Mohinī
अथ पुष्करमाहात्म्यं प्रारभ्यते ॥ श्रुतं प्रभासमाहात्म्यं द्रिजश्रेष्ठातिपुण्यदम् ॥ अधुना श्रोतुमिच्छामि माहात्म्यं पुष्करोद्भवम्
यदाद्यंसर्वतीर्थानां पवित्रं पापनाशनम् ॥ मत्पितुर्यज्ञसदनं तन्ममाख्याहि विस्तरात्
श्रृणु भद्रे प्रवक्ष्यामि नराणां कामदं सद ॥ पुण्यंपुष्करमाहात्म्यं बहुतीर्थसमन्वितम्
विष्णुना सहिता देवा यत्रेन्द्राद्या व्यवस्थिताः ॥ गजवक्त्रः कुमारश्च रैवतश्च दिवाकरैः
शिवदूति तथा देवी क्षेत्रक्षेमंकरी सदा ॥ ज्येष्ठे तु पुष्करारण्ये यस्तिष्ठति निरुद्यमी
अष्टांगयोगजं पुण्यं स लभेन्नात्र संशयः ॥ नातः परतरं किंछित्क्षेत्रमस्तीह भूतले
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्यमेतन्नरोत्तमैः ॥ ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्याः शूद्रा वा क्षेत्रवासिनः
सर्वात्मना ब्रह्मभक्ताभूतानुग्रहकारिणः ॥ ते यांति ब्रह्मणो लोकं यत्र गच्छंति योगिनः
यो नरः सर्वतीर्थेषु यत्फलं लभते प्लुतः ॥ तत्सर्वं स लभेन्मर्त्यो ज्येष्ठकुंडेसकृत्प्लुतः
पुष्करारण्यमासाद्य यत्र प्राची सरस्वती ॥ मतिः स्मृतिर्दया प्रज्ञा मेधा बुद्धिसमाह्वया
atha puṣkaramāhātmyaṃ prārabhyate || śrutaṃ prabhāsamāhātmyaṃ drijaśreṣṭhātipuṇyadam || adhunā śrotumicchāmi māhātmyaṃ puṣkarodbhavam
yadādyaṃsarvatīrthānāṃ pavitraṃ pāpanāśanam || matpituryajñasadanaṃ tanmamākhyāhi vistarāt
śrṛṇu bhadre pravakṣyāmi narāṇāṃ kāmadaṃ sada || puṇyaṃpuṣkaramāhātmyaṃ bahutīrthasamanvitam
viṣṇunā sahitā devā yatrendrādyā vyavasthitāḥ || gajavaktraḥ kumāraśca raivataśca divākaraiḥ
śivadūti tathā devī kṣetrakṣemaṃkarī sadā || jyeṣṭhe tu puṣkarāraṇye yastiṣṭhati nirudyamī
aṣṭāṃgayogajaṃ puṇyaṃ sa labhennātra saṃśayaḥ || nātaḥ parataraṃ kiṃchitkṣetramastīha bhūtale
tasmātsarvaprayatnena sevyametannarottamaiḥ || brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśyāḥ śūdrā vā kṣetravāsinaḥ
sarvātmanā brahmabhaktābhūtānugrahakāriṇaḥ || te yāṃti brahmaṇo lokaṃ yatra gacchaṃti yoginaḥ
yo naraḥ sarvatīrtheṣu yatphalaṃ labhate plutaḥ || tatsarvaṃ sa labhenmartyo jyeṣṭhakuṃḍesakṛtplutaḥ
puṣkarāraṇyamāsādya yatra prācī sarasvatī || matiḥ smṛtirdayā prajñā medhā buddhisamāhvayā
Теперь начинается величие Пушкары. «Услышано величие Прабхасы, о лучший из дваждырождённых, дающее весьма святое; ныне желаю слышать величие, связанное с Пушкарою, — та, что первая из всех тиртх, чистая, уничтожающая грехи, дом жертвы моего отца, — о ней мне поведай подробно». — «Слушай, о благая, поведаю святое величие Пушкары, наделённой многими тиртхами, всегда дающее людям желаемое. Где утверждены боги вместе с Вишну — Индра и прочие, Слоноликий и Кумара, и Райвата с солнцами, и Шивадути, и богиня, всегда творящая благо полю. Кто пребывает в старшем лесу Пушкары без усилий, тот да обретёт заслугу, рождённую восьмичастной йогой, нет здесь сомнения. Нет на земле поля превосходнее этого, потому со всем усердием должно посещать его лучшим из людей. Брахманы, кшатрии, вайшьи или шудры, живущие в этом поле, всею душою преданные Брахме, творящие милость существам, — те идут в мир Брахмы, куда идут йогины. Какой плод обретает человек, окунувшийся во всех тиртхах, — то всё да обретёт смертный, единожды окунувшись в старшем пруду. Достигнув леса Пушкары, где восточная Сарасвати, именуемая Мати, Смрити, Дая, Праджня, Медха и Буддхи, —
e8bf1b97f95d · प्रकाशित 6 सित॰ 2026, 6:37:59 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Мохини просит о Пушкаре не как о чужой святыне: она дочь Брахмы, и это «дом жертвы моего отца». Единственное место, где Брахме служат, названо здесь по-родственному.
Плод восьмичастной йоги обещан тому, кто просто живёт здесь «без усилий». Земля берёт на себя то, что обычно даётся годами усилия.
Обещание дано всем четырём варнам поимённо, включая шудр, и условием поставлены преданность и «милость существам», а не рождение. Свод здесь щедрее собственных правил.