Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Curse of Narada and Parvata12.30.28-32
10100 / 15823
महाभारत · 12.30.28-32
॥
देवनागरी

पर्वतः पृथिवीं कृत्स्नां विचचार महामुनिः ॥
पूज्यमानो यथान्यायं तेजसा स्वेन भारत ॥
अथ ताम् अलभत् कन्यां नारदः सृञ्जयात्मजाम् ॥
धर्मेण धर्मप्रवरः सुकुमारीम् अनिन्दिताम् ॥
सा तु कन्या यथाशापं नारदं तं ददर्श ह ॥
पाणिग्रहणमन्त्राणां प्रयोगाद् एव वानरम् ॥
सुकुमारी च देवर्षिं वानरप्रतिमाननम् ॥
नैवावमन्यत तदा प्रीतिमत्य् एव चाभवत् ॥
उपतस्थे च भर्तारं न चान्यं मनसाप्य् अगात् ॥
देवं मुनिं वा यक्षं वा पतित्वे पतिवत्सला ॥

लिप्यंतरण (IAST)

parvataḥ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ vicacāra mahāmuniḥ ||
pūjyamāno yathānyāyaṃ tejasā svena bhārata ||
atha tām alabhat kanyāṃ nāradaḥ sṛñjayātmajām ||
dharmeṇa dharmapravaraḥ sukumārīm aninditām ||
sā tu kanyā yathāśāpaṃ nāradaṃ taṃ dadarśa ha ||
pāṇigrahaṇamantrāṇāṃ prayogād eva vānaram ||
sukumārī ca devarṣiṃ vānarapratimānanam ||
naivāvamanyata tadā prītimaty eva cābhavat ||
upatasthe ca bhartāraṃ na cānyaṃ manasāpy agāt ||
devaṃ muniṃ vā yakṣaṃ vā patitve pativatsalā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पर्वतः पृथिवीम् कृत्स्नाम्parvataḥ pṛthivīm kṛtsnāmПарвата всю землю; по всей земле
विचचार महा मुनिःvicacāra mahā muniḥобошёл великий мудрец; странствовал
पूज्यमानः यथा न्यायम्pūjyamānaḥ yathā nyāyamпочитаемый как положено; получая должное почтение
तेजसा स्वेन भारतtejasā svena bhārataсвоим сиянием, Бхарата; собственным блеском
अथ ताम् अलभत् कन्याम्atha tām alabhat kanyāmзатем ту девушку получил; после этого взял
नारदः सृञ्जय आत्मजाम्nāradaḥ sṛñjaya ātmajāmНарада, дочь Шринджаи; Шринджаеву дочь
धर्मेण धर्म प्रवरःdharmeṇa dharma pravaraḥпо дхарме, лучший в дхарме; законно
सुकुमारीम् अनिन्दिताम्sukumārīm aninditāmСукумари безупречную; непорочную Сукумари
सा तु कन्या यथा शापम्sā tu kanyā yathā śāpamта же девушка согласно проклятию; по силе проклятия
नारदम् तम् ददर्श हnāradam tam dadarśa haНараду того увидела; увидела его
पाणि ग्रहण मन्त्राणाम्pāṇi grahaṇa mantrāṇāmмантр взятия руки; свадебных мантр
प्रयोगात् एव वानरम्prayogāt eva vānaramс применения именно обезьяной; как обезьяну
सुकुमारी च देव ऋषिम्sukumārī ca deva ṛṣimи Сукумари дева-риши; божественного риши
वानर प्रतिम आननम्vānara pratima ānanamс лицом, похожим на обезьянье; обезьянообразным
न एव अवमन्यत तदाna eva avamanyata tadāне презрела тогда; не стала пренебрегать
प्रीतिमती एव च अभवत्prītimatī eva ca abhavatи любящей именно была; осталась привязанной
उपतस्थे च भर्तारम्upatasthe ca bhartāramи служила мужу; почитала супруга
न च अन्यम्na ca anyamи не к другому; не иному
मनसा अपि अगात्manasā api agātдаже умом шла; обращалась даже мыслью
देवम् मुनिम् वा यक्षम् वाdevam munim vā yakṣam vāо боге, муни или якше; будь то дева или мудрец
पतित्वे पति वत्सलाpatitve pati vatsalāкак о муже, любящая мужа; верная супругу
अनुवाद

«Парвата, великий мудрец, своим сиянием почитаемый как положено, обошёл всю землю, о Бхарата. Затем Нарада, лучший в дхарме, по закону взял в жёны безупречную Сукумари, дочь Шринджаи. Согласно проклятию, с самого произнесения мантр взятия руки эта девушка увидела Нараду обезьяной. Но Сукумари тогда не презрела божественного риши с лицом, похожим на обезьянье; она осталась любящей, служила мужу и, будучи верной супругу, даже умом не обращалась к другому — будь то бог, муни или якша».

संस्करण

ca3b937d07d6 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:21:54 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.30.15-27

श्लोक बदलें इन कुंजियों से