महाभारत
Bhīṣma Tells the Story of Viṣṇu as Varāha12.202.29-33
10904 / 15823
महाभारत · 12.202.29-33
देवनागरी

पितामह उवाच
निहत्य दानवपतीन् महावर्ष्मा महाबलः ॥
एष देवो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥
सर्वभूतेश्वरो योगी योनिर् आत्मा तथात्मनः ॥
स्थिरीभवत कृष्णो ऽयं सर्वपापप्रणाशनः ॥
कृत्वा कर्मातिसाध्व् एतद् अशक्यम् अमितप्रभः ॥
समायातः स्वम् आत्मानं महाभागो महाद्युतिः ॥
पद्मनाभो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥
न संतापो न भीः कार्या शोको वा सुरसत्तमाः ॥
विधिर् एष प्रभावश् च कालः संक्षयकारकः ॥
लोकान् धारयतानेन नादो मुक्तो महात्मना ॥
स एव हि महाभागः सर्वलोकनमस्कृतः ॥
अच्युतः पुण्डरीकाक्षः सर्वभूतसमुद्भवः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

pitāmaha uvāca
nihatya dānavapatīn mahāvarṣmā mahābalaḥ ||
eṣa devo mahāyogī bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ ||
sarvabhūteśvaro yogī yonir ātmā tathātmanaḥ ||
sthirībhavata kṛṣṇo 'yaṃ sarvapāpapraṇāśanaḥ ||
kṛtvā karmātisādhv etad aśakyam amitaprabhaḥ ||
samāyātaḥ svam ātmānaṃ mahābhāgo mahādyutiḥ ||
padmanābho mahāyogī bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ ||
na saṃtāpo na bhīḥ kāryā śoko vā surasattamāḥ ||
vidhir eṣa prabhāvaś ca kālaḥ saṃkṣayakārakaḥ ||
lokān dhārayatānena nādo mukto mahātmanā ||
sa eva hi mahābhāgaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ ||
acyutaḥ puṇḍarīkākṣaḥ sarvabhūtasamudbhavaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पितामहः उवाचpitāmahaḥ uvācaПитамаха сказал; Брахма сказал
निहत्य दानव पतीन्nihatya dānava patīnубив владык данавов; повергнув
महा वर्ष्मा महा बलःmahā varṣmā mahā balaḥогромнотелый, великосильный; могучий
एष देवः महा योगीeṣa devaḥ mahā yogīэтот Бог великий йог; Господь
भूत आत्मा भूत भावनःbhūta ātmā bhūta bhāvanaḥатман существ, творец существ; созидатель
सर्व भूत ईश्वरः योगीsarva bhūta īśvaraḥ yogīГосподь всех существ, йог; владыка
योनिः आत्मा तथा आत्मनःyoniḥ ātmā tathā ātmanaḥисточник, атман и атман себя; самого
स्थिरीभवतsthirībhavataуспокойтесь; станьте твёрды
कृष्णः अयम्kṛṣṇaḥ ayamэто Кришна; этот Кришна
सर्व पाप प्रणाशनःsarva pāpa praṇāśanaḥуничтожитель всех грехов; зла
कृत्वा कर्म अति साधु एतत्kṛtvā karma ati sādhu etatсовершив это превосходное деяние; благое
अशक्यम् अमित प्रभःaśakyam amita prabhaḥневозможное, безмерно сияющий; могучий
समायातः स्वम् आत्मानम्samāyātaḥ svam ātmānamвернулся в собственную природу; к себе
महा भागः महा द्युतिःmahā bhāgaḥ mahā dyutiḥвелико-благословенный, великосияющий; славный
पद्मनाभः महा योगीpadmanābhaḥ mahā yogīПадманабха, великий йог; Господь
भूत आत्मा भूत भावनःbhūta ātmā bhūta bhāvanaḥатман существ, творец существ; созидатель
न संतापःna saṃtāpaḥнет тревоги; жары
न भीः कार्याna bhīḥ kāryāне нужно страха; бояться
शोकः वा सुर सत्तमाःśokaḥ vā sura sattamāḥили скорби, лучшие из богов; суры
विधिः एषःvidhiḥ eṣaḥэто порядок; предписание
प्रभावः चprabhāvaḥ caи могущество; проявление силы
कालः संक्षय कारकःkālaḥ saṃkṣaya kārakaḥвремя, вызывающее уничтожение; конец
लोकान् धारयता अनेनlokān dhārayatā anenaэтим поддерживающим миры; несущим
नादः मुक्तः महात्मनाnādaḥ muktaḥ mahātmanāрёв выпущен великим атманом; звучание
सः एव हि महा भागःsaḥ eva hi mahā bhāgaḥон же ведь велико-благословенный; именно
सर्व लोक नमस्कृतःsarva loka namaskṛtaḥпочитаемый всеми мирами; кланяемый
अच्युतः पुण्डरीक अक्षःacyutaḥ puṇḍarīka akṣaḥАчьюта, лотосоокий; непадший
सर्व भूत समुद्भवःsarva bhūta samudbhavaḥисточник всех существ; возникновение
अनुवाद

Питамаха сказал: «Убив владык данавов, этот огромнотелый и великосильный Бог, великий йог, атман существ и творец существ, Господь всех существ, источник и сам атман, — это Кришна, уничтожитель всех грехов. Успокойтесь. Совершив это превосходное и невозможное деяние, безмерно сияющий, велико-благословенный Падманабха, великий йог, атман существ и творец существ, вернулся к собственной природе. Не нужно тревоги, страха или скорби, лучшие из богов. Таков порядок, таково Его могущество, таково время, вызывающее уничтожение. Этот великий атман, поддерживающий миры, выпустил рёв. Он и есть велико-благословенный, почитаемый всеми мирами Ачьюта, лотосоокий источник всех существ».

संस्करण

bb895fb8254d · प्रकाशित 21 जून 2026, 12:50:01 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से