Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
The Brahmana Asks the Guest About the Highest Dharma12.342.9-16
11654 / 15823
महाभारत · 12.342.9-16
॥
देवनागरी

अहम् अप्य् अत्र मुह्यामि ममाप्य् एष मनोरथः ॥
न च संनिश्चयं यामि बहुद्वारे त्रिविष्टपे ॥
के चिन् मोक्षं प्रशंसन्ति के चिद् यज्ञफलं द्विजाः ॥
वानप्रस्थाश्रमं के चिद् गार्हस्थ्यं के चिद् आश्रिताः ॥
राजधर्माश्रयं के चित् के चिद् आत्मफलाश्रयम् ॥
गुरुचर्याश्रयं के चित् के चिद् वाक्यं यम् आश्रयम् ॥
मातरं पितरं के चिच् छुश्रूषन्तो दिवं गताः ॥
अहिंसया परे स्वर्गं सत्येन च तथा परे ॥
आहवे ऽभिमुखाः के चिन् निहताः स्विद् दिवं गताः ॥
के चिद् उञ्छव्रतैः सिद्धाः स्वर्गमार्गसमाश्रिताः ॥
के चिद् अध्ययने युक्ता वेदव्रतपराः शुभाः ॥
बुद्धिमन्तो गताः स्वर्गं तुष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥
आर्जवेनापरे युक्ता निहतानार्जवैर् जनैः ॥
ऋजवो नाकपृष्ठे वै शुद्धात्मानः प्रतिष्ठिताः ॥
एवं बहुविधैर् लोके धर्मद्वारैर् अनावृतैः ॥
ममापि मतिर् आविग्ना मेघलेखेव वायुना ॥

लिप्यंतरण (IAST)

