नारद पुराण
The worship of the deity67.84-96
709 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 67.84-96

Sanat-kumāra

देवनागरी

इद्रो वह्निर्यमो रक्षो वरुणः पवनो विधुः ॥ ईशानोऽथ विधिश्चैवमधस्तात्पन्न गाधिपः
ऐरावतस्तथा मेषो महिषः प्रेतस्तिमिर्मृगः ॥ वाजी वृषो हंसकूर्मौ वाहनानि विदुर्बुधाः
वज्रं शक्तिं दंडखङ्गौ पाशां कुशगदा अपि ॥ त्रिशूलं पद्मचक्रे च क्रमादिंद्रादिहेतयः
समाप्यावरणार्चां तु देवतारार्तिकं चरेत् ॥ शंखतोयं परिक्षिप्योद्वाहुर्नृत्यन् पतेत्क्षितौ
दंडवञ्चाप्यथोत्थाय प्रार्थयित्वा निजेश्वरम् ॥ दक्षिणे स्थंडिलं कृत्वा तत्र संस्कारमाचरेत्
मूलेनेक्षणमस्त्रेण प्रोक्षणं ताडनं पुनः ॥ कुशैस्तद्वर्मणाभ्युक्ष्य पूज्य तत्र न्यसेद्वसुम्
प्रदाप्य तत्र जुहुयाद्ध्यात्वा चैवेष्टदेवताम् ॥ महाव्याहृतिभिर्यस्तु समस्ताभिश्चतुष्टयम्
जुहुयात्सर्पिषा भक्तैस्तिलैर्वा पायसेन वा ॥ सघृतैः साधकश्रेष्टः पञ्चविंशतिसंख्यया
पुनर्व्याहृतिभिघिर्हुत्वा गंधाद्यैः पुनरर्चयेत् ॥ देवं संयोजयेन्मूर्तौ ततो वह्निं विसर्जयेत्
भो भो वह्ने महाशक्ते सर्वकर्मप्रसाधक ॥ कर्मांतरेऽपि संप्राप्ते सान्निध्यं कुरु सादरम्
विसृज्याग्निदेवतायै दद्यादाचमनीयकम् ॥ अवशिष्टेन हविषा गंधपुष्पाक्षतान्वितम्
देवतापार्षदेभ्योऽपि पूर्वोक्तेभ्यो बलिं ददेत् ॥ ये रौद्रा रौद्रकर्माणो रौद्रस्थाननिवासिनः
योगिन्यो ह्युग्ररूपाश्च गणानामधिपास्च ये ॥ विघ्नभूतास्तथा चान्ये दिग्विदिक्षु समाश्रिताःग

लिप्यंतरण (IAST)

idro vahniryamo rakṣo varuṇaḥ pavano vidhuḥ || īśāno'tha vidhiścaivamadhastātpanna gādhipaḥ
airāvatastathā meṣo mahiṣaḥ pretastimirmṛgaḥ || vājī vṛṣo haṃsakūrmau vāhanāni vidurbudhāḥ
vajraṃ śaktiṃ daṃḍakhaṅgau pāśāṃ kuśagadā api || triśūlaṃ padmacakre ca kramādiṃdrādihetayaḥ
samāpyāvaraṇārcāṃ tu devatārārtikaṃ caret || śaṃkhatoyaṃ parikṣipyodvāhurnṛtyan patetkṣitau
daṃḍavañcāpyathotthāya prārthayitvā nijeśvaram || dakṣiṇe sthaṃḍilaṃ kṛtvā tatra saṃskāramācaret
mūlenekṣaṇamastreṇa prokṣaṇaṃ tāḍanaṃ punaḥ || kuśaistadvarmaṇābhyukṣya pūjya tatra nyasedvasum
pradāpya tatra juhuyāddhyātvā caiveṣṭadevatām || mahāvyāhṛtibhiryastu samastābhiścatuṣṭayam
juhuyātsarpiṣā bhaktaistilairvā pāyasena vā || saghṛtaiḥ sādhakaśreṣṭaḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā
punarvyāhṛtibhighirhutvā gaṃdhādyaiḥ punararcayet || devaṃ saṃyojayenmūrtau tato vahniṃ visarjayet
bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka || karmāṃtare'pi saṃprāpte sānnidhyaṃ kuru sādaram
visṛjyāgnidevatāyai dadyādācamanīyakam || avaśiṣṭena haviṣā gaṃdhapuṣpākṣatānvitam
devatāpārṣadebhyo'pi pūrvoktebhyo baliṃ dadet || ye raudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ
yoginyo hyugrarūpāśca gaṇānāmadhipāsca ye || vighnabhūtāstathā cānye digvidikṣu samāśritāḥga

