महाभारत
Yudhisthira refuses to abandon the dog17.3.1-6
15798 / 15823
महाभारत · 17.3.1-6
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ततः संनादयञ् शक्रो दिवं भूमिं च सर्वशः ॥
रथेनोपययौ पार्थम् आरोहेत्य् अब्रवीच् च तम् ॥
स भ्रातॄन् पतितान् दृष्ट्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
अब्रवीच् छोकसंतप्तः सहस्राक्षम् इदं वचः ॥
भ्रातरः पतिता मे ऽत्र आगच्छेयुर् मया सह ॥
न विना भ्रातृभिः स्वर्गम् इच्छे गन्तुं सुरेश्वर ॥
सुकुमारी सुखार्हा च राजपुत्री पुरंदर ॥
सास्माभिः सह गच्छेत तद् भवान् अनुमन्यताम् ॥
इन्द्र उवाच
भ्रातॄन् द्रक्ष्यसि पुत्रांस् त्वम् अग्रतस् त्रिदिवं गतान् ॥
कृष्णया सहितान् सर्वान् मा शुचो भरतर्षभ ॥
निक्षिप्य मानुषं देहं गतास् ते भरतर्षभ ॥
अनेन त्वं शरीरेण स्वर्गं गन्ता न संशयः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ saṃnādayañ śakro divaṃ bhūmiṃ ca sarvaśaḥ ||
rathenopayayau pārtham ārohety abravīc ca tam ||
sa bhrātṝn patitān dṛṣṭvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
abravīc chokasaṃtaptaḥ sahasrākṣam idaṃ vacaḥ ||
bhrātaraḥ patitā me 'tra āgaccheyur mayā saha ||
na vinā bhrātṛbhiḥ svargam icche gantuṃ sureśvara ||
sukumārī sukhārhā ca rājaputrī puraṃdara ||
sāsmābhiḥ saha gaccheta tad bhavān anumanyatām ||
indra uvāca
bhrātṝn drakṣyasi putrāṃs tvam agratas tridivaṃ gatān ||
kṛṣṇayā sahitān sarvān mā śuco bharatarṣabha ||
nikṣipya mānuṣaṃ dehaṃ gatās te bharatarṣabha ||
anena tvaṃ śarīreṇa svargaṃ gantā na saṃśayaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaВайшампаяна; рассказчик
उवाचuvācaсказал; произнёс
ततःtataḥзатем; после того
संनादयञ्saṃnādayañсотрясая звуком; оглашая
शक्रोśakroШакра; Индра
दिवंdivaṃна небо; небесный мир
भूमिंbhūmiṃземлю; земной мир
caи; также
सर्वशःsarvaśaḥполностью; со всех сторон
रथेनोपययौrathenopayayauподъехал на колеснице; явился на колеснице
पार्थम्pārthamПартху; Арджуну
आरोहेत्य्ārohetyвзойди; поднимись
अब्रवीच्abravīcсказал; произнёс
caи; также
तम्tamего; того
saон; тот
भ्रातॄन्bhrātṝnбратьев; родных братьев
पतितान्patitānупавших; павших
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; заметив
धर्मराजोdharmarājoДхармараджа; Юдхиштхира
युधिष्ठिरःyudhiṣṭhiraḥЮдхиштхира; сын Дхармы
अब्रवीच्abravīcсказал; произнёс
छोकसंतप्तःchokasaṃtaptaḥи скорбью измученный; сожжённый скорбью
सहस्राक्षम्sahasrākṣamтысячеглазого; Индру
इदंidaṃэто; данное
वचःvacaḥслово; речь
भ्रातरःbhrātaraḥбратья; родные братья
पतिताpatitāупала; пала
मेmeмне; мой
ऽत्र'traздесь; тут
आगच्छेयुर्āgaccheyurпусть придут; могли бы прийти
मयाmayāмной; со мной
सहsahaвместе с; совместно с
naне; нет
विनाvināбез; помимо
भ्रातृभिःbhrātṛbhiḥс братьями; братьями
स्वर्गम्svargamнебо; рай
इच्छेiccheя желаю; хочу
गन्तुंgantuṃидти; отправиться
सुरेश्वरsureśvaraо владыка богов; о Индра
सुकुमारीsukumārīнежная; тонкая
सुखार्हाsukhārhāдостойная счастья; заслуживающая удобства
caи; также
राजपुत्रीrājaputrīцарская дочь; царевна
पुरंदरpuraṃdaraо Пурандара; о Индра
सास्माभिःsāsmābhiḥона с нами; та вместе с нами
सहsahaвместе с; совместно с
गच्छेतgacchetaпусть пойдёт; должна идти
तद्tadто; это
भवान्bhavānты; господин
अनुमन्यताम्anumanyatāmпусть позволит; да одобрит
इन्द्रindraо Индра; Индра
उवाचuvācaсказал; произнёс
भ्रातॄन्bhrātṝnбратьев; родных братьев
द्रक्ष्यसिdrakṣyasiты увидишь; узришь
पुत्रांस्putrāṃsсыновей; потомков
त्वम्tvamты; ты сам
अग्रतस्agratasвпереди; прежде
त्रिदिवंtridivaṃтретье небо; рай
गतान्gatānушедших; достигших
कृष्णयाkṛṣṇayāс Кришной-Драупади; с Драупади
सहितान्sahitānсоединённых; сопровождаемых
सर्वान्sarvānвсех; каждых
माне; чтобы не
शुचोśucoскорби; печалься
भरतर्षभbharatarṣabhaо бык Бхаратов; лучший из Бхаратов
निक्षिप्यnikṣipyaоставив; сбросив
मानुषंmānuṣaṃчеловеческое; смертное
देहंdehaṃтело; воплощение
गतास्gatāsушли; достигли
तेteони; те
भरतर्षभbharatarṣabhaо бык Бхаратов; лучший из Бхаратов
अनेनanenaэтим; с этим
त्वंtvaṃты; ты сам
शरीरेणśarīreṇaтелом; в теле
स्वर्गंsvargaṃнебо; рай
गन्ताgantāпойдёшь; достигнешь
naне; нет
संशयःsaṃśayaḥсомнение; неуверенность
अनुवाद

Вайшампаяна сказал: Затем Шакра, оглашая всё небо и землю, подъехал к Партхе на колеснице и сказал ему: «Взойди». Увидев павших братьев, Дхармараджа Юдхиштхира, сожжённый скорбью, сказал Тысячеглазому эти слова: «Мои братья пали здесь; пусть они придут со мной. Без братьев я не желаю идти на небо, о владыка богов. Нежная царевна, достойная счастья, о Пурандара, пусть идёт вместе с нами; да позволит это господин». Индра сказал: «Ты увидишь братьев, сыновей и всех их, уже достигших третьего неба вместе с Кришной. Не скорби, о бык Бхаратов. Оставив человеческие тела, они ушли, о бык Бхаратов. Ты же в этом теле пойдёшь на небо, без сомнения».

संस्करण

9c8af49a71a5 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:10:57 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से