महाभारत
The Wind's Tales of Agastya and Vasiṣṭha: The Holy as Refuge of the Gods13.140.15-21
12783 / 15823
महाभारत · 13.140.15-21
देवनागरी

इत्य् उक्तः स तदा तूष्णीम् अभूद् वायुस् ततो ऽब्रवीत् ॥
शृणु राजन् वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विनः ॥
आदित्याः सत्रम् आसन्त सरो वै मानसं प्रति ॥
वसिष्ठं मनसा गत्वा श्रुत्वा तत्रास्य गोचरम् ॥
यजमानांस् तु तान् दृष्ट्वा व्यग्रान् दीक्षानुकर्शितान् ॥
हन्तुम् इच्छन्ति शैलाभाः खलिनो नाम दानवाः ॥
अदूरात् तु ततस् तेषां ब्रह्मदत्तवरं सरः ॥
हता हता वै ते तत्र जीवन्त्य् आप्लुत्य दानवाः ॥
ते प्रगृह्य महाघोरान् पर्वतान् परिघान् द्रुमान् ॥
विक्षोभयन्तः सलिलम् उत्थिताः शतयोजनम् ॥
अभ्यद्रवन्त देवांस् ते सहस्राणि दशैव ह ॥
ततस् तैर् अर्दिता देवाः शरणं वासवं ययुः ॥
स च तैर् व्यथितः शक्रो वसिष्ठं शरणं ययौ ॥
ततो ऽभयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवान् ऋषिः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ity uktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūd vāyus tato 'bravīt ||
śṛṇu rājan vasiṣṭhasya mukhyaṃ karma yaśasvinaḥ ||
ādityāḥ satram āsanta saro vai mānasaṃ prati ||
vasiṣṭhaṃ manasā gatvā śrutvā tatrāsya gocaram ||
yajamānāṃs tu tān dṛṣṭvā vyagrān dīkṣānukarśitān ||
hantum icchanti śailābhāḥ khalino nāma dānavāḥ ||
adūrāt tu tatas teṣāṃ brahmadattavaraṃ saraḥ ||
hatā hatā vai te tatra jīvanty āplutya dānavāḥ ||
te pragṛhya mahāghorān parvatān parighān drumān ||
vikṣobhayantaḥ salilam utthitāḥ śatayojanam ||
abhyadravanta devāṃs te sahasrāṇi daśaiva ha ||
tatas tair arditā devāḥ śaraṇaṃ vāsavaṃ yayuḥ ||
sa ca tair vyathitaḥ śakro vasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ yayau ||
tato 'bhayaṃ dadau tebhyo vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इति उक्तः स तदा तूष्णीम्iti uktaḥ sa tadā tūṣṇīmтак сказанный, он тогда безмолвен
अभूत् वायुः ततः अब्रवीत्abhūt vāyuḥ tataḥ abravītстал; Ветер затем сказал
शृणु राजन् वसिष्ठस्यśṛṇu rājan vasiṣṭhasyaслушай, о царь, Васиштхи
मुख्यं कर्म यशस्विनःmukhyaṃ karma yaśasvinaḥглавное деяние, славного
आदित्याः सत्रम् आसन्तādityāḥ satram āsantaАдитьи сатру совершали
सरः वै मानसं प्रतिsaraḥ vai mānasaṃ pratiу озера Манаса
वसिष्ठं मनसा गत्वाvasiṣṭhaṃ manasā gatvāк Васиштхе мыслью обратившись
श्रुत्वा तत्र अस्य गोचरम्śrutvā tatra asya gocaramузнав там его присутствие
यजमानान् तु तान् दृष्ट्वाyajamānān tu tān dṛṣṭvāжертвователей же тех увидев
व्यग्रान् दीक्षानुकर्शितान्vyagrān dīkṣānukarśitānзанятых, посвящением изнурённых
हन्तुम् इच्छन्ति शैलाभाःhantum icchanti śailābhāḥубить желают, горам подобные
खलिनः नाम दानवाःkhalinaḥ nāma dānavāḥКхалины по имени данавы
अदूरात् तु ततः तेषांadūrāt tu tataḥ teṣāṃневдали же от них
ब्रह्मदत्तवरं सरःbrahmadattavaraṃ saraḥБрахмою-дарованного-дара озеро
हता हता वै ते तत्रhatā hatā vai te tatraубитые-убитые там
जीवन्ति आप्लुत्य दानवाःjīvanti āplutya dānavāḥоживают, окунувшись, данавы
ते प्रगृह्य महाघोरान्te pragṛhya mahāghorānони, схватив страшные
पर्वतान् परिघान् द्रुमान्parvatān parighān drumānгоры, брусья, деревья
विक्षोभयन्तः सलिलम्vikṣobhayantaḥ salilamвзбаламучивая воду
उत्थिताः शतयोजनम्utthitāḥ śatayojanamподнялись на сто йоджан
अभ्यद्रवन्त देवान् तेabhyadravanta devān teринулись на богов они
सहस्राणि दश एव हsahasrāṇi daśa eva haтысяч десять
ततः तैः अर्दिता देवाःtataḥ taiḥ arditā devāḥзатем теми измученные боги
शरणं वासवं ययुःśaraṇaṃ vāsavaṃ yayuḥв прибежище к Васаве пошли
स च तैः व्यथितः शक्रःsa ca taiḥ vyathitaḥ śakraḥи он, теми удручённый, Шакра
वसिष्ठं शरणं ययौvasiṣṭhaṃ śaraṇaṃ yayauк Васиштхе в прибежище пошёл
ततः अभयं ददौ तेभ्यःtataḥ abhayaṃ dadau tebhyaḥзатем бесстрашие дал им
वसिष्ठः भगवान् ऋषिःvasiṣṭhaḥ bhagavān ṛṣiḥВасиштха, блаженный риши
अनुवाद

Ветер сказал: «Так сказанный, он (царь) тогда безмолвен стал; Ветер затем сказал: „Слушай, о царь, Васиштхи главное деяние, славного. Адитьи сатру совершали у озера Манаса, к Васиштхе мыслью обратившись, узнав там его присутствие. Жертвователей же тех увидев, занятых, посвящением изнурённых, убить желают, горам подобные, Кхалины по имени данавы. Невдали же от них — Брахмою-дарованного-дара озеро: убитые-убитые там оживают, окунувшись, данавы. Они, схватив страшные горы, брусья, деревья, взбаламучивая воду, поднялись на сто йоджан; ринулись на богов они, тысяч десять. Затем теми измученные боги в прибежище к Васаве пошли; и он, теми удручённый, Шакра, к Васиштхе в прибежище пошёл. Затем бесстрашие дал им Васиштха, блаженный риши“».

संस्करण

6c4c35b729b1 · प्रकाशित 22 जून 2026, 6:35:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से