Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Vāyu Humbles the Proud Śalmali Tree12.151.1-4
10645 / 15823
महाभारत · 12.151.1-4
॥
देवनागरी

भीष्म उवाच
एवम् उक्त्वा तु राजेन्द्र शल्मलिं ब्रह्मवित्तमः ॥
नारदः पवने सर्वं शल्मलेर् वाक्यम् अब्रवीत् ॥
हिमवत्पृष्ठजः कश् चिच् छल्मलिः परिवारवान् ॥
बृहन्मूलो बृहच्छाखः स त्वां वायो ऽवमन्यते ॥
बहून्य् आक्षेपयुक्तानि त्वाम् आह वचनानि सः ॥
न युक्तानि मया वायो तानि वक्तुं त्वयि प्रभो ॥
जानामि त्वाम् अहं वायो सर्वप्राणभृतां वरम् ॥
वरिष्ठं च गरिष्ठं च क्रोधे वैवस्वतं यथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
evam uktvā tu rājendra śalmaliṃ brahmavittamaḥ ||
nāradaḥ pavane sarvaṃ śalmaler vākyam abravīt ||
himavatpṛṣṭhajaḥ kaś cic chalmaliḥ parivāravān ||
bṛhanmūlo bṛhacchākhaḥ sa tvāṃ vāyo 'vamanyate ||
bahūny ākṣepayuktāni tvām āha vacanāni saḥ ||
na yuktāni mayā vāyo tāni vaktuṃ tvayi prabho ||
jānāmi tvām ahaṃ vāyo sarvaprāṇabhṛtāṃ varam ||
variṣṭhaṃ ca gariṣṭhaṃ ca krodhe vaivasvataṃ yathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; поведал
एवम् उक्त्वा तु राजेन्द्रevam uktvā tu rājendraтак сказав же, царь царей; владыка
शल्मलिम् ब्रह्म वित् तमःśalmalim brahma vit tamaḥШалмали, лучший знаток Брахмана; Нарада
नारदः पवने सर्वम्nāradaḥ pavane sarvamНарада Ваю всё; ветру
शल्मलेः वाक्यम् अब्रवीत्śalmaleḥ vākyam abravītслово Шалмали сказал; передал
हिमवत् पृष्ठ जः कः चित्himavat pṛṣṭha jaḥ kaḥ citрождённый на склоне Химавата некий; Гималая
शल्मलिः परिवार वान्śalmaliḥ parivāra vānШалмали с окружением; с ветвями
बृहत् मूलः बृहत् शाखःbṛhat mūlaḥ bṛhat śākhaḥс большим корнем, с большими ветвями; кронами
सः त्वाम् वायो अवमन्यतेsaḥ tvām vāyo avamanyateон тебя, Ваю, презирает; не уважает
बहूनि आक्षेप युक्तानिbahūni ākṣepa yuktāniмногие, наполненные упрёком; обвинениями
त्वाम् आह वचनानि सःtvām āha vacanāni saḥтебе сказал слова он; речи
न युक्तानि मया वायोna yuktāni mayā vāyoне подобает мне, Ваю; неуместно
तानि वक्तुम् त्वयि प्रभोtāni vaktum tvayi prabhoих говорить тебе, владыка; повторять
जानामि त्वाम् अहम् वायोjānāmi tvām aham vāyoя знаю тебя, Ваю; ветер
सर्व प्राण भृताम् वरम्sarva prāṇa bhṛtām varamлучшего из всех носящих жизнь; живых
वरिष्ठम् च गरिष्ठम् चvariṣṭham ca gariṣṭham caи превосходнейшего, и тяжелейшего; могущественнейшего
क्रोधे वैवस्वतम् यथाkrodhe vaivasvatam yathāв гневе как Вайвасвата; Яма
अनुवाद

Бхишма сказал: «Сказав так Шалмали, Нарада, лучший знаток Брахмана, передал Ваю все слова дерева: “Некий Шалмали, выросший на склоне Химавата, с большим корнем, большими ветвями и окружением, презирает тебя, о Ваю. Он сказал о тебе много обвинительных слов; мне не подобает повторять их тебе, владыка. Я знаю тебя, Ваю, как лучшего среди всех живущих, превосходнейшего и могущественнейшего, а в гневе подобного Вайвасвате”».

संस्करण

6791901fd63e · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:17:14 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.150.34-36

श्लोक बदलें इन कुंजियों से