नारद पुराण
The saptamī vows of the twelve months116.32-41
1118 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 116.32-41

Sanātana

देवनागरी

भाद्रे तु शुक्लसप्तम्याममुक्ताभरणव्रतम् ॥ सोमस्य तु महेशस्य पूजनं चात्र कीर्तितम्
गंगादिभिः षोडशभिरुपचारैः समर्चनम् ॥ प्रार्थ्य प्रणम्य विसृजेत्सर्वकामसमृद्धये
फलसप्तमिका चेयं तद्विधानमुदीर्यते ॥ नालिकेरं च वृंताकं नारंगं बीजपूरकम्
कूष्मांडं बृहतीपूगमिति सप्त फलानि वै ॥ महादेवस्य पुरतो विन्यस्यापरदोरकम्
सप्ततन्तुकृतं सप्तग्रंथियुक्तं द्विजोत्तम ॥ संपूज्य परया भक्त्या धारयेद्वामके करे
स्त्री नरो दक्षिणे चैव यावद्वर्षं समाप्यते ॥ संभोज्य विप्रान्सप्तैव पायसेन विसृज्यस तान्
स्वयं भुंजीत मतिमान् व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ फलानि तानि देयानि सप्तस्वपि द्विजेषु च
एवं तु सप्त वर्षाणि कृत्वोपास्य यथाविधि ॥ सायुज्यं लभते विप्र महादेवस्य तद्व्रती
आश्विने शुक्लपक्षे तु विज्ञेया शुभसप्तमी ॥ तस्यां कृतस्नानपूजो वाचयित्वा द्विजोत्तमान्
आरभ्य कपिलांगां च संपूज्य प्रार्थयेत्ततः ॥ त्वामहं दद्मि कल्याणि प्रीयतामर्यमा स्वयम्

लिप्यंतरण (IAST)

