महाभारत
The welfare questions and Vidura's passing15.33.33-37
15626 / 15823
महाभारत · 15.33.33-37
देवनागरी

इत्य् उक्तो धर्मराजः स विनिवृत्य ततः पुनः ॥
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्य तत् सर्वं प्रत्यवेदयत् ॥
ततः स राजा द्युतिमान् स च सर्वो जनस् तदा ॥
भीमसेनादयश् चैव परं विस्मयम् आगताः ॥
तच् छ्रुत्वा प्रीतिमान् राजा भूत्वा धर्मजम् अब्रवीत् ॥
आपो मूलं फलं चैव ममेदं प्रतिगृह्यताम् ॥
यदन्नो हि नरो राजंस् तदन्नो ऽस्यातिथिः स्मृतः ॥
इत्य् उक्तः स तथेत्य् एव प्राह धर्मात्मजो नृपम् ॥
फलं मूलं च बुभुजे राज्ञा दत्तं सहानुजः ॥
ततस् ते वृक्षमूलेषु कृतवासपरिग्रहाः ॥
तां रात्रिं न्यवसन् सर्वे फलमूलजलाशनाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ity ukto dharmarājaḥ sa vinivṛtya tataḥ punaḥ ||
rājño vaicitravīryasya tat sarvaṃ pratyavedayat ||
tataḥ sa rājā dyutimān sa ca sarvo janas tadā ||
bhīmasenādayaś caiva paraṃ vismayam āgatāḥ ||
tac chrutvā prītimān rājā bhūtvā dharmajam abravīt ||
āpo mūlaṃ phalaṃ caiva mamedaṃ pratigṛhyatām ||
yadanno hi naro rājaṃs tadanno 'syātithiḥ smṛtaḥ ||
ity uktaḥ sa tathety eva prāha dharmātmajo nṛpam ||
phalaṃ mūlaṃ ca bubhuje rājñā dattaṃ sahānujaḥ ||
tatas te vṛkṣamūleṣu kṛtavāsaparigrahāḥ ||
tāṃ rātriṃ nyavasan sarve phalamūlajalāśanāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्य् उक्तो धर्मराजः सःity ukto dharmarājaḥ saḥтак сказанный, тот Дхармараджа
विनिवृत्य ततः पुनःvinivṛtya tataḥ punaḥвернувшись затем
राज्ञो वैचित्रवीर्यस्यrājño vaicitravīryasyaцарю, сыну Вичитравирьи
तत् सर्वं प्रत्यवेदयत्tat sarvaṃ pratyavedayatвсё то поведал
ततः स राजा द्युतिमान्tataḥ sa rājā dyutimānзатем тот сиятельный царь
स च सर्वो जनस् तदाsa ca sarvo janas tadāи весь тот народ тогда
भीमसेनादयश् चैवbhīmasenādayaś caivaи Бхимасена с прочими
परं विस्मयम् आगताःparaṃ vismayam āgatāḥпришли в великое изумление
तच् छ्रुत्वा प्रीतिमान् राजाtac chrutvā prītimān rājāуслышав то, обрадованный царь
भूत्वा धर्मजम् अब्रवीत्bhūtvā dharmajam abravītсказал сыну Дхармы
आपो मूलं फलं चैवāpo mūlaṃ phalaṃ caivaводу, корни и плоды
ममेदं प्रतिगृह्यताम्mamedaṃ pratigṛhyatāmэто моё да будет принято
यदन्नो हि नरो राजन्yadanno hi naro rājanкакова пища у человека, о царь
तदन्नो ऽस्यातिथिः स्मृतःtadanno 'syātithiḥ smṛtaḥтакова и пища его гостя, говорят
इत्य् उक्तः स तथेत्य् एवity uktaḥ sa tathety evaтак сказанный, он «да будет так»
प्राह धर्मात्मजो नृपम्prāha dharmātmajo nṛpamсказал сын Дхармы царю
फलं मूलं च बुभुजेphalaṃ mūlaṃ ca bubhujeплоды и корни вкусил
राज्ञा दत्तं सहानुजःrājñā dattaṃ sahānujaḥданные царём, с младшими братьями
ततस् ते वृक्षमूलेषुtatas te vṛkṣamūleṣuзатем они у корней деревьев
कृतवासपरिग्रहाःkṛtavāsaparigrahāḥустроив пристанище
तां रात्रिं न्यवसन् सर्वेtāṃ rātriṃ nyavasan sarveту ночь пробыли все
फलमूलजलाशनाःphalamūlajalāśanāḥпитаясь плодами, кореньями, водою
अनुवाद

Так сказанный, тот Дхармараджа, вернувшись затем, всё то поведал царю, сыну Вичитравирьи. И тогда тот сиятельный царь, и весь тот народ, и Бхимасена с прочими пришли в великое изумление. Услышав то, обрадованный царь сказал сыну Дхармы: «Воду, корни и плоды — это моё да будет принято; ибо какова пища у человека, о царь, такова, говорят, и пища его гостя». Так сказанный, сын Дхармы сказал царю: «Да будет так», — и вкусил плоды и корни, данные царём, с младшими братьями. Затем они, устроив пристанище у корней деревьев, ту ночь пробыли все, питаясь плодами, кореньями и водою.

संस्करण

1b560f06a18f · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:10:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से