न राजलक्षणत्यागो न पुरस्य तपोधनाः ॥
दुःखं करोति तत् तीव्रं यथाशा विहता मम ॥
हिमवान् वा महाशैलः समुद्रो वा महोदधिः ॥
महत्त्वान् नान्वपद्येतां रोदस्योर् अन्तरं यथा ॥
आशायास् तपसि श्रेष्ठास् तथा नान्तम् अहं गतः ॥
भवतां विदितं सर्वं सर्वज्ञा हि तपोधनाः ॥
भवन्तः सुमहाभागास् तस्मात् प्रक्ष्यामि संशयम् ॥
आशावान् पुरुषो यः स्याद् अन्तरिक्षम् अथापि वा ॥
किं नु ज्यायस्तरं लोके महत्त्वात् प्रतिभाति वः ॥
एतद् इच्छामि तत्त्वेन श्रोतुं किम् इह दुर्लभम् ॥
यदि गुह्यं तपोनित्या न वो ब्रूतेह माचिरम् ॥
न हि गुह्यम् अतः श्रोतुम् इच्छामि द्विजपुंगवाः ॥
भवत्तपोविघातो वा येन स्याद् विरमे ततः ॥
यदि वास्ति कथायोगो यो ऽयं प्रश्नो मयेरितः ॥
एतत् कारणसामग्र्यं श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः ॥
भवन्तो हि तपोनित्या ब्रूयुर् एतत् समाहिताः ॥
na rājalakṣaṇatyāgo na purasya tapodhanāḥ ||
duḥkhaṃ karoti tat tīvraṃ yathāśā vihatā mama ||
himavān vā mahāśailaḥ samudro vā mahodadhiḥ ||
mahattvān nānvapadyetāṃ rodasyor antaraṃ yathā ||
āśāyās tapasi śreṣṭhās tathā nāntam ahaṃ gataḥ ||
bhavatāṃ viditaṃ sarvaṃ sarvajñā hi tapodhanāḥ ||
bhavantaḥ sumahābhāgās tasmāt prakṣyāmi saṃśayam ||
āśāvān puruṣo yaḥ syād antarikṣam athāpi vā ||
kiṃ nu jyāyastaraṃ loke mahattvāt pratibhāti vaḥ ||
etad icchāmi tattvena śrotuṃ kim iha durlabham ||
yadi guhyaṃ taponityā na vo brūteha māciram ||
na hi guhyam ataḥ śrotum icchāmi dvijapuṃgavāḥ ||
bhavattapovighāto vā yena syād virame tataḥ ||
yadi vāsti kathāyogo yo 'yaṃ praśno mayeritaḥ ||
etat kāraṇasāmagryaṃ śrotum icchāmi tattvataḥ ||
bhavanto hi taponityā brūyur etat samāhitāḥ ||
«Не утрата царских признаков и не потеря города, о богатые тапасом, причиняет мне такую сильную боль, как разбитая надежда. Химаван, великая гора, или великий океан по величине не сравнились бы с пространством между небом и землёй; так и я, лучшие в тапасе, не достиг предела надежды. Вам известно всё, ведь вы всезнающие, богатые тапасом и очень благословенные; поэтому я задам своё сомнение. Что кажется вам больше в мире по величине: человек, имеющий надежду, или даже пространство? Я хочу услышать по сути, что здесь труднодоступно. Если это тайна, о постоянно преданные тапасу, не задерживайте меня; я не хочу слушать того, что нельзя раскрывать. Если мой вопрос помешает вашему тапасу, я отступлю. Но если есть возможность рассказа, связанная с этим вопросом, я хочу поистине услышать всю совокупность причин. Вы ведь постоянно в тапасе; скажите это сосредоточенно».
742422114e38 · प्रकाशित 20 जून 2026, 9:45:41 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сумитра прямо называет надежду болью большей, чем потеря царского положения. Его вопрос к риши превращает личное разочарование в философское исследование природы ожидания.