पद्मपुराण
The Nature of Women and the Giving of a Daughter1.52.49-65
817 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 1.52.49-65
देवनागरी

नित्यं स्मरति गोविंदं सर्वपापक्षयो भवेत् । ब्रह्महत्यायुतं तेन कृतं गुर्वंगनागमात्
शतं शतसहस्रं च पिष्टीमद्यस्य भक्षणात् । सुवर्णादिहरणं कृत्वा तेषां संसर्गकं चिरम्
एतान्यन्यानि पापानि महान्ति पातकानि च । अग्निं प्राप्य यथातूलं तृणं शुष्कं प्रणश्यति
तस्मान्मन्नाम गोविंदं स्मृत्वा पूतो भवेन्नरः । यो वा गृहाश्रमे तिष्ठेन्नित्यं गोविंदघोषणम्
कृत्वा च पूजयित्वा च स पापात्सन्तरो भवेत् । भागीरथी तटे रम्ये खगस्य ग्रहणे शिवे
गवां कोटिप्रदानेन यत्फलं लभते नरः । तत्फलं समवाप्नोति सहस्रं चाधिकं च यत्
गोविंदकीर्तने तात मत्पुरे चाक्षयं वसेत् । कामात्स भवने स्थित्वा सार्वभौमो भवेन्नृपः
पुराणेमत्कथां श्रुत्वा मत्सादृश्यं लभेन्नरः । कथयित्वा पुराणं च विष्णुसायुज्यतां ब्रजेत्
तस्मान्नित्यं च श्रोतव्यं पुराणं धर्मसंचयम् । श्रावितव्यं प्रयत्नेन लोके विष्णुतनुं व्रजेत्
अन्यद्वा स्त्रीकृते दोषे यथायोगं भवेद् ध्रुवम् । निशामय प्रवक्ष्यामि तत्त्वतो द्विजनंदन
सर्वबीजस्य दानेन साम्बुकुंभं महाफलम् । दद्याद्विप्राय पुण्याहे सद्यः पूतो भवेत्क्षणात्
सर्वं धान्यादिकं बीजं काले दद्याद्द्विजातये । सर्वपापक्षयं कृत्वा अक्षयं स्वर्गमश्नुते
गुणं वक्ष्यामि विप्रर्षे सतीनां यादृशं दृढम् । शुद्धवंशो भवेत्तस्या नित्यं लक्ष्मीः प्रवर्तते
उभयोर्वंशयोः स्वर्गो भर्तुरात्मन एव च । पतिव्रताया गुणो विप्र विस्मृतः पृच्छतस्तव
पुनर्वक्ष्यामि योषाणां सर्वलोकहितं शुभम् । उषित्वा पूर्वकालं च पुण्यापुण्येन योषितः
पश्चात्पतिव्रतायाश्च ताश्च गच्छंति मद्गतिम् । षण्मासं वाथ वर्षं वा अधिकं च प्रशस्यते
पतिव्रता भवेद्या च यावत्पूता व्रजेद्दिवम् । सुरापं विप्रहंतारं सर्वपापयुतं पतिम्

लिप्यंतरण (IAST)

nityaṃ smarati goviṃdaṃ sarvapāpakṣayo bhavet | brahmahatyāyutaṃ tena kṛtaṃ gurvaṃganāgamāt
śataṃ śatasahasraṃ ca piṣṭīmadyasya bhakṣaṇāt | suvarṇādiharaṇaṃ kṛtvā teṣāṃ saṃsargakaṃ ciram
etānyanyāni pāpāni mahānti pātakāni ca | agniṃ prāpya yathātūlaṃ tṛṇaṃ śuṣkaṃ praṇaśyati
tasmānmannāma goviṃdaṃ smṛtvā pūto bhavennaraḥ | yo vā gṛhāśrame tiṣṭhennityaṃ goviṃdaghoṣaṇam
kṛtvā ca pūjayitvā ca sa pāpātsantaro bhavet | bhāgīrathī taṭe ramye khagasya grahaṇe śive
gavāṃ koṭipradānena yatphalaṃ labhate naraḥ | tatphalaṃ samavāpnoti sahasraṃ cādhikaṃ ca yat
goviṃdakīrtane tāta matpure cākṣayaṃ vaset | kāmātsa bhavane sthitvā sārvabhaumo bhavennṛpaḥ
purāṇematkathāṃ śrutvā matsādṛśyaṃ labhennaraḥ | kathayitvā purāṇaṃ ca viṣṇusāyujyatāṃ brajet
tasmānnityaṃ ca śrotavyaṃ purāṇaṃ dharmasaṃcayam | śrāvitavyaṃ prayatnena loke viṣṇutanuṃ vrajet
