महाभारत
The Sacrifice of the Gleaning Brahmin and the Rule of Ahiṃsā12.264.11-15
11225 / 15823
महाभारत · 12.264.11-15
देवनागरी

एवम् उक्ता निवृत्ता सा प्रविष्टा यज्ञपावकम् ॥
किं नु दुश्चरितं यज्ञे दिदृक्षुः सा रसातलम् ॥
सा तु बद्धाञ्जलिं सत्यम् अयाचद् धरिणं पुनः ॥
सत्येन संपरिष्वज्य संदिष्टो गम्यताम् इति ॥
ततः स हरिणो गत्वा पदान्य् अष्टौ न्यवर्तत ॥
साधु हिंसय मां सत्य हतो यास्यामि सद्गतिम् ॥
पश्य ह्य् अप्सरसो दिव्या मया दत्तेन चक्षुषा ॥
विमानानि विचित्राणि गन्धर्वाणां महात्मनाम् ॥
ततः सुरुचिरं दृष्ट्वा स्पृहालग्नेन चक्षुषा ॥
मृगम् आलोक्य हिंसायां स्वर्गवासं समर्थयत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

evam uktā nivṛttā sā praviṣṭā yajñapāvakam ||
kiṃ nu duścaritaṃ yajñe didṛkṣuḥ sā rasātalam ||
sā tu baddhāñjaliṃ satyam ayācad dhariṇaṃ punaḥ ||
satyena saṃpariṣvajya saṃdiṣṭo gamyatām iti ||
tataḥ sa hariṇo gatvā padāny aṣṭau nyavartata ||
sādhu hiṃsaya māṃ satya hato yāsyāmi sadgatim ||
paśya hy apsaraso divyā mayā dattena cakṣuṣā ||
vimānāni vicitrāṇi gandharvāṇāṃ mahātmanām ||
tataḥ suruciraṃ dṛṣṭvā spṛhālagnena cakṣuṣā ||
mṛgam ālokya hiṃsāyāṃ svargavāsaṃ samarthayat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् उक्ता निवृत्ता साevam uktā nivṛttā sāтак сказанная, она отступила; прекратила
प्रविष्टा यज्ञ पावकम्praviṣṭā yajña pāvakamвошла в жертвенный огонь; пламя
किम् नु दुश्चरितम् यज्ञेkim nu duścaritam yajñeчто же дурно совершено в жертве; неправильно
दिदृक्षुः सा रसातलम्didṛkṣuḥ sā rasātalamжелая увидеть расаталу, она; нижний мир
सा तु बद्ध अञ्जलिम् सत्यम्sā tu baddha añjalim satyamона же сложившему ладони Сатье; к Истине
अयाचत् हरिणम् पुनःayācat hariṇam punaḥснова попросила об олене; просила
सत्येन संपरिष्वज्यsatyena saṃpariṣvajyaИстиной обняв; приняв
संदिष्टः गम्यताम् इतिsaṃdiṣṭaḥ gamyatām itiбыло велено: пусть идёт; иди
ततः सः हरिणः गत्वाtataḥ saḥ hariṇaḥ gatvāзатем тот олень пойдя; отойдя
पदानि अष्टौ न्यवर्ततpadāni aṣṭau nyavartataна восемь шагов вернулся; повернул назад
साधु हिंसय माम् सत्यsādhu hiṃsaya mām satyaхорошо, убей меня, Сатья; Истина
हतः यास्यामि सद् गतिम्hataḥ yāsyāmi sad gatimубитый, я пойду к благой цели; достигну
पश्य हि अप्सरसः दिव्याःpaśya hi apsarasaḥ divyāḥпосмотри ведь на божественных апсар; небесных
मया दत्तेन चक्षुषाmayā dattena cakṣuṣāглазом, данным мной; моим зрением
विमानानि विचित्राणिvimānāni vicitrāṇiчудесные небесные колесницы; разнообразные
गन्धर्वाणाम् महात्मनाम्gandharvāṇām mahātmanāmвеликих гандхарвов; махатм
ततः सुरुचिरम् दृष्ट्वाtataḥ suruciram dṛṣṭvāзатем увидев прекрасное; очень приятное
स्पृहा लग्नेन चक्षुषाspṛhā lagnena cakṣuṣāглазом, прилипшим к желанию; охваченным влечением
मृगम् आलोक्य हिंसायाम्mṛgam ālokya hiṃsāyāmпосмотрев на оленя для убийства; ради насилия
स्वर्ग वासम् समर्थयत्svarga vāsam samarthayatон признал возможным небесное пребывание; одобрил
अनुवाद

«Когда ей так ответили, она отступила и вошла в жертвенный огонь, желая увидеть, что же дурно совершено в жертве, вплоть до Расаталы. Затем она снова попросила у Сатьи, сложившего ладони, об олене; обняв его силой истины, она велела: “Иди”. Тогда олень отошёл на восемь шагов и повернулся назад: “Хорошо, убей меня, Сатья. Убитый, я достигну благой цели. Посмотри данным мной зрением на божественных апсар и на чудесные небесные колесницы великих гандхарвов”. Тогда, увидев это прекрасное зрением, прилипшим к желанию, он посмотрел на оленя ради убийства и счёл небесное пребывание возможным через насилие».

संस्करण

0965fcb14456 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:21:14 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से