महाभारत
The Brahmana Receives the Teaching and Sets Out12.344.7-10
11659 / 15823
महाभारत · 12.344.7-10
देवनागरी

भीष्म उवाच
ततस् तेन कृतातिथ्यः सो ऽतिथिः शत्रुसूदन ॥
उवास किल तां रात्रिं सह तेन द्विजेन वै ॥
तत् तच् च धर्मसंयुक्तं तयोः कथयतोस् तदा ॥
व्यतीता सा निशा कृत्स्ना सुखेन दिवसोपमा ॥
ततः प्रभातसमये सो ऽतिथिस् तेन पूजितः ॥
ब्राह्मणेन यथाशक्त्या स्वकार्यम् अभिकाङ्क्षता ॥
ततः स विप्रः कृतधर्मनिश्चयः; कृताभ्यनुज्ञः स्वजनेन धर्मवित् ॥
यथोपदिष्टं भुजगेन्द्रसंश्रयं; जगाम काले सुकृतैकनिश्चयः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
tatas tena kṛtātithyaḥ so 'tithiḥ śatrusūdana ||
uvāsa kila tāṃ rātriṃ saha tena dvijena vai ||
tat tac ca dharmasaṃyuktaṃ tayoḥ kathayatos tadā ||
vyatītā sā niśā kṛtsnā sukhena divasopamā ||
tataḥ prabhātasamaye so 'tithis tena pūjitaḥ ||
brāhmaṇena yathāśaktyā svakāryam abhikāṅkṣatā ||
tataḥ sa vipraḥ kṛtadharmaniścayaḥ; kṛtābhyanujñaḥ svajanena dharmavit ||
yathopadiṣṭaṃ bhujagendrasaṃśrayaṃ; jagāma kāle sukṛtaikaniścayaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
ततः तेन कृत आतिथ्यःtataḥ tena kṛta ātithyaḥзатем им принятый как гость; почтённый
सः अतिथिः शत्रु सूदनsaḥ atithiḥ śatru sūdanaтот гость, сокрушитель врагов; о царь
उवास किल ताम् रात्रिम्uvāsa kila tām rātrimпрожил, как говорят, ту ночь; переночевал
सह तेन द्विजेन वैsaha tena dvijena vaiвместе с тем дваждырождённым; брахманом
तत् तत् च धर्म संयुक्तम्tat tat ca dharma saṃyuktamи то и то соединённое с дхармой; разные темы
तयोः कथयतोः तदाtayoḥ kathayatoḥ tadāими двумя рассказывающими тогда; беседующими
व्यतीता सा निशा कृत्स्नाvyatītā sā niśā kṛtsnāпрошла вся та ночь; целиком
सुखेन दिवस उपमाsukhena divasa upamāсчастливо, подобная дню; светлая
ततः प्रभात समयेtataḥ prabhāta samayeзатем в утреннее время; на рассвете
सः अतिथिः तेन पूजितःsaḥ atithiḥ tena pūjitaḥтот гость им почтённый; уваженный
ब्राह्मणेन यथा शक्त्याbrāhmaṇena yathā śaktyāбрахманом по мере силы; возможности
स्व कार्यम् अभिकाङ्क्षताsva kāryam abhikāṅkṣatāсвоего дела желающим; стремящимся
ततः सः विप्रःtataḥ saḥ vipraḥзатем тот брахман; мудрец
कृत धर्म निश्चयःkṛta dharma niścayaḥпринявший решение о дхарме; утвердившийся
कृत अभ्यनुज्ञः स्व जनेनkṛta abhyanujñaḥ sva janenaполучивший разрешение своих людей; родных
धर्म वित्dharma vitзнающий дхарму; праведный
यथा उपदिष्टम्yathā upadiṣṭamкак было указано; согласно наставлению
भुजग इन्द्र संश्रयम्bhujaga indra saṃśrayamк прибежищу владыки змеев; нага
जगाम कालेjagāma kāleпошёл вовремя; в должное время
सुकृत एक निश्चयःsukṛta eka niścayaḥс единственной решимостью на благо; доброе дело
अनुवाद

Бхишма сказал: «Затем тот гость, принятый им с почётом, сокрушитель врагов, переночевал вместе с тем брахманом. Пока они беседовали о разных вещах, соединённых с дхармой, вся ночь прошла счастливо, словно день. На рассвете брахман, стремившийся к своему делу, почтил гостя по мере своих сил. Затем этот знающий дхарму брахман, принявший решение о дхарме и получивший разрешение своих близких, в должное время отправился, как было указано, к прибежищу владыки змеев, с единственной решимостью совершить благо».

संस्करण

1f4087bb0ed1 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:36:30 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से