Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Bhīṣma Describes the Greatness of Keśava12.200.34-38
10890 / 15823
महाभारत · 12.200.34-38
॥
देवनागरी

यावद् यावद् अभूच् छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम् ॥
तावत् तावद् अजीवंस् ते नासीद् यमकृतं भयम् ॥
न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ ॥
संकल्पाद् एव चैतेषाम् अपत्यम् उदपद्यत ॥
तत्र त्रेतायुगे काले संकल्पाज् जायते प्रजा ॥
न ह्य् अभून् मैथुनो धर्मस् तेषाम् अपि जनाधिप ॥
द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानाम् अभवन् नृप ॥
तथा कलियुगे राजन् द्वंद्वम् आपेदिरे जनाः ॥
एष भूतपतिस् तात स्वध्यक्षश् च प्रकीर्तितः ॥
निरध्यक्षांस् तु कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तान् अपि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yāvad yāvad abhūc chraddhā dehaṃ dhārayituṃ nṛṇām ||
tāvat tāvad ajīvaṃs te nāsīd yamakṛtaṃ bhayam ||
na caiṣāṃ maithuno dharmo babhūva bharatarṣabha ||
saṃkalpād eva caiteṣām apatyam udapadyata ||
tatra tretāyuge kāle saṃkalpāj jāyate prajā ||
na hy abhūn maithuno dharmas teṣām api janādhipa ||
dvāpare maithuno dharmaḥ prajānām abhavan nṛpa ||
tathā kaliyuge rājan dvaṃdvam āpedire janāḥ ||
eṣa bhūtapatis tāta svadhyakṣaś ca prakīrtitaḥ ||
niradhyakṣāṃs tu kaunteya kīrtayiṣyāmi tān api ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यावत् यावत् अभूत् श्रद्धाyāvat yāvat abhūt śraddhāсколько сколько была вера; желание
देहम् धारयितुम् नृणाम्deham dhārayitum nṛṇāmтело удерживать у людей; носить
तावत् तावत् अजीवन् तेtāvat tāvat ajīvan teстолько столько они жили; пребывали
न आसीत् यम कृतम् भयम्na āsīt yama kṛtam bhayamне было страха, созданного Ямой; смертью
न च एषाम् मैथुनः धर्मःna ca eṣām maithunaḥ dharmaḥи не было у них полового закона; соединения
बभूव भरत ऋषभbabhūva bharata ṛṣabhaбыло, о бык Бхаратов; возникло
संकल्पात् एव च एतेषाम्saṃkalpāt eva ca eteṣāmи именно из намерения у них; воли
अपत्यम् उदपद्यतapatyam udapadyataпотомство возникало; рождалось
तत्र त्रेता युगे कालेtatra tretā yuge kāleтам во время Трета-юги; в эпоху
संकल्पात् जायते प्रजाsaṃkalpāt jāyate prajāот намерения рождается потомство; народ
न हि अभूत् मैथुनः धर्मःna hi abhūt maithunaḥ dharmaḥведь не было полового закона; соединения
तेषाम् अपि जन अधिपteṣām api jana adhipaи у них, о владыка людей; царь
द्वापरे मैथुनः धर्मःdvāpare maithunaḥ dharmaḥв Двапаре половой закон; соединение
प्रजानाम् अभवत् नृपprajānām abhavat nṛpaу существ возник, о царь; людей
तथा कलि युगे राजन्tathā kali yuge rājanтак в Кали-югу, о царь; эпоху
द्वंद्वम् आपेदिरे जनाःdvaṃdvam āpedire janāḥлюди вошли в двойственность; пары
एषः भूत पतिः तातeṣaḥ bhūta patiḥ tātaэтот владыка существ, о сын; дорогой
सु अध्यक्षः च प्रकीर्तितःsu adhyakṣaḥ ca prakīrtitaḥи добрый надзиратель прославлен; назван
निरध्यक्षान् तु कौन्तेयniradhyakṣān tu kaunteyaа без надзора, Каунтея; лишённых руководителя
कीर्तयिष्यामि तान् अपिkīrtayiṣyāmi tān apiя перечислю и их; назову
अनुवाद

«Пока у людей была сила веры удерживать тело, столько они и жили, и не было страха, создаваемого Ямой. У них не было полового соединения, о бык Бхаратов: потомство возникало одной лишь волей. И в Трета-югу, о владыка людей, народ ещё рождался из намерения, не через половое соединение. В Двапаре у существ возник половой закон, а в Кали-югу люди вошли в двойственность. Так был прославлен этот владыка существ и благой надзиратель, о сын. А теперь, Каунтея, я перечислю и тех, кто лишён такого руководства».

संस्करण

f81f98b1bb4e · प्रकाशित 21 जून 2026, 12:43:59 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.200.25-33

श्लोक बदलें इन कुंजियों से