aham apy atra muhyāmi mamāpy eṣa manorathaḥ ||
na ca saṃniścayaṃ yāmi bahudvāre triviṣṭape ||
ke cin mokṣaṃ praśaṃsanti ke cid yajñaphalaṃ dvijāḥ ||
vānaprasthāśramaṃ ke cid gārhasthyaṃ ke cid āśritāḥ ||
rājadharmāśrayaṃ ke cit ke cid ātmaphalāśrayam ||
gurucaryāśrayaṃ ke cit ke cid vākyaṃ yam āśrayam ||
mātaraṃ pitaraṃ ke cic chuśrūṣanto divaṃ gatāḥ ||
ahiṃsayā pare svargaṃ satyena ca tathā pare ||
āhave 'bhimukhāḥ ke cin nihatāḥ svid divaṃ gatāḥ ||
ke cid uñchavrataiḥ siddhāḥ svargamārgasamāśritāḥ ||
ke cid adhyayane yuktā vedavrataparāḥ śubhāḥ ||
buddhimanto gatāḥ svargaṃ tuṣṭātmāno jitendriyāḥ ||
ārjavenāpare yuktā nihatānārjavair janaiḥ ||
ṛjavo nākapṛṣṭhe vai śuddhātmānaḥ pratiṣṭhitāḥ ||
evaṃ bahuvidhair loke dharmadvārair anāvṛtaiḥ ||
mamāpi matir āvignā meghalekheva vāyunā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अहम् अपि अत्र मुह्यामिaham api atra muhyāmiя тоже здесь смущаюсь; теряюсь
मम अपि एषः मनोरथःmama api eṣaḥ manorathaḥу меня также это желание; стремление
न च संनिश्चयम् यामिna ca saṃniścayam yāmiи к твёрдому решению не прихожу; уверенности
बहु द्वारे त्रिविष्टपेbahu dvāre triviṣṭapeв многодверном небе; пути к небесам
के चित् मोक्षम् प्रशंसन्तिke cit mokṣam praśaṃsantiодни мокшу восхваляют; освобождение
के चित् यज्ञ फलम् द्विजाःke cit yajña phalam dvijāḥдругие плод жертвы, брахманы; дваждырождённые
वानप्रस्थ आश्रमम् के चित्vānaprastha āśramam ke citашрам ванапрастхи некоторые; лесной уклад
गार्हस्थ्यम् के चित् आश्रिताःgārhasthyam ke cit āśritāḥдомохозяйство некоторые приняли; избрали
राज धर्म आश्रयम् के चित्rāja dharma āśrayam ke citна царскую дхарму некоторые опираются; правление
के चित् आत्म फल आश्रयम्ke cit ātma phala āśrayamнекоторые на плод атмана опираются; самопознания
गुरु चर्या आश्रयम् के चित्guru caryā āśrayam ke citнекоторые на служение гуру опираются; учителю
के चित् वाक्यम् यम आश्रयम्ke cit vākyam yama āśrayamнекоторые на слово, опирающееся на яму; обуздание
मातरम् पितरम् के चित्mātaram pitaram ke citмать и отца некоторые; родителей
शुश्रूषन्तः दिवम् गताःśuśrūṣantaḥ divam gatāḥслужа, на небо ушли; достигли
अहिंसया परे स्वर्गम्ahiṃsayā pare svargamненасилием другие небо; сваргу
सत्येन च तथा परेsatyena ca tathā pareи истиной также другие; правдой
आहवे अभिमुखाः के चित्āhave abhimukhāḥ ke citв битве лицом к лицу некоторые; сражаясь
निहताः स्वित् दिवम् गताःnihatāḥ svit divam gatāḥубитые, возможно, на небо ушли; пали
के चित् उञ्छ व्रतैः सिद्धाःke cit uñcha vrataiḥ siddhāḥнекоторые обетами сбора колосьев совершенны; uñcha
स्वर्ग मार्ग समाश्रिताःsvarga mārga samāśritāḥна путь неба опёршиеся; избравшие
के चित् अध्ययने युक्ताःke cit adhyayane yuktāḥнекоторые заняты изучением; учением
वेद व्रत पराः शुभाःveda vrata parāḥ śubhāḥпреданные ведическим обетам, благие; чистые
बुद्धिमन्तः गताः स्वर्गम्buddhimantaḥ gatāḥ svargamмудрые ушли на небо; достигли
तुष्ट आत्मानः जित इन्द्रियाःtuṣṭa ātmānaḥ jita indriyāḥдовольные собой, победившие чувства; обузданные
आर्जवेन अपरे युक्ताःārjavena apare yuktāḥдругие соединены с прямотой; честностью
निहताः अनार्जवैः जनैःnihatāḥ anārjavaiḥ janaiḥубитые людьми кривыми; нечестными
ऋजवः नाक पृष्ठे वैṛjavaḥ nāka pṛṣṭhe vaiпрямые на вершине неба воистину; честные
शुद्ध आत्मानः प्रतिष्ठिताःśuddha ātmānaḥ pratiṣṭhitāḥс чистой душой утверждены; стоят
एवम् बहु विधैः लोकेevam bahu vidhaiḥ lokeтак многовидными в мире; разными
धर्म द्वारैः अनावृतैःdharma dvāraiḥ anāvṛtaiḥоткрытыми дверями дхармы; путями
मम अपि मतिः आविग्नाmama api matiḥ āvignāи мой ум взволнован; смущён
मेघ लेखा इव वायुनाmegha lekhā iva vāyunāкак полоса облака ветром; облако
अनुवाद

Гость сказал: «Я и сам здесь смущаюсь; и у меня есть такое же стремление. В многодверном пути к небу я не прихожу к твёрдому решению. Одни дваждырождённые восхваляют мокшу, другие — плод жертвы; одни принимают ашрам ванапрастхи, другие — домохозяйство. Некоторые опираются на царскую дхарму, некоторые — на плод атмана, некоторые — на служение гуру, а некоторые — на слово, основанное на яме. Одни, служа матери и отцу, ушли на небо; другие достигли неба ненасилием, а иные — истиной. Некоторые, пав лицом к лицу в битве, возможно, ушли на небо; некоторые стали совершенными через обет сбора колосьев и опору на небесный путь. Некоторые благие люди, занятые изучением и преданные ведическим обетам, мудрые, довольные собой и победившие чувства, достигли неба. Другие, соединённые с прямотой и убитые нечестными людьми, чистыми душами утверждены на вершине неба. Так в мире открыто множество разных дверей дхармы, и мой ум тоже взволнован, как полоса облака ветром».

संस्करण

caf4e0b2d738 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:02:12 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 12.342.6-8

श्लोक बदलें इन कुंजियों से