नारद पुराण
The determination of the tithi2.34-43
1192 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 2.34-43

Sauti

देवनागरी

शुक्ले पूर्वाह्णिके ग्राह्ये कृष्णे ग्राह्येऽपराह्णिके ॥ अयनं दिनभागाढ्यं संक्रमः षोडशः पलः
पूर्वे तु दक्षिणे भागे व्यतीते चोत्तरो मतः ॥ मध्यकाले तु विषुवे त्वक्षया परिकीर्तिता
ज्ञात्वा विप्रास्तिथिं सम्यक्सांवत्सरसमीरिताम् ॥ कर्तव्यो ह्युपवासस्तु अन्यथा नरकं व्रजेत्
पूर्वविद्धां प्रकुर्वाणो नरो धर्मं निकृंतति ॥ संततेस्तु विनाशाय संपदां हरणाय च
पलवेधेऽपि विप्रेंद्रा दशम्या वर्जयेच्छिवाम् ॥ सुराया बिंदुना स्पृष्टं यथा गंगाजलंत्यजेत्
श्वहतं पंचगव्यं च दशम्या दूषितां त्यजेत् ॥ एकादशीं द्विजश्रेष्ठाः पक्षयोरुभयोरपि
पूर्वविद्धा पुरा दत्ता सा तिथिर्यदुमौलिना ॥ दानवेभ्यो द्विजश्रेष्ठाः प्रीणनार्थं महात्मनाम्
अकाले यद्धनं दत्तमपात्रेभ्यो द्विजोत्तमाः ॥ संक्रुद्वैरपि यद्दत्तं यद्दत्तं चाप्यसत्कृतम्
पूर्वविद्धतिथौ दत्तं तद्दत्तमसुरेष्वथ ॥ यदुच्छिष्टेन दत्तं तु यद्दत्तं पतितेष्वपि
स्त्रीजेतेषु च यद्दत्तं यद्दत्तं जलवर्जितम् ॥ पुनः कीर्तनसंयुक्तं तद्दत्तमसुरेषु वै

लिप्यंतरण (IAST)

śukle pūrvāhṇike grāhye kṛṣṇe grāhye'parāhṇike || ayanaṃ dinabhāgāḍhyaṃ saṃkramaḥ ṣoḍaśaḥ palaḥ
pūrve tu dakṣiṇe bhāge vyatīte cottaro mataḥ || madhyakāle tu viṣuve tvakṣayā parikīrtitā
jñātvā viprāstithiṃ samyaksāṃvatsarasamīritām || kartavyo hyupavāsastu anyathā narakaṃ vrajet
pūrvaviddhāṃ prakurvāṇo naro dharmaṃ nikṛṃtati || saṃtatestu vināśāya saṃpadāṃ haraṇāya ca
palavedhe'pi vipreṃdrā daśamyā varjayecchivām || surāyā biṃdunā spṛṣṭaṃ yathā gaṃgājalaṃtyajet
śvahataṃ paṃcagavyaṃ ca daśamyā dūṣitāṃ tyajet || ekādaśīṃ dvijaśreṣṭhāḥ pakṣayorubhayorapi
pūrvaviddhā purā dattā sā tithiryadumaulinā || dānavebhyo dvijaśreṣṭhāḥ prīṇanārthaṃ mahātmanām
akāle yaddhanaṃ dattamapātrebhyo dvijottamāḥ || saṃkrudvairapi yaddattaṃ yaddattaṃ cāpyasatkṛtam
pūrvaviddhatithau dattaṃ taddattamasureṣvatha || yaducchiṣṭena dattaṃ tu yaddattaṃ patiteṣvapi
strījeteṣu ca yaddattaṃ yaddattaṃ jalavarjitam || punaḥ kīrtanasaṃyuktaṃ taddattamasureṣu vai

