Nārada
भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रार्थपारग ॥ सर्वकर्मवरिष्टं च त्वयोक्तं ध्वजधारणम्
यस्तु वै सुमतिर्नाम ध्वजारोपपरो मुने ॥ त्वयोक्तस्तस्य चरितं विस्तरेण ममादिश
श्रृणुष्वैकमनाः पुण्यमितिहासं पुरातनम् ॥ ब्रह्मणा कथितं मह्यं सर्वपापप्रणाशनम्
आसीत्पुरा कृतयुगे सुमतिर्नाम भूपतिः ॥ सोमवंशोद्भवः श्रीमान्सत्पद्वीपैकनायकः
धर्मात्मा सत्यसंपन्नः शुचिवंश्योऽतिथिप्रियः ॥ सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वसंपद्विभूषितः
सदा हरिकथासेवी हरिपूजापरायणः ॥ हरिभक्तिपराणां च शुश्रूषुर्निरहंकृतिः
पूज्यपूजारतो नित्यं समदर्शी गुणान्वितः ॥ सर्वभूतहितः शान्तः कृतज्ञः कीर्तिमांस्तथा
तस्य भार्या महाभागा सर्वलक्षणसंयुता ॥ पतिव्रता पतिप्राणा नाम्रा सत्यमतिर्मुने
bhagavansarvadharmajña sarvaśāstrārthapāraga || sarvakarmavariṣṭaṃ ca tvayoktaṃ dhvajadhāraṇam
yastu vai sumatirnāma dhvajāropaparo mune || tvayoktastasya caritaṃ vistareṇa mamādiśa
śrṛṇuṣvaikamanāḥ puṇyamitihāsaṃ purātanam || brahmaṇā kathitaṃ mahyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
āsītpurā kṛtayuge sumatirnāma bhūpatiḥ || somavaṃśodbhavaḥ śrīmānsatpadvīpaikanāyakaḥ
dharmātmā satyasaṃpannaḥ śucivaṃśyo'tithipriyaḥ || sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvasaṃpadvibhūṣitaḥ
sadā harikathāsevī haripūjāparāyaṇaḥ || haribhaktiparāṇāṃ ca śuśrūṣurnirahaṃkṛtiḥ
pūjyapūjārato nityaṃ samadarśī guṇānvitaḥ || sarvabhūtahitaḥ śāntaḥ kṛtajñaḥ kīrtimāṃstathā
tasya bhāryā mahābhāgā sarvalakṣaṇasaṃyutā || pativratā patiprāṇā nāmrā satyamatirmune
Нарада: «О владыка, ведающий всякую дхарму, достигший берега смысла всех шастр! Тобою сказано, что воздвижение стяга — наилучшее из всех дел. Кто же тот Сумати, преданный водружению стяга, о муни, кого ты назвал, — того житие поведай мне подробно». Санака: «Слушай единым умом древнее благое сказание, рассказанное мне Брахмою, всякий грех истребляющее. Был некогда, в крита-югу, царь по имени Сумати, происшедший из лунного рода, славный, единый владыка семи островов, — душою праведный, наделённый правдою, чистого рода, любезный гостям, наделённый всеми признаками, украшенный всяким богатством. Всегда вкушающий сказание о Хари, преданный почитанию Хари, слуга преданных Хари, лишённый самомнения; приверженный почитанию достойных, постоянно равно взирающий, наделённый достоинствами, благой ко всем существам, умиротворённый, благодарный и славный. Жена его, великой доли, наделённая всеми признаками, мужу верная, мужем живущая, по имени Сатьямати, о муни».
1ef37372c62b · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 11:02:37 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сумати назван в прошлой главе одной строкой — как тот, кто ушёл на небо. Нарада просит рассказать целиком, и глава разворачивается из этой просьбы.
В списке царских достоинств между богатством и славою стоит «лишённый самомнения» и «слуга преданных». Владыка семи островов описан через то, кому он служит.
Жена названа сразу и по достоинствам, и по имени: Сатьямати — «правдивая умом». Дальше окажется, что имена у обоих новые.