anyadvā strīkṛte doṣe yathāyogaṃ bhaved dhruvam | niśāmaya pravakṣyāmi tattvato dvijanaṃdana
sarvabījasya dānena sāmbukuṃbhaṃ mahāphalam | dadyādviprāya puṇyāhe sadyaḥ pūto bhavetkṣaṇāt
sarvaṃ dhānyādikaṃ bījaṃ kāle dadyāddvijātaye | sarvapāpakṣayaṃ kṛtvā akṣayaṃ svargamaśnute
guṇaṃ vakṣyāmi viprarṣe satīnāṃ yādṛśaṃ dṛḍham | śuddhavaṃśo bhavettasyā nityaṃ lakṣmīḥ pravartate
ubhayorvaṃśayoḥ svargo bharturātmana eva ca | pativratāyā guṇo vipra vismṛtaḥ pṛcchatastava
punarvakṣyāmi yoṣāṇāṃ sarvalokahitaṃ śubham | uṣitvā pūrvakālaṃ ca puṇyāpuṇyena yoṣitaḥ
paścātpativratāyāśca tāśca gacchaṃti madgatim | ṣaṇmāsaṃ vātha varṣaṃ vā adhikaṃ ca praśasyate
pativratā bhavedyā ca yāvatpūtā vrajeddivam | surāpaṃ viprahaṃtāraṃ sarvapāpayutaṃ patim

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यःyaḥкто
वैvaiже
गृह-आश्रमंgṛha-āśramaṃдомашнюю жизнь
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
मत्-चित्तःmat-cittaḥс умом во мне
जायतेjāyateстановится
नरःnaraḥчеловек
नित्यंnityaṃвсегда
स्मरतिsmaratiпомнит
गोविंदंgoviṃdaṃГовинду
सर्व-पाप-क्षयःsarva-pāpa-kṣayaḥгибель всех грехов
भवेत्bhavetбывает
ब्रह्म-हत्या-अयुतंbrahma-hatyā-ayutaṃдесять тысяч убийств брахмана
तेनtenaим
कृतंkṛtaṃсовершено
गुरु-अंगना-गमात्guru-aṃganā-gamātот хождения к жене учителя
शतंśataṃсто
शत-सहस्रंśata-sahasraṃсто тысяч
पिष्टी-मद्यस्यpiṣṭī-madyasyaмучного хмельного
भक्षणात्bhakṣaṇātот вкушения
सुवर्ण-आदि-हरणंsuvarṇa-ādi-haraṇaṃпохищение золота и прочего
कृत्वाkṛtvāсовершив
तेषांteṣāṃс ними
संसर्गकंsaṃsargakaṃобщение
चिरम्ciramдолгое
एतानिetāniэти
अन्यानिanyāniиные
पापानिpāpāniгрехи
महांतिmahāṃtiвеликие
पातकानिpātakāniпрегрешения
caи
अग्निंagniṃогонь
प्राप्यprāpyaобретя
यथाyathāкак
तूलंtūlaṃхлопок
तृणंtṛṇaṃтрава
शुष्कंśuṣkaṃсухая
प्रणश्यतिpraṇaśyatiгибнет
तस्मात्tasmātпотому
मत्-नामmat-nāmaмоё имя
गोविंदंgoviṃdaṃГовинду
स्मृत्वाsmṛtvāвспомнив
पूतःpūtaḥчистым
भवेत्bhavetстанет
नरःnaraḥчеловек
यःyaḥкто
वाили
गृह-आश्रमेgṛha-āśrameв домашней жизни
तिष्ठेत्tiṣṭhetпребудет
नित्यंnityaṃвсегда
गोविंद-घोषणम्goviṃda-ghoṣaṇamвозглашение Говинды
कृत्वाkṛtvāсовершив
पूजयित्वाpūjayitvāпочтив
सःsaḥон
पापात्pāpātот греха
संतरःsaṃtaraḥпереправившимся
भवेत्bhavetстанет
भागीरथी-तटेbhāgīrathī-taṭeна берегу Бхагиратхи
रम्येramyeпрекрасном
खगस्यkhagasyaсветила
ग्रहणेgrahaṇeпри затмении
शिवेśiveблагом
गवांgavāṃкоров
कोटि-प्रदानेनkoṭi-pradānenaдарением коти
यत्yatкакой
फलंphalaṃплод
लभतेlabhateобретает
नरःnaraḥчеловек
तत्-फलंtat-phalaṃтот плод
समवाप्नोतिsamavāpnotiобретает
सहस्रंsahasraṃтысячу
