Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Camel's Long Neck and the Fault of Laziness12.113.17-21
10456 / 15823
महाभारत · 12.113.17-21
॥
देवनागरी

त्वम् अप्य् एतं विधिं त्यक्त्वा योगेन नियतेन्द्रियः ॥
वर्तस्व बुद्धिमूलं हि विजयं मनुर् अब्रवीत् ॥
बुद्धिश्रेष्ठानि कर्माणि बाहुमध्यानि भारत ॥
तानि जङ्घाजघन्यानि भारप्रत्यवराणि च ॥
राज्यं तिष्ठति दक्षस्य संगृहीतेन्द्रियस्य च ॥
गुप्तमन्त्रश्रुतवतः सुसहायस्य चानघ ॥
परीक्ष्यकारिणो ऽर्थाश् च तिष्ठन्तीह युधिष्ठिर ॥
सहाययुक्तेन मही कृत्स्ना शक्या प्रशासितुम् ॥
इदं हि सद्भिः कथितं विधिज्ञैः; पुरा महेन्द्रप्रतिमप्रभाव ॥
मयापि चोक्तं तव शास्त्रदृष्ट्या; त्वम् अत्र युक्तः प्रचरस्व राजन् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tvam apy etaṃ vidhiṃ tyaktvā yogena niyatendriyaḥ ||
vartasva buddhimūlaṃ hi vijayaṃ manur abravīt ||
buddhiśreṣṭhāni karmāṇi bāhumadhyāni bhārata ||
tāni jaṅghājaghanyāni bhārapratyavarāṇi ca ||
rājyaṃ tiṣṭhati dakṣasya saṃgṛhītendriyasya ca ||
guptamantraśrutavataḥ susahāyasya cānagha ||
parīkṣyakāriṇo 'rthāś ca tiṣṭhantīha yudhiṣṭhira ||
sahāyayuktena mahī kṛtsnā śakyā praśāsitum ||
idaṃ hi sadbhiḥ kathitaṃ vidhijñaiḥ; purā mahendrapratimaprabhāva ||
mayāpi coktaṃ tava śāstradṛṣṭyā; tvam atra yuktaḥ pracarasva rājan ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्वम् अपि एतम् विधिम् त्यक्त्वाtvam api etam vidhim tyaktvāи ты, оставив такой способ; путь
योगेन नियत इन्द्रियःyogena niyata indriyaḥсобранностью, с обузданными чувствами; дисциплиной
वर्तस्वvartasvaпоступай; живи
बुद्धि मूलम् हि विजयम्buddhi mūlam hi vijayamведь победа имеет корень в разуме; основание
मनुः अब्रवीत्manuḥ abravītМану сказал; провозгласил
बुद्धि श्रेष्ठानि कर्माणिbuddhi śreṣṭhāni karmāṇiдела с разумом во главе; лучшие
बाहु मध्यानि भारतbāhu madhyāni bhārataс руками в середине, Бхарата; силой
तानि जङ्घा जघन्यानिtāni jaṅghā jaghanyāniте, что ногами, низшие; пешие
भार प्रत्यवराणि चbhāra pratyavarāṇi caи переноска груза самые низкие; последние
राज्यम् तिष्ठति दक्षस्यrājyam tiṣṭhati dakṣasyaцарство стоит у искусного; деятельного
संगृहीत इन्द्रियस्य चsaṃgṛhīta indriyasya caи собравшего чувства; обуздавшего
गुप्त मन्त्र श्रुतवतःgupta mantra śrutavataḥс хранимым советом, учёного; слышавшего
सु सहायस्य च अनघsu sahāyasya ca anaghaи с хорошими помощниками, безгрешный; союзниками
परीक्ष्य कारिणः अर्थाः चparīkṣya kāriṇaḥ arthāḥ caи дела того, кто действует проверив; цели
तिष्ठन्ति इह युधिष्ठिरtiṣṭhanti iha yudhiṣṭhiraстоят здесь, Юдхиштхира; сохраняются
सहाय युक्तेनsahāya yuktenaнаделённым помощниками; с союзниками
मही कृत्स्नाmahī kṛtsnāвся земля; целиком
शक्या प्रशासितुम्śakyā praśāsitumможет быть управляема; подвластна
इदम् हि सद्भिः कथितम्idam hi sadbhiḥ kathitamэто ведь добрыми сказано; мудрыми
विधि ज्ञैः पुराvidhi jñaiḥ purāзнающими правило прежде; в древности
महेन्द्र प्रतिम प्रभावmahendra pratima prabhāvaо подобный Махендре силой; могуществом
मया अपि च उक्तम् तवmayā api ca uktam tavaи мной также сказано тебе; объяснено
शास्त्र दृष्ट्याśāstra dṛṣṭyāс точки зрения шастры; учения
त्वम् अत्र युक्तः प्रचरस्व राजन्tvam atra yuktaḥ pracarasva rājanты здесь собранно действуй, царь; поступай
अनुवाद

«Поэтому и ты оставь такой путь. С собранностью и обузданными чувствами поступай иначе: Ману сказал, что победа коренится в разуме. Лучшие дела имеют разум во главе, средние — силу рук, низшие — ноги, а самые низкие — простое ношение груза. Царство держится у деятельного, обуздавшего чувства, хранящего совет, учёного и имеющего хороших помощников, безгрешный. У того, кто действует после проверки, дела сохраняются здесь, Юдхиштхира. Человек, наделённый помощниками, способен управлять всей землёй. Это прежде было сказано добрыми людьми, знающими правило, о равный Махендре могуществом; и я тоже сказал тебе это с точки зрения шастры. Царь, действуй здесь собранно».

संस्करण

31ec1417352c · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:58:01 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.113.4-16

श्लोक बदलें इन कुंजियों से