Vasu
समभ्यर्च्य शिवं ध्यायन्गणतां तु समाययौ ॥ चंपकाख्यं पुण्यतीर्थं यद्गंगोत्तरवाहिनी
मणिकर्णिकया तुल्यं महापातकनाशनम् ॥ कलशाख्यं ततस्तीर्थं कलशादुत्थितो मुनिः
अगस्त्यः पूजयन्यत्र रुद्रं मुनिवरोऽभवत् ॥ सोमद्वीपं महापुण्यं तीर्थं वाराणसीसमम्
सोमो यत्रार्चयन्नीशं रुद्रेण शिरसा धृतः ॥ विश्वामित्रस्य भगिनी गंगया यत्र संगता
तत्राप्लुतो नरो भूयाद्वासवस्य प्रियोऽतिथिः ॥ जह्नुह्रदे महातीर्थे स्नातो मर्त्यो हि मोहिनि
एकविंशतिकुल्यानां तारको भवति ध्रुवम् ॥ तस्माददितितीर्थं च यत्रावापादितिर्हरिम्
कश्यपात्तत्र सुभगे स्नानमाहुर्महोदयम् ॥ शिलोच्चयं महातीर्थँ यत्र तप्त्वा तपः प्रजाः
तृणादिभिः सह स्वर्गं यांति तीर्थगणाश्रयात् ॥ इंद्राणीनामतीर्थं स्याद्यत्रेंद्राणी तु वासवम्
तपस्तप्त्वा पतिं लेभे सेव्यमेतत्प्रयागवत् ॥ पुण्यदं स्नातकं तीर्थं विश्वामित्रस्तपश्चरन्
यत्र ब्रह्मर्षितां लेभे क्षत्त्रियस्तीर्था सेवया ॥ प्रद्युम्नतीर्थं तपसा ख्यातं यत्र स्मरो हरेः
प्रद्युम्ननामा पुत्रोऽभूत्परं तत्र महोदयम् ॥ ततो दक्षप्रयागं तु गंगातो यमुनागत
स्नात्वा तत्राक्षयं पुण्यं प्रयाग इव लभ्यते
samabhyarcya śivaṃ dhyāyangaṇatāṃ tu samāyayau || caṃpakākhyaṃ puṇyatīrthaṃ yadgaṃgottaravāhinī
maṇikarṇikayā tulyaṃ mahāpātakanāśanam || kalaśākhyaṃ tatastīrthaṃ kalaśādutthito muniḥ
agastyaḥ pūjayanyatra rudraṃ munivaro'bhavat || somadvīpaṃ mahāpuṇyaṃ tīrthaṃ vārāṇasīsamam
somo yatrārcayannīśaṃ rudreṇa śirasā dhṛtaḥ || viśvāmitrasya bhaginī gaṃgayā yatra saṃgatā
tatrāpluto naro bhūyādvāsavasya priyo'tithiḥ || jahnuhrade mahātīrthe snāto martyo hi mohini
ekaviṃśatikulyānāṃ tārako bhavati dhruvam || tasmādadititīrthaṃ ca yatrāvāpāditirharim
kaśyapāttatra subhage snānamāhurmahodayam || śiloccayaṃ mahātīrtham̐ yatra taptvā tapaḥ prajāḥ
tṛṇādibhiḥ saha svargaṃ yāṃti tīrthagaṇāśrayāt || iṃdrāṇīnāmatīrthaṃ syādyatreṃdrāṇī tu vāsavam
tapastaptvā patiṃ lebhe sevyametatprayāgavat || puṇyadaṃ snātakaṃ tīrthaṃ viśvāmitrastapaścaran
yatra brahmarṣitāṃ lebhe kṣattriyastīrthā sevayā || pradyumnatīrthaṃ tapasā khyātaṃ yatra smaro hareḥ
pradyumnanāmā putro'bhūtparaṃ tatra mahodayam || tato dakṣaprayāgaṃ tu gaṃgāto yamunāgata
snātvā tatrākṣayaṃ puṇyaṃ prayāga iva labhyate
почтив Шиву и созерцая, достиг состояния ганы. Святая тиртха, зовущаяся Чампака, где Ганга течёт к северу, равна Маникарнике и уничтожает великие грехи. Затем тиртха, зовущаяся Калаша, где муни Агастья, восставший из кувшина, почитая Рудру, стал лучшим из муни. Сомадвипа — весьма святая тиртха, равная Варанаси, где Сома, почитая Владыку, был носим Рудрою на голове. Где сестра Вишвамитры сошлась с Гангою, — там омывшийся человек да станет милым гостем Васавы. Омывшийся в великой тиртхе Джахну-храде, о Мохини, смертный непременно становится переправителем двадцати одного колена. Затем Адити-тиртха, где Адити обрела Хари от Кашьяпы; там омовение назвали великоплодным, о счастливая. Шилоччая — великая тиртха, где существа, совершив подвиг, вместе с травами и прочим идут на небо от прибежища в сонме тиртх. Да будет тиртха по имени Индрани, где Индрани, совершив подвиг, обрела мужем Васаву; чтима она, как Праяга. Благо дающая тиртха Снатака, где Вишвамитра, творя подвиг, кшатрий, почитанием тиртхи достиг состояния брахмариши. Прадьюмна-тиртха прославлена подвижничеством, где Смара стал сыном Хари по имени Прадьюмна; высшее там великоплодие. Затем Дакша-Праяга, от Ганги пришедшая к Ямуне: омывшись там, обретают нетленное благо, как в Праяге».
iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde gaṅgāmāhātmye sthalaviśeṣasnānaphalakathanaṃ nāma catvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ
ba477cbf23d9 · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Каждое место названо по человеку и его делу: Агастья, Сома, Адити, Индрани, Вишвамитра. Святость земли выводится из того, что здесь однажды кто-то выстоял, — и потому её можно перенять.
Среди примеров стоит Вишвамитра, кшатрий, достигший состояния брахмариши. Пример выбран из самых спорных: сказано, что положением от рождения дело не заканчивается.
Тиртхи названы и по тем, кто здесь получил просимое, — Индрани, обретшая мужа. Перечень не делит просьбы на высокие и низкие: место памятно тем, что здесь однажды услышали.