
upaplavyagatā sā tu śrutvā sumahad apriyam ||
tadā vināśaṃ putrāṇāṃ sarveṣāṃ vyathitābhavat ||
kampamāneva kadalī vātenābhisamīritā ||
kṛṣṇā rājānam āsādya śokārtā nyapatad bhuvi ||
babhūva vadanaṃ tasyāḥ sahasā śokakarśitam ||
phullapadmapalāśākṣyās tamodhvasta ivāṃśumān ||
tatas tāṃ patitāṃ dṛṣṭvā saṃrambhī satyavikramaḥ ||
bāhubhyāṃ parijagrāha samupetya vṛkodaraḥ ||
sā samāśvāsitā tena bhīmasenena bhāminī ||
rudatī pāṇḍavaṃ kṛṣṇā sahabhrātaram abravīt ||
Вайшампаяна сказал: «Увидев в битве убитыми сыновей, братьев и друзей, он был охвачен великим горем, о Джанамеджая. В великодушном царе поднялась великая скорбь, когда он вспоминал сыновей, внуков, братьев и родных. Его, с глазами, полными слёз, дрожащего и лишённого сознания, встревоженные друзья стали тогда утешать. Затем, в тот утренний миг, Накула на колеснице солнечного блеска прибыл вместе с Кришной-Драупади, крайне измученной. Она находилась в Упаплавье; услышав страшную весть о гибели всех сыновей, была потрясена. Дрожа, словно банановый ствол, колеблемый ветром, Драупади, мучимая скорбью, приблизилась к царю и упала на землю. Лицо лотосоокой внезапно иссохло от скорби, словно солнце, поглощённое тьмой. Увидев её упавшей, Врикодара, яростный и истинно доблестный, подошёл и обхватил её обеими руками. Успокоенная Бхимасеной, сияющая Кришна, плача, обратилась к Пандаве вместе с его братьями».
e4361c09f243 · प्रकाशित 20 जून 2026, 12:35:29 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Горе Драупади входит в рассказ как новый центр тяжести. Она уже пережила унижение в собрании, изгнание и войну; теперь её материнское сердце встречает последнюю цену победы.