नारद पुराण
The Extent of the Field of Kurukṣetra64.12-21
1592 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 64.12-21

Vasu

देवनागरी

आद्यं ब्रह्मसरः पुण्यं तत्र स्थाने समुद्गतम् ॥ ततो रामह्रदो जातः कुरुक्षेत्रं ततः परम्
सरः संनिहितं तच्च ब्रह्मणा निर्मितं पुरा ॥ अथैषा ब्रह्मणो वेदी दिशमंतरतः स्थिता
ब्रह्मणात्र तपस्तप्तं सृष्टिकामेन मोहिनि ॥ स्थितिकामेन हरिणा तपस्तप्तं च चक्रिणा
सरः प्रवेशात्संप्राप्तं स्थाणुत्वं शंभुनापि च ॥ पितुर्वधाच्च तप्तेन पशुरामेण भामिनि
अब्रह्मण्यक्षत्रवधाद्ये च रक्तह्रदाः कृताः ॥ तद्रक्तेन तु संतर्प्य कृतवांस्तत्र वै तपः
रामतीर्थं ततः ख्यातं संजातं पापनाशनम् ॥ मार्कंडेयेन मुनिना संतप्तं परमं तपः
यत्र तत्र समायाता प्लक्षजाता सरस्वती ॥ सा सभाज्य स्तुता तेन मुनिना धार्मिकेण ह
सरः संनिहितं प्लाव्यं पश्चिमां प्रस्थितां दिशम् ॥ कुरुणा तु ततः कृष्टं यावत्क्षेत्रं समंततः
पंचयोजनविस्तारं दयासत्यक्षमोद्गमम् ॥ स्यमंतपंचकं तावत्कुरुक्षेत्रमुदाहृतम्
अत्र स्नाता नरा देवि लभंते पुण्यमक्षयम् ॥ मृता विमानमारुह्य ब्रह्मलोकं व्रजंति च

लिप्यंतरण (IAST)

