Sanat-kumāra
अथ नाम्नां सहस्रं ते वक्ष्ये सावरणार्चनम् ॥ षोडशानामपि मुने स्वस्वक्रमगतात्मकम्
ललिता चापि वा कामेश्वरी च भगमालिनी ॥ नित्यक्लिन्ना च भेरुंडा कीर्तिता वह्निवासिनी
वज्रेश्वरी तथा दूती त्वरिता कुलसुंदरी ॥ नित्या संवित्तथा नीलपताका विजयाह्वया
सर्वमंगलिका चापि ज्वालामालिनिसंज्ञिता ॥ चित्रा चेति क्रमान्नित्याः षोडशपीष्टविग्रहाः
कुरुकुल्ला च वाराही द्वे एते चेष्टविग्रहे ॥ वशिनी चापि कामेशी मोहिनी विमलारुणा
तपिनी च तथा सर्वेश्वरी चाप्यथ कौलिनी ॥ मुद्राणंतनुरिष्वर्णरूपा चापार्णविग्रहा
पाशवर्णशरीरा चाकुर्वर्णसुवपुर्द्धरा ॥ त्रिखंडा स्थापनी सन्निरोधनी चावगुंठनी
सन्निधानेषु चापाख्या तथा पाशांकुशाभिधा ॥ नमस्कृतिस्तथा संक्षोभणी विद्रावणी तथा
आकर्षणी च विख्याता तथैवावे शकारिणी ॥ उन्मादिनी महापूर्वा कुशाथो खेचरी मता
बीजा शक्त्युत्थापना च स्थूलसूक्ष्मपराभिधा ॥ अणिमा लघिमा चैव महिमा गरिमा तथा
प्राप्तिः प्रकामिता चापि चेशिता वशिता तथा ॥ भुक्तिः सिद्धिस्तथैवेच्छा सिद्धिरूपा च कीर्तिता
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा ॥ वाराहींद्राणी चामुंडा महालक्ष्मीस्वरूपिणी
कामा बुद्धिरहंकारशब्दस्पर्शस्वरूपिणी ॥ रूपरूपा रसाह्वा च गंधवित्तधृतिस्तथा
atha nāmnāṃ sahasraṃ te vakṣye sāvaraṇārcanam || ṣoḍaśānāmapi mune svasvakramagatātmakam
lalitā cāpi vā kāmeśvarī ca bhagamālinī || nityaklinnā ca bheruṃḍā kīrtitā vahnivāsinī
vajreśvarī tathā dūtī tvaritā kulasuṃdarī || nityā saṃvittathā nīlapatākā vijayāhvayā
sarvamaṃgalikā cāpi jvālāmālinisaṃjñitā || citrā ceti kramānnityāḥ ṣoḍaśapīṣṭavigrahāḥ
kurukullā ca vārāhī dve ete ceṣṭavigrahe || vaśinī cāpi kāmeśī mohinī vimalāruṇā
tapinī ca tathā sarveśvarī cāpyatha kaulinī || mudrāṇaṃtanuriṣvarṇarūpā cāpārṇavigrahā
pāśavarṇaśarīrā cākurvarṇasuvapurddharā || trikhaṃḍā sthāpanī sannirodhanī cāvaguṃṭhanī
sannidhāneṣu cāpākhyā tathā pāśāṃkuśābhidhā || namaskṛtistathā saṃkṣobhaṇī vidrāvaṇī tathā
ākarṣaṇī ca vikhyātā tathaivāve śakāriṇī || unmādinī mahāpūrvā kuśātho khecarī matā
bījā śaktyutthāpanā ca sthūlasūkṣmaparābhidhā || aṇimā laghimā caiva mahimā garimā tathā
prāptiḥ prakāmitā cāpi ceśitā vaśitā tathā || bhuktiḥ siddhistathaivecchā siddhirūpā ca kīrtitā
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā || vārāhīṃdrāṇī cāmuṃḍā mahālakṣmīsvarūpiṇī
kāmā buddhirahaṃkāraśabdasparśasvarūpiṇī || rūparūpā rasāhvā ca gaṃdhavittadhṛtistathā
«Теперь изложу тебе тысячу имён, с почитанием покровов и шестнадцати, о муни, идущую по своему порядку. Лалита, Камешвари, Бхагамалини, Нитьяклинна, Бхерунда, названа Вахнивасини, Ваджрешвари, Дути, Тварита, Кулясундари, Нитья, Самвит, Нилапатака, зовомая Виджаею, Сарвамангалика, зовомая Джваламалини, и Читра — так по порядку шестнадцать нитий, имеющих облик подножия. Курукулла и Варахи — эти две, имеющие желанный облик. Вашини, Камеши, Мохини, Вимала, Аруна, Тапини, Сарвешвари и затем Каулини; имеющая тело знаков, имеющая облик слога стрелы, имеющая облик слога лука, имеющая тело слога петли, носящая доброе тело слога стрекала; Трикханда, Стхапани, Санниродхани и Авагунтхани; при приближениях зовомая Луком, зовомая Петлёю и Стрекалом, Намаскрити, Санкшобхани, Видравани, прославлена Акаршани, также Авешакарини, Унмадини, с «маха» впереди — Куша, затем считается Кхечари; Биджа, Шактьюттхапана, зовомая грубою, тонкою и высшею; Анима, Лагхима, Махима, Гарима, Прапти, Пракамита, Ишита, Вашита, Бхукти, Сиддхи, Иччха, имеющая облик совершенства, — названа. Брахми, Махешвари, Каумари, Вайшнави, Варахи, Индрани, Чамунда, имеющая облик Махалакшми; Кама, имеющая облик разума, самости, звука и касания, имеющая облик образа, зовомая Вкусом, знающая запах, Дхрити...»
8ee2a1639fdb · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 6:14:31 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Тысяча имён начинается не с эпитетов, а с перечня: шестнадцать вечных, две подруги, восемь богинь речи, знаки рук, восемь совершенств, семь матерей. Составитель, по существу, укладывает в имена весь чин предыдущей главы — почитание становится списком, а список молитвой.
Восемь совершенств — Анима, Лагхима, Махима, Гарима, Прапти, Пракамья, Ишита, Вашита — стоят здесь как имена богини, а не как то, чего у неё просят. Приём этот меняет отношение: способность делаться малым или достигать желаемого названа не наградою, а лицом.
Тем же образом идут дальше разум, самость, звук, касание, образ, вкус, запах. Составные части человека и мира по очереди объявлены её именами; тысяча имён строится не как хвала, а как опись всего, что есть.