महाभारत
Bhīma's resentment over the king's request15.17.9-14
15533 / 15823
महाभारत · 15.17.9-14
देवनागरी

भीम राजा पिता वृद्धो वनवासाय दीक्षितः ॥
दातुम् इच्छति सर्वेषां सुहृदाम् और्ध्वदेहिकम् ॥
भवता निर्जितं वित्तं दातुम् इच्छति कौरवः ॥
भीष्मादीनां महाबाहो तद् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥
दिष्ट्या त्व् अद्य महाबाहो धृतराष्ट्रः प्रयाचति ॥
याचितो यः पुरास्माभिः पश्य कालस्य पर्ययम् ॥
यो ऽसौ पृथिव्याः कृत्स्नाया भर्ता भूत्वा नराधिपः ॥
परैर् विनिहतापत्यो वनं गन्तुम् अभीप्सति ॥
मा ते ऽन्यत् पुरुषव्याघ्र दानाद् भवतु दर्शनम् ॥
अयशस्यम् अतो ऽन्यत् स्याद् अधर्म्यं च महाभुज ॥
राजानम् उपतिष्ठस्व ज्येष्ठं भ्रातरम् ईश्वरम् ॥
अर्हस् त्वम् असि दातुं वै नादातुं भरतर्षभ ॥
एवं ब्रुवाणं कौन्तेयं धर्मराजो ऽभ्यपूजयत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīma rājā pitā vṛddho vanavāsāya dīkṣitaḥ ||
dātum icchati sarveṣāṃ suhṛdām aurdhvadehikam ||
bhavatā nirjitaṃ vittaṃ dātum icchati kauravaḥ ||
bhīṣmādīnāṃ mahābāho tad anujñātum arhasi ||
diṣṭyā tv adya mahābāho dhṛtarāṣṭraḥ prayācati ||
yācito yaḥ purāsmābhiḥ paśya kālasya paryayam ||
yo 'sau pṛthivyāḥ kṛtsnāyā bhartā bhūtvā narādhipaḥ ||
parair vinihatāpatyo vanaṃ gantum abhīpsati ||
mā te 'nyat puruṣavyāghra dānād bhavatu darśanam ||
ayaśasyam ato 'nyat syād adharmyaṃ ca mahābhuja ||
rājānam upatiṣṭhasva jyeṣṭhaṃ bhrātaram īśvaram ||
arhas tvam asi dātuṃ vai nādātuṃ bharatarṣabha ||
evaṃ bruvāṇaṃ kaunteyaṃ dharmarājo 'bhyapūjayat ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीमbhīmaо Бхима
राजा पिता वृद्धःrājā pitā vṛddhaḥстарый царь-отец
वनवासाय दीक्षितःvanavāsāya dīkṣitaḥпосвятивший себя лесу
दातुम् इच्छतिdātum icchatiжелает совершить
सर्वेषाम् सुहृदाम्sarveṣām suhṛdāmпо всем друзьям
और्ध्वदेहिकम्aurdhvadehikamпосмертные обряды
भवता निर्जितम् वित्तम्bhavatā nirjitam vittamбогатство, тобою завоёванное
दातुम् इच्छति कौरवःdātum icchati kauravaḥжелает раздать Каурава
भीष्मादीनाम्bhīṣmādīnāmпо Бхишме и прочим
महाबाहोmahābāhoмощнорукий
तत् अनुज्ञातुम् अर्हसिtat anujñātum arhasiто изволь дозволить
दिष्ट्या तु अद्यdiṣṭyā tu adyaпо счастью же ныне
महाबाहोmahābāhoмощнорукий
धृतराष्ट्रः प्रयाचतिdhṛtarāṣṭraḥ prayācatiДхритараштра просит
याचितः यः पुरा अस्माभिःyācitaḥ yaḥ purā asmābhiḥтот, кого прежде мы просили
पश्य कालस्य पर्ययम्paśya kālasya paryayamвзгляни на превратность времени
यः असौyaḥ asauтот, который
पृथिव्याः कृत्स्नायाःpṛthivyāḥ kṛtsnāyāḥвсей земли
भर्ता भूत्वाbhartā bhūtvāстав владыкой
नराधिपःnarādhipaḥцарь
परैः विनिहतापत्यःparaiḥ vinihatāpatyaḥврагами лишённый потомства
वनम् गन्तुम् अभीप्सतिvanam gantum abhīpsatiжелает уйти в лес
मा ते अन्यत्mā te anyatда не будет у тебя иного
पुरुषव्याघ्रpuruṣavyāghraо тигр среди мужей
दानात्dānātкроме дарения
भवतु दर्शनम्bhavatu darśanamда будет решение
अयशस्यम्ayaśasyamбесславно
अतः अन्यत् स्यात्ataḥ anyat syātиное было бы
अधर्म्यम् चadharmyam caи противно дхарме
महाभुजmahābhujaмощнорукий
राजानम् उपतिष्ठस्वrājānam upatiṣṭhasvaпочти царя
ज्येष्ठम् भ्रातरम् ईश्वरम्jyeṣṭham bhrātaram īśvaramстаршего брата, владыку
अर्हः त्वम् असि दातुम् वैarhaḥ tvam asi dātum vaiты достоин дать
न अदातुम्na adātumне отказать
भरतर्षभbharatarṣabhaо бык Бхаратов
एवम् ब्रुवाणम् कौन्तेयम्evam bruvāṇam kaunteyamтак говорящего сына Кунти
धर्मराजः अभ्यपूजयत्dharmarājaḥ abhyapūjayatДхармараджа одобрил
अनुवाद

Арджуна сказал: О Бхима, старый царь-отец, посвятив себя лесу, желает совершить посмертные обряды по всем друзьям. Богатство, тобою завоёванное, Каурава желает раздать по Бхишме и прочим, о мощнорукий, — то изволь дозволить. По счастью ныне, о мощнорукий, Дхритараштра просит — тот, кого прежде мы просили; взгляни на превратность времени. Тот, кто был владыкою всей земли, царь, врагами лишённый потомства, ныне желает уйти в лес. Да не будет у тебя, о тигр среди мужей, иного помысла, кроме дарения; иное было бы бесславно и противно дхарме, о мощнорукий. Почти царя, старшего брата, владыку; ты достоин дать, а не отказать, о бык Бхаратов. Так говорящего сына Кунти Дхармараджа одобрил.

संस्करण

6892ec456c6a · प्रकाशित 20 जून 2026, 9:50:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से