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इद्रोidroИндра
वह्निर्यमोvahniryamoАгни, Яма
रक्षोrakṣoракшас
वरुणःvaruṇaḥВаруна
पवनोpavanoВетер
विधुःvidhuḥЛуна
ईशानोऽथīśāno'thaзатем Ишана
विधिश्चैवमधस्तात्पन्नvidhiścaivamadhastātpannaи Видхи, и внизу
गाधिपःgādhipaḥвладыка змей
ऐरावतस्तथाairāvatastathāАйравата также
मेषोmeṣoбаран
महिषःmahiṣaḥбуйвол
प्रेतस्तिमिर्मृगःpretastimirmṛgaḥпрета, макара, лань
वाजीvājīконь
वृषोvṛṣoбык
हंसकूर्मौhaṃsakūrmauлебедь и черепаха
वाहनानिvāhanāniездовыми животными
विदुर्बुधाःvidurbudhāḥзнают мудрые
वज्रंvajraṃваджру
शक्तिंśaktiṃкопьё
दंडखङ्गौdaṃḍakhaṅgauжезл и меч
पाशांpāśāṃпетлю
कुशगदाkuśagadāстрекало и палицу
अपिapiтакже
त्रिशूलंtriśūlaṃтрезубец
पद्मचक्रेpadmacakreлотос и диск
caи
क्रमादिंद्रादिहेतयःkramādiṃdrādihetayaḥпо порядку — оружие Индры и прочих
समाप्यावरणार्चांsamāpyāvaraṇārcāṃзавершив почитание окружения
तुtuже
देवतारार्तिकंdevatārārtikaṃвозжигание светильника божеству
चरेत्caretда совершит
शंखतोयंśaṃkhatoyaṃводу из раковины
परिक्षिप्योद्वाहुर्नृत्यन्parikṣipyodvāhurnṛtyanразбрызгав, воздев руки, пляша
पतेत्क्षितौpatetkṣitauда падёт на землю
दंडवञ्चाप्यथोत्थायdaṃḍavañcāpyathotthāyaи, как палка; затем встав
प्रार्थयित्वाprārthayitvāиспросив
निजेश्वरम्nijeśvaramсвоего владыку
दक्षिणेdakṣiṇeсправа
स्थंडिलंsthaṃḍilaṃплощадку
कृत्वाkṛtvāсделав
तत्रtatraтам
संस्कारमाचरेत्saṃskāramācaretда совершит освящение
मूलेनेक्षणमस्त्रेणmūlenekṣaṇamastreṇaкоренною — взгляд, мантрой «астра»
प्रोक्षणंprokṣaṇaṃокропление
ताडनंtāḍanaṃудар
पुनःpunaḥснова
कुशैस्तद्वर्मणाभ्युक्ष्यkuśaistadvarmaṇābhyukṣyaтравою куша, окропив мантрой «варма»
पूज्यpūjyaпочтив
तत्रtatraтам
न्यसेद्वसुम्nyasedvasumда возложит огонь
प्रदाप्यpradāpyaдав зажечь
तत्रtatraтам
जुहुयाद्ध्यात्वाjuhuyāddhyātvāда совершит возлияние, созерцая
चैवेष्टदेवताम्caiveṣṭadevatāmи желанное божество
महाव्याहृतिभिर्यस्तुmahāvyāhṛtibhiryastuвеликими вьяхрити кто же
समस्ताभिश्चतुष्टयम्samastābhiścatuṣṭayamвсеми, четвёрку
जुहुयात्सर्पिषाjuhuyātsarpiṣāда совершит возлияние топлёным маслом
भक्तैस्तिलैर्वाbhaktaistilairvāварёным рисом или сезамом
पायसेनpāyasenaмолочной кашей
वाили
सघृतैःsaghṛtaiḥс маслом
साधकश्रेष्टःsādhakaśreṣṭaḥлучший из делателей
पञ्चविंशतिसंख्ययाpañcaviṃśatisaṃkhyayāчислом двадцать пять
पुनर्व्याहृतिभिघिर्हुत्वाpunarvyāhṛtibhighirhutvāснова совершив возлияние вьяхрити
गंधाद्यैःgaṃdhādyaiḥблаговониями и прочим
पुनरर्चयेत्punararcayetснова да почтит
देवंdevaṃбога
संयोजयेन्मूर्तौsaṃyojayenmūrtauда соединит в образе
ततोtatoзатем
वह्निंvahniṃогонь
विसर्जयेत्visarjayetда отпустит
भोbhoо
भोbhoо
वह्नेvahneАгни
महाशक्तेmahāśakteо великомощный
सर्वकर्मप्रसाधकsarvakarmaprasādhakaо совершающий всякое дело
कर्मांतरेऽपिkarmāṃtare'piи при ином деле
संप्राप्तेsaṃprāpteнаступившем
सान्निध्यंsānnidhyaṃприсутствие
कुरुkuruсотвори
सादरम्sādaramпочтительно
विसृज्याग्निदेवतायैvisṛjyāgnidevatāyaiотпустив, божеству огня
दद्यादाचमनीयकम्dadyādācamanīyakamда даст воду для полоскания
अवशिष्टेनavaśiṣṭenaоставшимся
हविषाhaviṣāвозлиянием
गंधपुष्पाक्षतान्वितम्gaṃdhapuṣpākṣatānvitamс благовониями, цветами и зёрнами
देवतापार्षदेभ्योऽपिdevatāpārṣadebhyo'piи спутникам божества
पूर्वोक्तेभ्योpūrvoktebhyoпрежде названным
बलिंbaliṃдолю
ददेत्dadetда даст
येyeкоторые
रौद्राraudrāгрозные
रौद्रकर्माणोraudrakarmāṇoс грозными деяниями
रौद्रस्थाननिवासिनःraudrasthānanivāsinaḥживущие в грозных местах
योगिन्योyoginyoйогини
ह्युग्ररूपाश्चhyugrarūpāścaи страшные обликом
गणानामधिपास्चgaṇānāmadhipāscaи владыки ганов
येyeкоторые
विघ्नभूतास्तथाvighnabhūtāstathāставшие помехой также
चान्येcānyeи другие
दिग्विदिक्षुdigvidikṣuпо сторонам и промежуткам
समाश्रिताःगsamāśritāḥgaнашедшие прибежище
अनुवाद

