समतां वसुधायाश् च स सम्यग् उपपादयत् ॥
वैषम्यं हि परं भूमेर् आसीद् इति ह नः श्रुतम् ॥
स विष्णुना च देवेन शक्रेण विबुधैः सह ॥
ऋषिभिश् च प्रजापाल्ये ब्रह्मणा चाभिषेचितः ॥
तं साक्षात् पृथिवी भेजे रत्नान्य् आदाय पाण्डव ॥
सागरः सरितां भर्ता हिमवांश् चाचलोत्तमः ॥
शक्रश् च धनम् अक्षय्यं प्रादात् तस्य युधिष्ठिर ॥
रुक्मं चापि महामेरुः स्वयं कनकपर्वतः ॥
यक्षराक्षसभर्ता च भगवान् नरवाहनः ॥
धर्मे चार्थे च कामे च समर्थं प्रददौ धनम् ॥
हया रथाश् च नागाश् च कोटिशः पुरुषास् तथा ॥
प्रादुर्बभूवुर् वैन्यस्य चिन्तनाद् एव पाण्डव ॥
न जरा न च दुर्भिक्षं नाधयो व्याधयस् तथा ॥
सरीसृपेभ्यः स्तेनेभ्यो न चान्योन्यात् कदा चन ॥
भयम् उत्पद्यते तत्र तस्य राज्ञो ऽभिरक्षणात् ॥
तेनेयं पृथिवी दुग्धा सस्यानि दश सप्त च ॥
यक्षराक्षसनागैश् चापीप्सितं यस्य यस्य यत् ॥
तेन धर्मोत्तरश् चायं कृतो लोको महात्मना ॥
रञ्जिताश् च प्रजाः सर्वास् तेन राजेति शब्द्यते ॥
ब्राह्मणानां क्षतत्राणात् ततः क्षत्रिय उच्यते ॥
प्रथिता धनतश् चेयं पृथिवी साधुभिः स्मृता ॥
स्थापनं चाकरोद् विष्णुः स्वयम् एव सनातनः ॥
नातिवर्तिष्यते कश् चिद् राजंस् त्वाम् इति पार्थिव ॥
तपसा भगवान् विष्णुर् आविवेश च भूमिपम् ॥
देववन् नरदेवानां नमते यज् जगन् नृप ॥
samatāṃ vasudhāyāś ca sa samyag upapādayat ||
vaiṣamyaṃ hi paraṃ bhūmer āsīd iti ha naḥ śrutam ||
sa viṣṇunā ca devena śakreṇa vibudhaiḥ saha ||
ṛṣibhiś ca prajāpālye brahmaṇā cābhiṣecitaḥ ||
taṃ sākṣāt pṛthivī bheje ratnāny ādāya pāṇḍava ||
sāgaraḥ saritāṃ bhartā himavāṃś cācalottamaḥ ||
śakraś ca dhanam akṣayyaṃ prādāt tasya yudhiṣṭhira ||
rukmaṃ cāpi mahāmeruḥ svayaṃ kanakaparvataḥ ||
yakṣarākṣasabhartā ca bhagavān naravāhanaḥ ||
dharme cārthe ca kāme ca samarthaṃ pradadau dhanam ||
hayā rathāś ca nāgāś ca koṭiśaḥ puruṣās tathā ||
prādurbabhūvur vainyasya cintanād eva pāṇḍava ||
na jarā na ca durbhikṣaṃ nādhayo vyādhayas tathā ||
sarīsṛpebhyaḥ stenebhyo na cānyonyāt kadā cana ||
bhayam utpadyate tatra tasya rājño 'bhirakṣaṇāt ||
teneyaṃ pṛthivī dugdhā sasyāni daśa sapta ca ||
yakṣarākṣasanāgaiś cāpīpsitaṃ yasya yasya yat ||
tena dharmottaraś cāyaṃ kṛto loko mahātmanā ||
rañjitāś ca prajāḥ sarvās tena rājeti śabdyate ||
brāhmaṇānāṃ kṣatatrāṇāt tataḥ kṣatriya ucyate ||
prathitā dhanataś ceyaṃ pṛthivī sādhubhiḥ smṛtā ||
sthāpanaṃ cākarod viṣṇuḥ svayam eva sanātanaḥ ||
nātivartiṣyate kaś cid rājaṃs tvām iti pārthiva ||
tapasā bhagavān viṣṇur āviveśa ca bhūmipam ||
devavan naradevānāṃ namate yaj jagan nṛpa ||
Притху правильно выровнял землю, которая прежде была крайне неровной. Вишну, Шакра, боги, риши и Брахма помазали его на защиту подданных. Сама Земля принесла ему драгоценности; океан, владыка рек, и Химаван, лучший гор, почтили его; Шакра дал ему неистощимое богатство, великий Меру — золото, а владыка якшей и ракшасов дал богатство, пригодное для дхармы, артхи и камы. По одной мысли Вайньи появлялись кони, колесницы, слоны и бесчисленные люди. При его защите не было старости, голода, душевных бед, болезней, страха от змей, воров или друг от друга. Он выдоил из земли семнадцать злаков и всё желанное для якшей, ракшасов, нагов и других существ. Великий Притху сделал мир таким, где дхарма была высшей, и все подданные были им радованы; поэтому он называется rājā — тот, кто радует. За защиту брахманов от вреда он называется kṣatriya. Земля, прославленная его богатством, стала именоваться Pṛthivī. Вечный Вишну сам установил: “Никто не переступит тебя, царь”. Тапасом Бхагаван Вишну вошёл в земного владыку; поэтому мир склоняется перед царями, словно перед богами».
d9ace7238d1f · प्रकाशित 21 जून 2026, 10:32:55 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Притху — образ царя как защитника и устроителя. Он не просто владеет землёй, а делает её плодородной, ровной и безопасной, потому что в нём действует санкция Вишну и служение дхарме.