महाभारत
Āśvamedhika-parva (The Lineage of Marutta)14.4.14–16
12864 / 15823
महाभारत · 14.4.14–16
देवनागरी

न चैनं परिहर्तुं ते ऽशक्नुवन् परिसंक्षये ॥
सम्यग्वृत्तो हि राजा स धर्मनित्यो युधिष्ठिर ॥
यदा तु परमाम् आर्तिं गतो ऽसौ सपुरो नृपः ॥
ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत् ततो बलम् ॥
ततस् तान् अजयत् सर्वान् प्रातिसीमान् नराधिपान् ॥
एतस्मात् कारणाद् राजन् विश्रुतः स करंधमः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

na cainaṃ parihartuṃ te 'śaknuvan parisaṃkṣaye ||
samyagvṛtto hi rājā sa dharmanityo yudhiṣṭhira ||
yadā tu paramām ārtiṃ gato 'sau sapuro nṛpaḥ ||
tataḥ pradadhmau sa karaṃ prādurāsīt tato balam ||
tatas tān ajayat sarvān prātisīmān narādhipān ||
etasmāt kāraṇād rājan viśrutaḥ sa karaṃdhamaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न च एनम् परिहर्तुम् तेna ca enam parihartum teи покинуть его они; и оставить его они
अशक्नुवन् परिसंक्षयेaśaknuvan parisaṃkṣayeне могли в [его] разорении; не могли в [его] разорении
सम्यग्वृत्तः हि राजा सःsamyagvṛttaḥ hi rājā saḥибо праведного поведения царь тот; ибо безупречного поведения царь тот
धर्मनित्यः युधिष्ठिरdharmanityaḥ yudhiṣṭhiraверный дхарме, о Юдхиштхира; верный дхарме, о Юдхиштхира
यदा तु परमाम् आर्तिम्yadā tu paramām ārtimкогда же в крайнее бедствие; когда же в крайнюю беду
गतः असौ सपुरः नृपःgataḥ asau sapuraḥ nṛpaḥпришёл тот с городом царь; впал тот с городом царь
ततः प्रदध्मौ सः करम्tataḥ pradadhmau saḥ karamтогда затрубил он в [свою] ладонь; тогда дунул он в [свою] ладонь
प्रादुरासीत् ततः बलम्prādurāsīt tataḥ balamявилось тогда войско; явилось тогда войско
ततः तान् अजयत् सर्वान्tataḥ tān ajayat sarvānзатем их одолел всех; затем их одолел всех
प्रातिसीमान् नराधिपान्prātisīmān narādhipānпограничных владык; сопредельных владык
एतस्मात् कारणात् राजन्etasmāt kāraṇāt rājanпо этой причине, о царь; по этой причине, о царь
विश्रुतः सः करंधमःviśrutaḥ saḥ karaṃdhamaḥпрославлен он [как] Карандхама; прославлен он [как] Карандхама [«дунувший в ладонь»]
अनुवाद

«И покинуть его они [подданные] не могли в [его] разорении; ибо праведного поведения был царь тот, верный дхарме, о Юдхиштхира. Когда же в крайнее бедствие пришёл тот с городом царь, тогда затрубил [дунул] он в [свою] ладонь — и явилось тогда войско. Затем их одолел всех — пограничных владык; по этой причине, о царь, прославлен он [как] Карандхама».

संस्करण

b161308d6d59 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:15:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से