«Индра, Агни, Яма, ракшас, Варуна, Ветер, Луна, затем Ишана и Видхи, а внизу владыка змей. Айравата, баран, буйвол, прета, макара, лань, конь, бык, лебедь и черепаха — их мудрые знают ездовыми животными. Ваджра, копьё, жезл, меч, петля, стрекало, палица, трезубец, лотос и диск — по порядку оружие Индры и прочих. Завершив почитание окружения, да совершит он возжигание светильника божеству; разбрызгав воду из раковины, воздев руки и пляша, да падёт на землю, как палка. Затем, встав и испросив у своего владыки, справа сделав площадку, да совершит там освящение: коренною — взгляд, мантрой «астра» — окропление, снова удар травою куша; окропив мантрой «варма» и почтив, да возложит там огонь. Дав зажечь его и созерцая желанное божество, да совершит там возлияние. Кто всеми великими вьяхрити совершит четвёрку возлияний, тот, лучший из делателей, да совершит возлияние топлёным маслом, варёным рисом, сезамом или молочной кашей с маслом числом двадцать пять. Снова совершив возлияние вьяхрити и почтив снова благовониями и прочим, да соединит бога в образе, а затем да отпустит огонь: «О Агни, о великомощный, совершающий всякое дело! И при ином деле, когда оно наступит, почтительно сотвори присутствие». Отпустив, да даст божеству огня воду для полоскания. Оставшимся возлиянием, с благовониями, цветами и зёрнами, да даст он долю и прежде названным спутникам божества: «Которые грозные, с грозными деяниями, живущие в грозных местах, йогини страшные обликом, владыки ганов, ставшие помехою, и другие, нашедшие прибежище по сторонам и промежуткам...»

संस्करण

8b502396633e · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 9:49:41 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से