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शुक्लेśukleв светлой
पूर्वाह्णिकेpūrvāhṇikeв дополуденное
ग्राह्येgrāhyeдолжны браться
कृष्णेkṛṣṇeв тёмной
ग्राह्येऽपराह्णिकेgrāhye'parāhṇikeдолжны браться в послеполуденное
अयनंayanaṃаяна
दिनभागाढ्यंdinabhāgāḍhyaṃдолею дня обогащённая
संक्रमःsaṃkramaḥпереход
षोडशःṣoḍaśaḥшестнадцатая
पलःpalaḥпала
पूर्वेpūrveв прежней
तुtuже
दक्षिणेdakṣiṇeв южной
भागेbhāgeчасти
व्यतीतेvyatīteминовавшей
चोत्तरोcottaroи северная
मतःmataḥпризнана
मध्यकालेmadhyakāleв срединное время
तुtuже
विषुवेviṣuveпри равноденствии
त्वक्षयाtvakṣayāнеубывающей
परिकीर्तिताparikīrtitāвозглашена
ज्ञात्वाjñātvāузнав
विप्रास्तिथिंviprāstithiṃо брахманы, титхи
सम्यक्सांवत्सरसमीरिताम्samyaksāṃvatsarasamīritāmкак должно, звездочётом возвещённую
कर्तव्योkartavyoдолжен совершаться
ह्युपवासस्तुhyupavāsastuведь пост же
अन्यथाanyathāиначе
नरकंnarakaṃв ад
व्रजेत्vrajetда идёт
पूर्वविद्धांpūrvaviddhāṃпрежнею пронзённую
प्रकुर्वाणोprakurvāṇoсовершающий
नरोnaroчеловек
धर्मंdharmaṃдхарму
निकृंततिnikṛṃtatiподсекает
संततेस्तुsaṃtatestuпотомства же
विनाशायvināśāyaк погибели
संपदांsaṃpadāṃбогатств
हरणायharaṇāyaк похищению
caи
पलवेधेऽपिpalavedhe'piдаже при пронзении в одну палу
विप्रेंद्राvipreṃdrāо владыки брахманов
दशम्याdaśamyāдашами
वर्जयेच्छिवाम्varjayecchivāmпусть отвергнет благую
सुरायाsurāyāхмельного
बिंदुनाbiṃdunāкаплею
स्पृष्टंspṛṣṭaṃтронутую
यथाyathāкак
गंगाजलंत्यजेत्gaṃgājalaṃtyajetводу Ганги оставляют
श्वहतंśvahataṃпсом осквернённую
पंचगव्यंpaṃcagavyaṃпанчагавью
caи
दशम्याdaśamyāдашами
दूषितांdūṣitāṃопороченную
त्यजेत्tyajetпусть оставит
एकादशींekādaśīṃэкадаши
द्विजश्रेष्ठाःdvijaśreṣṭhāḥо лучшие из дваждырождённых
पक्षयोरुभयोरपिpakṣayorubhayorapiи в обеих половинах
पूर्वविद्धाpūrvaviddhāпрежнею пронзённая
पुराpurāнекогда
दत्ताdattāдана
साта
तिथिर्यदुमौलिनाtithiryadumaulināтитхи Венцом ядавов
दानवेभ्योdānavebhyoданавам
द्विजश्रेष्ठाःdvijaśreṣṭhāḥо лучшие из дваждырождённых
प्रीणनार्थंprīṇanārthaṃради ублаготворения
महात्मनाम्mahātmanāmвеликих духом
अकालेakāleне вовремя
यद्धनंyaddhanaṃкакое богатство
दत्तमपात्रेभ्योdattamapātrebhyoдано недостойным
द्विजोत्तमाःdvijottamāḥо лучшие из дваждырождённых
संक्रुद्वैरपिsaṃkrudvairapiи разгневанными
यद्दत्तंyaddattaṃчто дано
यद्दत्तंyaddattaṃчто дано
चाप्यसत्कृतम्cāpyasatkṛtamи без почтения
पूर्वविद्धतिथौpūrvaviddhatithauв прежнею пронзённую титхи
दत्तंdattaṃданное
तद्दत्तमसुरेष्वथtaddattamasureṣvathaто дано асурам
यदुच्छिष्टेनyaducchiṣṭenaчто нечистыми устами
दत्तंdattaṃдано
तुtuже
यद्दत्तंyaddattaṃчто дано
पतितेष्वपिpatiteṣvapiи падшим
स्त्रीजेतेषुstrījeteṣuженою побеждённым
caи
यद्दत्तंyaddattaṃчто дано
यद्दत्तंyaddattaṃчто дано
जलवर्जितम्jalavarjitamбез воды
पुनःpunaḥснова
कीर्तनसंयुक्तंkīrtanasaṃyuktaṃс попрёком соединённое
तद्दत्तमसुरेषुtaddattamasureṣuто дано асурам
वैvaiведь
अनुवाद

«…в светлой должны браться в дополуденное, в тёмной — в послеполуденное. Аяна, обогащённая долею дня, — переход, шестнадцатая пала; в прежней, южной части, миновавшей, признана северная; в срединное же время, при равноденствии, возглашена неубывающей. Узнав, о брахманы, титхи, как должно возвещённую звездочётом, должен совершаться пост, иначе да идёт в ад. Совершающий пронзённую прежнею человек подсекает дхарму — к погибели потомства и к похищению богатств. Даже при пронзении в одну палу, о владыки брахманов, пусть отвергнет благую дашами; как оставляют воду Ганги, тронутую каплею хмельного, и панчагавью, осквернённую псом, — так пусть оставит опороченную дашами экадаши, о лучшие из дваждырождённых, и в обеих половинах. Пронзённая прежнею титхи некогда дана Венцом ядавов данавам, о лучшие из дваждырождённых, ради ублаготворения великих духом. Богатство, данное не вовремя, недостойным, о лучшие из дваждырождённых, и данное разгневанными, и данное без почтения, и данное в титхи, пронзённую прежнею, — то дано асурам. И то, что дано нечистыми устами, и данное падшим, и данное побеждённым женою, и данное без воды, и соединённое с попрёком, — то ведь дано асурам».

संस्करण

3f942db3e42e · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 11:22:47 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से