युधिष्ठिर उवाच
क्वसमुत्थाः कथंशीला ऋत्विजः स्युः पितामह ॥
कथंविधाश् च राजेन्द्र तद् ब्रूहि वदतां वर ॥
भीष्म उवाच
प्रतिकर्म पुराचार ऋत्विजां स्म विधीयते ॥
आदौ छन्दांसि विज्ञाय द्विजानां श्रुतम् एव च ॥
ये त्व् एकरतयो नित्यं धीरा नाप्रियवादिनः ॥
परस्परस्य सुहृदः संमताः समदर्शिनः ॥
येष्व् आनृशंस्यं सत्यं चाप्य् अहिंसा तप आर्जवम् ॥
अद्रोहो नाभिमानश् च ह्रीस् तितिक्षा दमः शमः ॥
ह्रीमान् सत्यधृतिर् दान्तो भूतानाम् अविहिंसकः ॥
अकामद्वेषसंयुक्तस् त्रिभिः शुक्लैः समन्वितः ॥
अहिंसको ज्ञानतृप्तः स ब्रह्मासनम् अर्हति ॥
एते महर्त्विजस् तात सर्वे मान्या यथातथम् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
kvasamutthāḥ kathaṃśīlā ṛtvijaḥ syuḥ pitāmaha ||
kathaṃvidhāś ca rājendra tad brūhi vadatāṃ vara ||
bhīṣma uvāca
pratikarma purācāra ṛtvijāṃ sma vidhīyate ||
ādau chandāṃsi vijñāya dvijānāṃ śrutam eva ca ||
ye tv ekaratayo nityaṃ dhīrā nāpriyavādinaḥ ||
parasparasya suhṛdaḥ saṃmatāḥ samadarśinaḥ ||
yeṣv ānṛśaṃsyaṃ satyaṃ cāpy ahiṃsā tapa ārjavam ||
adroho nābhimānaś ca hrīs titikṣā damaḥ śamaḥ ||
hrīmān satyadhṛtir dānto bhūtānām avihiṃsakaḥ ||
akāmadveṣasaṃyuktas tribhiḥ śuklaiḥ samanvitaḥ ||
ahiṃsako jñānatṛptaḥ sa brahmāsanam arhati ||
ete mahartvijas tāta sarve mānyā yathātatham ||
Юдхиштхира сказал: «Праотец, откуда должны происходить ритвиджи, какого они должны быть нрава и какого вида, царь царей? Скажи это, лучший из говорящих». Бхишма сказал: «Для каждого действия ритвиджей предписан древний обычай: сначала нужно знать ведийские метры и услышанное дваждырождённых. Те, кто всегда сосредоточен в единой цели, стойки, не говорят неприятного, дружны друг с другом, согласны и равно видят; те, в ком есть незлобие, истина, ненасилие, аскеза, прямота, невражда, отсутствие гордыни, стыд, терпение, самоконтроль и покой; кто стыдлив, твёрд в истине, укрощён, не вредит существам, свободен от желания и ненависти и наделён тремя чистыми качествами; кто ненасильственен и доволен знанием, тот достоин места Брахмана. Эти великие ритвиджи, сын, все должны почитаться как подобает».
292ec5d32ccc · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:00:54 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Ритвидж определяется не только знанием обряда. Его речь, отношения с другими, ненасилие, прямота и внутренняя удовлетворённость знанием делают его способным занять место в жертвенном действии.