जनमेजय उवाच
ब्रह्मन् सुमहद् आख्यानं भवता परिकीर्तितम् ॥
यच् छ्रुत्वा मुनयः सर्वे विस्मयं परमं गताः ॥
इदं शतसहस्राद् धि भारताख्यानविस्तरात् ॥
आमथ्य मतिमन्थेन ज्ञानोदधिम् अनुत्तमम् ॥
नवनीतं यथा दध्नो मलयाच् चन्दनं यथा ॥
आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्यो ऽमृतं यथा ॥
समुद्धृतम् इदं ब्रह्मन् कथामृतम् अनुत्तमम् ॥
तपोनिधे त्वयोक्तं हि नारायणकथाश्रयम् ॥
स हीशो भगवान् देवः सर्वभूतात्मभावनः ॥
अहो नारायणं तेजो दुर्दर्शं द्विजसत्तम ॥
यत्राविशन्ति कल्पान्ते सर्वे ब्रह्मादयः सुराः ॥
ऋषयश् च सगन्धर्वा यच् च किं चिच् चराचरम् ॥
न ततो ऽस्ति परं मन्ये पावनं दिवि चेह च ॥
सर्वाश्रमाभिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम् ॥
न तथा फलदं चापि नारायणकथा यथा ॥
सर्वथा पाविताः स्मेह श्रुत्वेमाम् आदितः कथाम् ॥
हरेर् विश्वेश्वरस्येह सर्वपापप्रणाशनीम् ॥
न चित्रं कृतवांस् तत्र यद् आर्यो मे धनंजयः ॥
वासुदेवसहायो यः प्राप्तवाञ् जयम् उत्तमम् ॥
न चास्य किं चिद् अप्राप्यं मन्ये लोकेष्व् अपि त्रिषु ॥
त्रैलोक्यनाथो विष्णुः स यस्यासीत् साह्यकृत् सखा ॥
धन्याश् च सर्व एवासन् ब्रह्मंस् ते मम पूर्वकाः ॥
हिताय श्रेयसे चैव येषाम् आसीज् जनार्दनः ॥
तपसापि न दृश्यो हि भगवांल् लोकपूजितः ॥
यं दृष्टवन्तस् ते साक्षाच् छ्रीवत्साङ्कविभूषणम् ॥
तेभ्यो धन्यतरश् चैव नारदः परमेष्ठिजः ॥
न चाल्पतेजसम् ऋषिं वेद्मि नारदम् अव्ययम् ॥
श्वेतद्वीपं समासाद्य येन दृष्टः स्वयं हरिः ॥
देवप्रसादानुगतं व्यक्तं तत् तस्य दर्शनम् ॥
यद् दृष्टवांस् तदा देवम् अनिरुद्धतनौ स्थितम् ॥
बदरीम् आश्रमं यत् तु नारदः प्राद्रवत् पुनः ॥
नरनारायणौ द्रष्टुं किं नु तत्कारणं मुने ॥
श्वेतद्वीपान् निवृत्तश् च नारदः परमेष्ठिजः ॥
बदरीम् आश्रमं प्राप्य समागम्य च ताव् ऋषी ॥
कियन्तं कालम् अवसत् काः कथाः पृष्टवांश् च सः ॥
श्वेतद्वीपाद् उपावृत्ते तस्मिन् वा सुमहात्मनि ॥
किम् अब्रूतां महात्मानौ नरनारायणाव् ऋषी ॥
तद् एतन् मे यथातत्त्वं सर्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥
janamejaya uvāca
brahman sumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam ||
yac chrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ ||
idaṃ śatasahasrād dhi bhāratākhyānavistarāt ||
āmathya matimanthena jñānodadhim anuttamam ||
navanītaṃ yathā dadhno malayāc candanaṃ yathā ||
āraṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhibhyo 'mṛtaṃ yathā ||
samuddhṛtam idaṃ brahman kathāmṛtam anuttamam ||
taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam ||
sa hīśo bhagavān devaḥ sarvabhūtātmabhāvanaḥ ||
aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama ||
yatrāviśanti kalpānte sarve brahmādayaḥ surāḥ ||
ṛṣayaś ca sagandharvā yac ca kiṃ cic carācaram ||
na tato 'sti paraṃ manye pāvanaṃ divi ceha ca ||
sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam ||
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā ||
sarvathā pāvitāḥ smeha śrutvemām āditaḥ kathām ||
harer viśveśvarasyeha sarvapāpapraṇāśanīm ||
na citraṃ kṛtavāṃs tatra yad āryo me dhanaṃjayaḥ ||
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavāñ jayam uttamam ||
na cāsya kiṃ cid aprāpyaṃ manye lokeṣv api triṣu ||
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yasyāsīt sāhyakṛt sakhā ||
dhanyāś ca sarva evāsan brahmaṃs te mama pūrvakāḥ ||
hitāya śreyase caiva yeṣām āsīj janārdanaḥ ||