ādyaṃ brahmasaraḥ puṇyaṃ tatra sthāne samudgatam || tato rāmahrado jātaḥ kurukṣetraṃ tataḥ param
saraḥ saṃnihitaṃ tacca brahmaṇā nirmitaṃ purā || athaiṣā brahmaṇo vedī diśamaṃtarataḥ sthitā
brahmaṇātra tapastaptaṃ sṛṣṭikāmena mohini || sthitikāmena hariṇā tapastaptaṃ ca cakriṇā
saraḥ praveśātsaṃprāptaṃ sthāṇutvaṃ śaṃbhunāpi ca || piturvadhācca taptena paśurāmeṇa bhāmini
abrahmaṇyakṣatravadhādye ca raktahradāḥ kṛtāḥ || tadraktena tu saṃtarpya kṛtavāṃstatra vai tapaḥ
rāmatīrthaṃ tataḥ khyātaṃ saṃjātaṃ pāpanāśanam || mārkaṃḍeyena muninā saṃtaptaṃ paramaṃ tapaḥ
yatra tatra samāyātā plakṣajātā sarasvatī || sā sabhājya stutā tena muninā dhārmikeṇa ha
saraḥ saṃnihitaṃ plāvyaṃ paścimāṃ prasthitāṃ diśam || kuruṇā tu tataḥ kṛṣṭaṃ yāvatkṣetraṃ samaṃtataḥ
paṃcayojanavistāraṃ dayāsatyakṣamodgamam || syamaṃtapaṃcakaṃ tāvatkurukṣetramudāhṛtam
atra snātā narā devi labhaṃte puṇyamakṣayam || mṛtā vimānamāruhya brahmalokaṃ vrajaṃti ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आद्यंādyaṃпервое
ब्रह्मसरःbrahmasaraḥозеро Брахмы
पुण्यंpuṇyaṃсвятое
तत्रtatraтам
स्थानेsthāneв месте
समुद्गतम्samudgatamвозникло
ततोtatoзатем
रामह्रदोrāmahradoозеро Рамы
जातःjātaḥявилось
कुरुक्षेत्रंkurukṣetraṃКурукшетра
ततःtataḥзатем
परम्paramдалее
सरःsaraḥозеро
संनिहितंsaṃnihitaṃСаннихита
तच्चtaccaи то
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмою
निर्मितंnirmitaṃсотворено
पुराpurāнекогда
अथैषाathaiṣāи этот
ब्रह्मणोbrahmaṇoБрахмы
वेदीvedīжертвенник
दिशमंतरतःdiśamaṃtarataḥвнутри сторон
स्थिताsthitāстоит
ब्रह्मणात्रbrahmaṇātraБрахмою здесь
तपस्तप्तंtapastaptaṃподвиг совершён
सृष्टिकामेनsṛṣṭikāmenaтворения желающим
मोहिनिmohiniо Мохини
स्थितिकामेनsthitikāmenaпребывания желающим
हरिणाhariṇāХари
तपस्तप्तंtapastaptaṃподвиг совершён
caи
चक्रिणाcakriṇāДискодержцем
सरःsaraḥозера
प्रवेशात्संप्राप्तंpraveśātsaṃprāptaṃот вхождения обретена
स्थाणुत्वंsthāṇutvaṃнеподвижность
शंभुनापिśaṃbhunāpiи Шамбху
caи
पितुर्वधाच्चpiturvadhāccaи от убийства отца
तप्तेनtaptenaистерзанным
पशुरामेणpaśurāmeṇaПарашурамою
भामिनिbhāminiо прекрасная
अब्रह्मण्यक्षत्रवधाद्येabrahmaṇyakṣatravadhādyeот убийства кшатриев, к брахманам неблагосклонных
caи
रक्तह्रदाःraktahradāḥозёра крови
कृताःkṛtāḥсотворены
तद्रक्तेनtadraktenaтою кровью
तुtuже
संतर्प्यsaṃtarpyaнасытив
कृतवांस्तत्रkṛtavāṃstatraсовершил там
वैvaiведь
तपःtapaḥподвиг
रामतीर्थंrāmatīrthaṃРама-тиртха
ततःtataḥзатем
ख्यातंkhyātaṃпрославлена
संजातंsaṃjātaṃявившаяся
पापनाशनम्pāpanāśanamгрехи уничтожающая
मार्कंडेयेनmārkaṃḍeyenaМаркандеей
मुनिनाmunināмолчальником
संतप्तंsaṃtaptaṃсовершён
परमंparamaṃвысший
तपःtapaḥподвиг
यत्रyatraгде
तत्रtatraтуда
समायाताsamāyātāпришедшая
प्लक्षजाताplakṣajātāот плакши рождённая
सरस्वतीsarasvatīСарасвати
साона
सभाज्यsabhājyaпочтённая
स्तुताstutāвосславлена
तेनtenaтем
मुनिनाmunināмолчальником
धार्मिकेणdhārmikeṇaправедным
haпоистине
सरःsaraḥозеро
संनिहितंsaṃnihitaṃСаннихиту
प्लाव्यंplāvyaṃзалив
पश्चिमांpaścimāṃв западную
प्रस्थितांprasthitāṃнаправившуюся
दिशम्diśamсторону
कुरुणाkuruṇāКуру
तुtuже
ततःtataḥзатем
कृष्टंkṛṣṭaṃвспахано
यावत्क्षेत्रंyāvatkṣetraṃсколько поля
समंततःsamaṃtataḥвокруг
पंचयोजनविस्तारंpaṃcayojanavistāraṃна пять йоджан простёртое
दयासत्यक्षमोद्गमम्dayāsatyakṣamodgamamсостраданию, истине и терпению начало дающее
स्यमंतपंचकंsyamaṃtapaṃcakaṃСьямантапанчака
तावत्कुरुक्षेत्रमुदाहृतम्tāvatkurukṣetramudāhṛtamстолько Курукшетрою названо
अत्रatraздесь
स्नाताsnātāомывшиеся
नराnarāлюди
देविdeviо богиня
लभंतेlabhaṃteобретают
पुण्यमक्षयम्puṇyamakṣayamзаслугу нетленную
मृताmṛtāумершие
विमानमारुह्यvimānamāruhyaна колесницу взойдя
ब्रह्मलोकंbrahmalokaṃв мир Брахмы
व्रजंतिvrajaṃtiидут
caи
अनुवाद

Первым возникло там, в том месте, святое озеро Брахмы; затем явилось озеро Рамы, а затем далее — Курукшетра. И то озеро Саннихита сотворено некогда Брахмою; и этот жертвенник Брахмы стоит внутри сторон света. Брахмою здесь совершён подвиг, желавшим творения, о Мохини; и Хари, Дискодержцем, желавшим пребывания, совершён подвиг. От вхождения в озеро обретена неподвижность и Шамбху; и истерзанным убийством отца Парашурамою, о прекрасная, от убийства кшатриев, неблагосклонных к брахманам, сотворены озёра крови; насытив тою кровью, совершил он там подвиг. Затем прославлена явившаяся Рама-тиртха, уничтожающая грехи. Маркандеей-молчальником совершён там высший подвиг, — и туда пришла рождённая от плакши Сарасвати; она была почтена и восславлена тем праведным молчальником. Залив озеро Саннихиту и направившись в западную сторону, — сколько поля вспахано затем Куру вокруг, простёртое на пять йоджан, дающее начало состраданию, истине и терпению, — Сьямантапанчака, столько и названо Курукшетрою. Здесь омывшиеся люди, о богиня, обретают нетленную заслугу, а умершие, взойдя на колесницу, идут в мир Брахмы.

संस्करण

ce6ea9c91f5c · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 5:47:33 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से