सुरापो ऽसंमतादायी भ्रूणहा गुरुतल्पगः ॥
तपसैव सुतप्तेन नरः पापाद् विमुच्यते ॥
तपसो बहुरूपस्य तैस् तैर् द्वारैः प्रवर्ततः ॥
निवृत्त्या वर्तमानस्य तपो नानशनात् परम् ॥
अहिंसा सत्यवचनं दानम् इन्द्रियनिग्रहः ॥
एतेभ्यो हि महाराज तपो नानशनात् परम् ॥
न दुष्करतरं दानान् नातिमातरम् आश्रमः ॥
त्रैविद्येभ्यः परं नास्ति संन्यासः परमं तपः ॥
इन्द्रियाणीह रक्षन्ति धनधान्याभिगुप्तये ॥
तस्माद् अर्थे च धर्मे च तपो नानशनात् परम् ॥
surāpo 'saṃmatādāyī bhrūṇahā gurutalpagaḥ ||
tapasaiva sutaptena naraḥ pāpād vimucyate ||
tapaso bahurūpasya tais tair dvāraiḥ pravartataḥ ||
nivṛttyā vartamānasya tapo nānaśanāt param ||
ahiṃsā satyavacanaṃ dānam indriyanigrahaḥ ||
etebhyo hi mahārāja tapo nānaśanāt param ||
na duṣkarataraṃ dānān nātimātaram āśramaḥ ||
traividyebhyaḥ paraṃ nāsti saṃnyāsaḥ paramaṃ tapaḥ ||
indriyāṇīha rakṣanti dhanadhānyābhiguptaye ||
tasmād arthe ca dharme ca tapo nānaśanāt param ||
«Пьющий хмельное, берущий недозволенное, убийца зародыша и осквернивший ложе учителя освобождаются от греха именно хорошо совершённым тапасом. Тапас многообразен и действует через разные врата; когда он основан на отречении, нет тапаса выше поста. Но ненасилие, правдивая речь, дар и обуздание чувств также являются тапасом, о великий царь; не один пост является высшим. Нет ничего труднее дара, нет почитания выше матери, нет выше знатоков трёх Вед, а отречение — высший тапас. Чувства следует охранять здесь ради сохранения богатства и зерна; поэтому и в пользе, и в дхарме тапас проявляется как воздержание».
78de4bbae4b5 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:25:05 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхишма не сводит тапас к голоданию. Подлинная аскеза включает ненасилие, правду, дар, контроль чувств и отречение, то есть изменение всего образа жизни.