महाभारत
Bhīṣma Teaches the Method of Liberation12.266.17-19
11237 / 15823
महाभारत · 12.266.17-19
देवनागरी

धूतपापः स तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रियः ॥
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद् ब्रह्मणः पदम् ॥
अमूढत्वम् असङ्गित्वं कामक्रोधविवर्जनम् ॥
अदैन्यम् अनुदीर्णत्वम् अनुद्वेगो व्यवस्थितिः ॥
एष मार्गो हि मोक्षस्य प्रसन्नो विमलः शुचिः ॥
तथा वाक्कायमनसां नियमः कामतो ऽन्यथा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

dhūtapāpaḥ sa tejasvī laghvāhāro jitendriyaḥ ||
kāmakrodhau vaśe kṛtvā ninīṣed brahmaṇaḥ padam ||
amūḍhatvam asaṅgitvaṃ kāmakrodhavivarjanam ||
adainyam anudīrṇatvam anudvego vyavasthitiḥ ||
eṣa mārgo hi mokṣasya prasanno vimalaḥ śuciḥ ||
tathā vākkāyamanasāṃ niyamaḥ kāmato 'nyathā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
धूत पापः सः तेजस्वीdhūta pāpaḥ saḥ tejasvīстряхнувший грех, он сияющий; очищенный
लघु आहारः जित इन्द्रियःlaghu āhāraḥ jita indriyaḥлёгко питающийся, победивший чувства; умеренный в пище
काम क्रोधौ वशे कृत्वाkāma krodhau vaśe kṛtvāжелание и гнев подчинив; взяв под власть
निनीषेत् ब्रह्मणः पदम्ninīṣet brahmaṇaḥ padamпусть стремится вести к месту Брахмана; достигнуть
अमूढत्वम् असङ्गित्वम्amūḍhatvam asaṅgitvamнеомрачённость и непривязанность; несвязанность
काम क्रोध विवर्जनम्kāma krodha vivarjanamоставление желания и гнева; свобода от них
अदैन्यम् अनुदीर्णत्वम्adainyam anudīrṇatvamнеуниженность и невозбуждённость; несуетность
अनुद्वेगः व्यवस्थितिःanudvegaḥ vyavasthitiḥневолнение и устойчивость; твёрдое пребывание
एषः मार्गः हि मोक्षस्यeṣaḥ mārgaḥ hi mokṣasyaэто ведь путь освобождения; мокши
प्रसन्नः विमलः शुचिःprasannaḥ vimalaḥ śuciḥясный, без пятна, чистый; прозрачный
तथा वाक् काय मनसाम्tathā vāk kāya manasāmтакже речи, тела и ума; трёх орудий
नियमः कामतः अन्यथाniyamaḥ kāmataḥ anyathāобуздание иначе, чем по желанию; не по прихоти
अनुवाद

«Очищенный от греха, сияющий, умеренный в пище и победивший чувства, подчинив желание и гнев, пусть стремится к месту Брахмана. Неомрачённость, непривязанность, оставление желания и гнева, отсутствие униженности, невозбуждённость, неволнение и устойчивость — это и есть путь освобождения: ясный, незапятнанный и чистый. Таково также обуздание речи, тела и ума: не по прихоти желания, а иначе — по дисциплине».

संस्करण

1d050ab90524 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:18:30 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से