महाभारत
The Power of Gentle Speech12.85.1-4
10331 / 15823
महाभारत · 12.85.1-4
देवनागरी

भीष्म उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
बृहस्पतेश् च संवादं शक्रस्य च युधिष्ठिर ॥
शक्र उवाच
किं स्विद् एकपदं ब्रह्मन् पुरुषः सम्यग् आचरन् ॥
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश् चैवाप्नुयान् महत् ॥
बृहस्पतिर् उवाच
सान्त्वम् एकपदं शक्र पुरुषः सम्यग् आचरन् ॥
प्रमाणं सर्वभूतानां यशश् चैवाप्नुयान् महत् ॥
एतद् एकपदं शक्र सर्वलोकसुखावहम् ॥
आचरन् सर्वभूतेषु प्रियो भवति सर्वदा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
bṛhaspateś ca saṃvādaṃ śakrasya ca yudhiṣṭhira ||
śakra uvāca
kiṃ svid ekapadaṃ brahman puruṣaḥ samyag ācaran ||
pramāṇaṃ sarvabhūtānāṃ yaśaś caivāpnuyān mahat ||
bṛhaspatir uvāca
sāntvam ekapadaṃ śakra puruṣaḥ samyag ācaran ||
pramāṇaṃ sarvabhūtānāṃ yaśaś caivāpnuyān mahat ||
etad ekapadaṃ śakra sarvalokasukhāvaham ||
ācaran sarvabhūteṣu priyo bhavati sarvadā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
अत्र अपि उदाहरन्ति इमम्atra api udāharanti imamздесь также приводят эту; рассказывают
इतिहासम् पुरातनम्itihāsam purātanamдревнюю историю; старинное предание
बृहस्पतेः च संवादम्bṛhaspateḥ ca saṃvādamи беседу Брихаспати; диалог
शक्रस्य च युधिष्ठिरśakrasya ca yudhiṣṭhiraи Шакры, Юдхиштхира; Индры
शक्र उवाचśakra uvācaШакра сказал; Индра спросил
किम् स्वित् एक पदम् ब्रह्मन्kim svit eka padam brahmanчто же одно слово, брахман; единое средство
पुरुषः सम्यक् आचरन्puruṣaḥ samyak ācaranчеловек правильно практикуя; исполняя
प्रमाणम् सर्व भूतानाम्pramāṇam sarva bhūtānāmмерой для всех существ; авторитетом
यशः च एव आप्नुयात् महत्yaśaḥ ca eva āpnuyāt mahatи великую славу получил бы; обрёл
बृहस्पतिः उवाचbṛhaspatiḥ uvācaБрихаспати сказал; Брихаспати ответил
सान्त्वम् एक पदम् शक्रsāntvam eka padam śakraмягкая речь — одно слово, Шакра; умиротворение
पुरुषः सम्यक् आचरन्puruṣaḥ samyak ācaranчеловек правильно практикуя; исполняя
प्रमाणम् सर्व भूतानाम्pramāṇam sarva bhūtānāmмерой для всех существ; авторитетом
यशः च एव आप्नुयात् महत्yaśaḥ ca eva āpnuyāt mahatи великую славу получил бы; обрёл
एतत् एक पदम् शक्रetat eka padam śakraэто одно слово, Шакра; средство
सर्व लोक सुख आवहम्sarva loka sukha āvahamприносящее счастье всем мирам; людям
आचरन् सर्व भूतेषुācaran sarva bhūteṣuпрактикуя среди всех существ; по отношению
प्रियः भवति सर्वदाpriyaḥ bhavati sarvadāлюбимым становится всегда; дорогим
अनुवाद

Бхишма сказал: «И здесь приводят древнюю историю, Юдхиштхира, беседу Брихаспати с Шакрой. Шакра спросил: “Брахман, какое одно средство должен правильно практиковать человек, чтобы стать авторитетом для всех существ и обрести великую славу?” Брихаспати ответил: “Шакра, это одно средство — мягкая, умиротворяющая речь. Человек, правильно практикуя её, становится авторитетом для всех существ и обретает великую славу. Это одно средство, Шакра, приносит счастье всем мирам; практикуя его со всеми существами, человек всегда становится любимым”».

संस्करण

d0fc279eda0b · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:19:33 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से