महाभारत
Yudhiṣṭhira's decree of honour15.2.1-4
15450 / 15823
महाभारत · 15.2.1-4
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
एवं संपूजितो राजा पाण्डवैर् अम्बिकासुतः ॥
विजहार यथापूर्वम् ऋषिभिः पर्युपासितः ॥
ब्रह्मदेयाग्रहारांश् च प्रददौ स कुरूद्वहः ॥
तच् च कुन्तीसुतो राजा सर्वम् एवान्वमोदत ॥
आनृशंस्यपरो राजा प्रीयमाणो युधिष्ठिरः ॥
उवाच स तदा भ्रातॄन् अमात्यांश् च महीपतिः ॥
मया चैव भवद्भिश् च मान्य एष नराधिपः ॥
निदेशे धृतराष्ट्रस्य यः स्थास्यति स मे सुहृत् ॥
विपरीतश् च मे शत्रुर् निरस्यश् च भवेन् नरः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ saṃpūjito rājā pāṇḍavair ambikāsutaḥ ||
vijahāra yathāpūrvam ṛṣibhiḥ paryupāsitaḥ ||
brahmadeyāgrahārāṃś ca pradadau sa kurūdvahaḥ ||
tac ca kuntīsuto rājā sarvam evānvamodata ||
ānṛśaṃsyaparo rājā prīyamāṇo yudhiṣṭhiraḥ ||
uvāca sa tadā bhrātṝn amātyāṃś ca mahīpatiḥ ||
mayā caiva bhavadbhiś ca mānya eṣa narādhipaḥ ||
nideśe dhṛtarāṣṭrasya yaḥ sthāsyati sa me suhṛt ||
viparītaś ca me śatrur nirasyaś ca bhaven naraḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम्evamтак
संपूजितःsaṃpūjitaḥчествуемый; почтённый
राजाrājāцарь
पाण्डवैःpāṇḍavaiḥПандавами
अम्बिकासुतःambikāsutaḥсын Амбики; Дхритараштра
विजहारvijahāraжил в радости; проводил дни
यथापूर्वम्yathāpūrvamкак прежде
ऋषिभिःṛṣibhiḥмудрецами
पर्युपासितःparyupāsitaḥокружённый; чтимый
ब्रह्मदेयाग्रहारान्brahmadeyāgrahārānземельные дарения брахманам
caи
प्रददौpradadauжаловал; раздавал
सः कुरूद्वहःsaḥ kurūdvahaḥтот продолжатель рода Куру
तत् चtat caи то
कुन्तीसुतःkuntīsutaḥсын Кунти
राजाrājāцарь
सर्वम् एवsarvam evaвсё целиком
अन्वमोदतanvamodataодобрял; поддерживал
आनृशंस्यपरःānṛśaṃsyaparaḥисполненный незлобивости; милосердный
राजाrājāцарь
प्रीयमाणःprīyamāṇaḥблаговоля; радуясь
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥЮдхиштхира
उवाचuvācaсказал
सः तदाsaḥ tadāон тогда
भ्रातॄन्bhrātṝnбратьям
अमात्यान् चamātyān caи советникам
महीपतिःmahīpatiḥвладыка земли
मया चैवmayā caivaи мною
भवद्भिः चbhavadbhiḥ caи вами
मान्यःmānyaḥчтим; достоин почтения
एषःeṣaḥэтот
नराधिपःnarādhipaḥвладыка людей
निदेशेnideśeв повиновении; по велению
धृतराष्ट्रस्यdhṛtarāṣṭrasyaДхритараштры
यः स्थास्यतिyaḥ sthāsyatiкто пребудет
सः मे सुहृत्saḥ me suhṛtтот мне друг
विपरीतः चviparītaḥ caа противящийся
मे शत्रुःme śatruḥмне враг
निरस्यः चnirasyaḥ caи отверженным
भवेत् नरःbhavet naraḥда станет человек
अनुवाद

Вайшампаяна сказал: Так, чествуемый Пандавами, сын Амбики жил в покое, как и прежде, окружённый мудрецами. Тот продолжатель рода Куру жаловал брахманам земельные дарения, и царь, сын Кунти, всё это вполне одобрял. Исполненный милосердия и радостный, владыка земли Юдхиштхира сказал тогда братьям и советникам: «И мною, и вами этот владыка людей должен быть чтим. Кто пребудет в повиновении Дхритараштре, тот мне друг; а тот, кто противится ему, мне враг, и да будет такой человек изгнан».

संस्करण

77cb31880b14 · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:35:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से