महाभारत
Yudhiṣṭhira's lament for his mother15.46.1-3
15710 / 15823
महाभारत · 15.46.1-3
देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
तथा महात्मनस् तस्य तपस्य् उग्रे च वर्ततः ॥
अनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्व् अस्मासु बन्धुषु ॥
दुर्विज्ञेया हि गतयः पुरुषाणां मता मम ॥
यत्र वैचित्रवीर्यो ऽसौ दग्ध एवं दवाग्निना ॥
यस्य पुत्रशतं श्रीमद् अभवद् बाहुशालिनः ॥
नागायुतबलो राजा स दग्धो हि दवाग्निना ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
tathā mahātmanas tasya tapasy ugre ca vartataḥ ||
anāthasyeva nidhanaṃ tiṣṭhatsv asmāsu bandhuṣu ||
durvijñeyā hi gatayaḥ puruṣāṇāṃ matā mama ||
yatra vaicitravīryo 'sau dagdha evaṃ davāgninā ||
yasya putraśataṃ śrīmad abhavad bāhuśālinaḥ ||
nāgāyutabalo rājā sa dagdho hi davāgninā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तथा महात्मनस् तस्यtathā mahātmanas tasyaтак у того великого духом
तपस्य् उग्रे च वर्ततःtapasy ugre ca vartataḥпребывавшего в грозной аскезе
अनाथस्येव निधनम्anāthasyeva nidhanamгибель, как у беззащитного
तिष्ठत्स्व् अस्मासु बन्धुषुtiṣṭhatsv asmāsu bandhuṣuкогда мы, родичи, живы
दुर्विज्ञेया हि गतयःdurvijñeyā hi gatayaḥнеисповедимы ведь участи
पुरुषाणां मता ममpuruṣāṇāṃ matā mamaлюдей, по моему мнению
यत्र वैचित्रवीर्यो ऽसौyatra vaicitravīryo 'sauколь скоро тот сын Вичитравирьи
दग्ध एवं दवाग्निनाdagdha evaṃ davāgnināсожжён так лесным огнём
यस्य पुत्रशतं श्रीमत्yasya putraśataṃ śrīmatу кого сто славных сыновей
अभवद् बाहुशालिनःabhavad bāhuśālinaḥбыло, мощнорукого
नागायुतबलो राजाnāgāyutabalo rājāсилою в десять тысяч слонов, царь
स दग्धो हि दवाग्निनाsa dagdho hi davāgnināон сожжён лесным огнём
अनुवाद

Юдхиштхира сказал: Так у того великого духом, пребывавшего в грозной аскезе, — гибель, как у беззащитного, когда мы, родичи, живы! Неисповедимы ведь участи людей, по моему мнению, коль скоро тот сын Вичитравирьи сожжён так лесным огнём. У кого было сто славных сыновей, мощнорукого, царь силою в десять тысяч слонов — он сожжён лесным огнём.

संस्करण

03bde20ab5df · प्रकाशित 21 जून 2026, 12:15:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से