Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Gāndhārī Laments Duryodhana11.17.19-22
9919 / 15823
महाभारत · 11.17.19-22
॥
देवनागरी

निःसपत्ना मही यस्य त्रयोदश समाः स्थिता ॥
स शेते निहतो भूमौ पुत्रो मे पृथिवीपतिः ॥
अपश्यं कृष्ण पृथिवीं धार्तराष्ट्रानुशासनात् ॥
पूर्णां हस्तिगवाश्वस्य वार्ष्णेय न तु तच् चिरम् ॥
ताम् एवाद्य महाबाहो पश्याम्य् अन्यानुशासनात् ॥
हीनां हस्तिगवाश्वेन किं नु जीवामि माधव ॥
इदं कृच्छ्रतरं पश्य पुत्रस्यापि वधान् मम ॥
यद् इमाः पर्युपासन्ते हताञ् शूरान् रणे स्त्रियः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

niḥsapatnā mahī yasya trayodaśa samāḥ sthitā ||
sa śete nihato bhūmau putro me pṛthivīpatiḥ ||
apaśyaṃ kṛṣṇa pṛthivīṃ dhārtarāṣṭrānuśāsanāt ||
pūrṇāṃ hastigavāśvasya vārṣṇeya na tu tac ciram ||
tām evādya mahābāho paśyāmy anyānuśāsanāt ||
hīnāṃ hastigavāśvena kiṃ nu jīvāmi mādhava ||
idaṃ kṛcchrataraṃ paśya putrasyāpi vadhān mama ||
yad imāḥ paryupāsante hatāñ śūrān raṇe striyaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
निःसपत्ना मही यस्यniḥsapatnā mahī yasyaбез соперников земля которого; земля без врагов
त्रयोदश समाः स्थिताtrayodaśa samāḥ sthitāтринадцать лет была; стояла тринадцать лет
सः शेते निहतः भूमौsaḥ śete nihataḥ bhūmauон лежит убитым на земле; теперь павший
पुत्रः मे पृथिवीपतिःputraḥ me pṛthivīpatiḥсын мой, владыка земли; мой сын-царь
अपश्यम् कृष्ण पृथिवीम्apaśyam kṛṣṇa pṛthivīmя видела, Кришна, землю; созерцала царство
धार्तराष्ट्र अनुशासनात्dhārtarāṣṭra anuśāsanātпод властью сына Дхритараштры; при правлении Дурьодханы
पूर्णाम् हस्ति गवा अश्वस्यpūrṇām hasti gavā aśvasyaполную слонов, коров и коней; богатую скотом и войском
वार्ष्णेय न तु तत् चिरम्vārṣṇeya na tu tat ciramВаршнея, но это недолго; не надолго
ताम् एव अद्य महाबाहोtām eva adya mahābāhoту же сегодня, сильнорукий; ту самую землю ныне
पश्यामि अन्य अनुशासनात्paśyāmi anya anuśāsanātвижу под чужой властью; под управлением других
हीनाम् हस्ति गवा अश्वेनhīnām hasti gavā aśvenaлишённую слонов, коров и коней; обедневшую
किम् नु जीवामि माधवkim nu jīvāmi mādhavaзачем же живу, Мадхава; к чему мне жизнь
इदम् कृच्छ्रतरम् पश्यidam kṛcchrataram paśyaпосмотри на это более тяжкое; взгляни на худшее
पुत्रस्य अपि वधात् ममputrasya api vadhāt mamaдаже чем убийство моего сына; чем гибель сына
यत् इमाः पर्युपासन्तेyat imāḥ paryupāsanteчто эти окружают; что женщины стоят возле
हतान् शूरान् रणे स्त्रियःhatān śūrān raṇe striyaḥубитых героев в битве; павших воинов
अनुवाद

«Тринадцать лет земля была у него без соперников, а теперь мой сын, владыка земли, лежит убитым на земле. Я видела, Кришна, землю под властью сына Дхритараштры, полную слонов, коров и коней, о Варшнея, но это длилось недолго. Сегодня, о сильнорукий, я вижу ту же землю под властью других, лишённую слонов, коров и коней. Зачем же мне жить, о Мадхава? Посмотри на то, что для меня тяжелее даже гибели сына: эти женщины стоят вокруг героев, убитых в бою».

संस्करण

ae498a442a05 · प्रकाशित 20 जून 2026, 2:06:01 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 11.17.9-18

श्लोक बदलें इन कुंजियों से