tapasāpi na dṛśyo hi bhagavāṃl lokapūjitaḥ ||
yaṃ dṛṣṭavantas te sākṣāc chrīvatsāṅkavibhūṣaṇam ||
tebhyo dhanyataraś caiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ ||
na cālpatejasam ṛṣiṃ vedmi nāradam avyayam ||
śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ ||
devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tat tasya darśanam ||
yad dṛṣṭavāṃs tadā devam aniruddhatanau sthitam ||
badarīm āśramaṃ yat tu nāradaḥ prādravat punaḥ ||
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ nu tatkāraṇaṃ mune ||
śvetadvīpān nivṛttaś ca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ ||
badarīm āśramaṃ prāpya samāgamya ca tāv ṛṣī ||
kiyantaṃ kālam avasat kāḥ kathāḥ pṛṣṭavāṃś ca saḥ ||
śvetadvīpād upāvṛtte tasmin vā sumahātmani ||
kim abrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāv ṛṣī ||
tad etan me yathātattvaṃ sarvam ākhyātum arhasi ||
Джанамеджая сказал: «О брахман, тобой поведано великое повествование; услышав его, все мудрецы пришли в высшее изумление. Из обширного рассказа Бхараты в сто тысяч шлок, словно взбив мутовкой разума непревзойдённый океан знания, извлечён этот непревзойдённый нектар рассказа: как масло из простокваши, как сандал с Малаи, как араньяка из Вед и как амрита из трав. О сокровищница тапаса, тобой поведан рассказ, основанный на Нараяне. Он — Владыка, Бхагаван, Бог, поддерживающий атман всех существ. О, сияние Нараяны трудно созерцать, лучший из дваждырождённых! В него в конце кальпы входят все боги, начиная с Брахмы, риши с гандхарвами и всё движущееся и неподвижное. Я не считаю, что на небе или здесь есть очищение выше этого. Посещение всех ашрамов и омовение во всех тиртхах не дают такого плода, как рассказ о Нараяне. Услышав эту изначальную историю Хари, владыки вселенной, уничтожающую все грехи, мы полностью очищены. Неудивительно, что мой благородный Дхананджая, имея Васудеву помощником, достиг высшей победы. Я думаю, что для него нет ничего недостижимого даже в трёх мирах, ведь Вишну, владыка трёх миров, был его помощником и другом. Благословенны были все мои предки, о брахман, ради чьего блага и высшего добра был Джанардана. Бхагаван, почитаемый миром, не видим даже тапасом, а они увидели его прямо, украшенного знаком Шриватсы. Но ещё счастливее их Нарада, сын Парамештхина: я знаю этого неизменного риши не как малосияющего, ведь, достигнув Шветадвипы, он увидел самого Хари. Его видение явно было сопровождено милостью Бога, когда он увидел Господа в теле Анируддхи. Но почему Нарада после этого снова поспешил в Бадари-ашрам увидеть Нару и Нараяну, о мудрец? Вернувшись со Шветадвипы, достигнув Бадари-ашрама и встретив двух риши, сколько времени он там прожил, о чём спрашивал, и что сказали ему великие риши Нара и Нараяна? Всё это расскажи мне по истине».
0435f0d7a459 · प्रकाशित 21 जून 2026, 7:22:31 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Джанамеджая видит в Нараяна-катхе высшее очищение. Его вопрос естественно продолжает тему: если Нарада уже видел Господа на Шветадвипе, зачем он снова пошёл к Нара-Нараяне.