bhādre tu śuklasaptamyāmamuktābharaṇavratam || somasya tu maheśasya pūjanaṃ cātra kīrtitam
gaṃgādibhiḥ ṣoḍaśabhirupacāraiḥ samarcanam || prārthya praṇamya visṛjetsarvakāmasamṛddhaye
phalasaptamikā ceyaṃ tadvidhānamudīryate || nālikeraṃ ca vṛṃtākaṃ nāraṃgaṃ bījapūrakam
kūṣmāṃḍaṃ bṛhatīpūgamiti sapta phalāni vai || mahādevasya purato vinyasyāparadorakam
saptatantukṛtaṃ saptagraṃthiyuktaṃ dvijottama || saṃpūjya parayā bhaktyā dhārayedvāmake kare
strī naro dakṣiṇe caiva yāvadvarṣaṃ samāpyate || saṃbhojya viprānsaptaiva pāyasena visṛjyasa tān
svayaṃ bhuṃjīta matimān vratasaṃpūrtihetave || phalāni tāni deyāni saptasvapi dvijeṣu ca
evaṃ tu sapta varṣāṇi kṛtvopāsya yathāvidhi || sāyujyaṃ labhate vipra mahādevasya tadvratī
āśvine śuklapakṣe tu vijñeyā śubhasaptamī || tasyāṃ kṛtasnānapūjo vācayitvā dvijottamān
ārabhya kapilāṃgāṃ ca saṃpūjya prārthayettataḥ || tvāmahaṃ dadmi kalyāṇi prīyatāmaryamā svayam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भाद्रेbhādreв бхадре
तुtuже
शुक्लसप्तम्याममुक्ताभरणव्रतम्śuklasaptamyāmamuktābharaṇavratamв светлую саптами — обет неснимаемого убранства
सोमस्यsomasyaСомы
तुtuже
महेशस्यmaheśasyaМахеши
पूजनंpūjanaṃпочитание
चात्रcātraи здесь
कीर्तितम्kīrtitamизложено
गंगादिभिःgaṃgādibhiḥГангой и прочим
षोडशभिरुपचारैःṣoḍaśabhirupacāraiḥшестнадцатью услугами
समर्चनम्samarcanamпочитание
प्रार्थ्यprārthyaумолив
प्रणम्यpraṇamyaпоклонившись
विसृजेत्सर्वकामसमृद्धयेvisṛjetsarvakāmasamṛddhayeпусть отпустит ради изобилия всех желаний
फलसप्तमिकाphalasaptamikāПлодовая саптами
चेयंceyaṃи это
तद्विधानमुदीर्यतेtadvidhānamudīryateустав того излагается
नालिकेरंnālikeraṃкокос
caи
वृंताकंvṛṃtākaṃбаклажан
नारंगंnāraṃgaṃапельсин
बीजपूरकम्bījapūrakamцитрон
कूष्मांडंkūṣmāṃḍaṃтыкву
बृहतीपूगमितिbṛhatīpūgamitiпаслён и орех — так
सप्तsaptaсемь
फलानिphalāniплодов
वैvaiведь
महादेवस्यmahādevasyaМахадевы
पुरतोpuratoвпереди
विन्यस्यापरदोरकम्vinyasyāparadorakamположив, и ещё шнур
सप्ततन्तुकृतंsaptatantukṛtaṃиз семи нитей сделанный
सप्तग्रंथियुक्तंsaptagraṃthiyuktaṃсемью узлами снабжённый
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший из дваждырождённых
संपूज्यsaṃpūjyaпочтив
परयाparayāвысшею
भक्त्याbhaktyāпреданностью
धारयेद्वामकेdhārayedvāmakeпусть носит на левой
करेkareруке
स्त्रीstrīженщина
नरोnaroмужчина
दक्षिणेdakṣiṇeна правой
चैवcaivaи
यावद्वर्षंyāvadvarṣaṃдоколе год
समाप्यतेsamāpyateзавершится
संभोज्यsaṃbhojyaнакормив
विप्रान्सप्तैवviprānsaptaivaбрахманов именно семерых
पायसेनpāyasenaмолочной кашей
विसृज्यसvisṛjyasaотпустив, он
तान्tānих
स्वयंsvayaṃсам
भुंजीतbhuṃjītaпусть вкусит
मतिमान्matimānразумный
व्रतसंपूर्तिहेतवेvratasaṃpūrtihetaveради полноты обета
फलानिphalāniплоды
तानिtāniте
देयानिdeyāniдолжны быть даны
सप्तस्वपिsaptasvapiи семерым
द्विजेषुdvijeṣuдваждырождённым
caи
एवंevaṃтак
तुtuже
सप्तsaptaсемь
वर्षाणिvarṣāṇiлет
कृत्वोपास्यkṛtvopāsyaсовершив и послужив
यथाविधिyathāvidhiпо уставу
सायुज्यंsāyujyaṃслияние
लभतेlabhateобретает
विप्रvipraо брахман
महादेवस्यmahādevasyaс Махадевой
तद्व्रतीtadvratīтот обетник
आश्विनेāśvineв ашвине
शुक्लपक्षेśuklapakṣeв светлой половине
तुtuже
विज्ञेयाvijñeyāдолжна быть познана
शुभसप्तमीśubhasaptamīблагая саптами
तस्यांtasyāṃв неё
कृतस्नानपूजोkṛtasnānapūjoсовершивший омовение и почитание
वाचयित्वाvācayitvāвелев произнести благословение
द्विजोत्तमान्dvijottamānлучшим из дваждырождённых
आरभ्यārabhyaначав
कपिलांगांkapilāṃgāṃбурую корову
caи
संपूज्यsaṃpūjyaпочтив
प्रार्थयेत्ततःprārthayettataḥпусть молит затем
त्वामहंtvāmahaṃтебя я
दद्मिdadmiдаю
कल्याणिkalyāṇiо благая
प्रीयतामर्यमाprīyatāmaryamāда будет доволен Арьяман
स्वयम्svayamсам
अनुवाद

«В бхадре, в светлую саптами, — обет неснимаемого убранства; и здесь изложено почитание Сомы и Махеши. Почитание Гангой и прочим, шестнадцатью услугами; умолив и поклонившись, пусть отпустит ради изобилия всех желаний. И это — Плодовая саптами; устав её излагается. Кокос и баклажан, апельсин, цитрон, тыкву, паслён и орех — семь плодов, положив впереди Махадевы, и ещё шнур, сделанный из семи нитей, снабжённый семью узлами, о лучший из дваждырождённых, — почтив с высшею преданностью, пусть носит его женщина на левой руке, а мужчина на правой, доколе завершится год. Накормив именно семерых брахманов молочной кашей и отпустив их, пусть сам вкусит, разумный, ради полноты обета; и те плоды должны быть даны семерым дваждырождённым. Так совершив и послужив семь лет по уставу, тот обетник обретает слияние с Махадевой, о брахман. В ашвине, в светлой половине, должна быть познана благая саптами: в неё, совершив омовение и почитание, велев лучшим из дваждырождённых произнести благословение и начав, почтив бурую корову, пусть молит затем: «Тебя я даю, о благая; да будет доволен сам Арьяман…»

संस्करण

ce3745dba232 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 9:50:07 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से