अधिकंadhikaṃбольше
caи
यत्yatчто
गोविंद-कीर्तनेgoviṃda-kīrtaneпри прославлении Говинды
तातtātaотец
मत्-पुरेmat-pureв моём граде
अक्षयंakṣayaṃнетленно
वसेत्vasetпребудет
कामात्kāmātпо желанию
सःsaḥон
भवनेbhavaneв жилище
स्थित्वाsthitvāпребыв
सार्व-भौमःsārva-bhaumaḥвседержавным
भवेत्bhavetстанет
नृपःnṛpaḥцарём
पुराणेpurāṇeв пуране
मत्-कथांmat-kathāṃмою повесть
श्रुत्वाśrutvāуслышав
मत्-सादृश्यंmat-sādṛśyaṃподобие мне
लभेत्labhetобретёт
नरःnaraḥчеловек
कथयित्वाkathayitvāрассказав
पुराणंpurāṇaṃпурану
विष्णु-सायुज्यतांviṣṇu-sāyujyatāṃединение с Вишну
व्रजेत्vrajetобретёт
तस्मात्tasmātпотому
नित्यंnityaṃвсегда
श्रोतव्यंśrotavyaṃдолжно быть слушаемо
पुराणंpurāṇaṃпурана
धर्म-संचयम्dharma-saṃcayamсобрание дхармы
श्रावितव्यंśrāvitavyaṃдолжно быть возглашаемо
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
लोकेlokeв мире
विष्णु-तनुंviṣṇu-tanuṃв тело Вишну
व्रजेत्vrajetидёт
अन्यत्anyatиное
वाили
स्त्री-कृतेstrī-kṛteради женщины
दोषेdoṣeпри пороке
यथा-योगंyathā-yogaṃкак подобает
भवेत्bhavetбывает
ध्रुवम्dhruvamнепреложно
निशामयniśāmayaвнемли
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизложу
तत्त्वतःtattvataḥпоистине
द्विज-नंदनdvija-naṃdanaо радость дваждырождённых
सर्व-बीजस्यsarva-bījasyaвсякого семени
दानेनdānenaдарением
स-अंबु-कुंभंsa-aṃbu-kuṃbhaṃс кувшином воды
महा-फलम्mahā-phalamвеликий плод
दद्यात्dadyātпусть даёт
विप्रायviprāyaвипре
पुण्य-अहेpuṇya-aheв благой день
सद्यःsadyaḥтотчас
पूतःpūtaḥчистым
भवेत्bhavetстанет
क्षणात्kṣaṇātв миг
सर्वंsarvaṃвсё
धान्य-आदिकंdhānya-ādikaṃзерно и прочее
बीजंbījaṃсемя
कालेkāleвовремя
दद्यात्dadyātпусть даёт
द्विजातयेdvijātayeдваждырождённому
सर्व-पाप-क्षयंsarva-pāpa-kṣayaṃгибель всех грехов
कृत्वाkṛtvāсовершив
अक्षयंakṣayaṃнетленную
स्वर्गम्svargamсваргу
अश्नुतेaśnuteобретает
गुणंguṇaṃдостоинство
वक्ष्यामिvakṣyāmiизложу
विप्र-ऋषेvipra-ṛṣeо випра-риши
सतीनांsatīnāṃцеломудренных
यादृशंyādṛśaṃкаково
दृढम्dṛḍhamтвёрдое
शुद्ध-वंशःśuddha-vaṃśaḥчистый род
भवेत्bhavetбывает
तस्याःtasyāḥеё
नित्यंnityaṃвсегда
लक्ष्मीःlakṣmīḥЛакшми
प्रवर्ततेpravartateпребывает
उभयोःubhayoḥобоих
वंशयोःvaṃśayoḥродов
स्वर्गःsvargaḥнебо
भर्तुःbhartuḥмужа
आत्मनःātmanaḥсвоего
एवevaже
पतिव्रता-गुणःpativratā-guṇaḥдостоинство верной жены
विप्रvipraо випра
विस्मृतःvismṛtaḥзабытое
पृच्छतःpṛcchataḥспрашивающему
तवtavaтебе
पुनःpunaḥснова
वक्ष्यामिvakṣyāmiизложу
योषाणांyoṣāṇāṃженщин
सर्व-लोक-हितंsarva-loka-hitaṃблагое всем мирам
शुभम्śubhamблагое
उषित्वाuṣitvāпробыв
पूर्व-कालंpūrva-kālaṃпрежнее время
पुण्य-अपुण्येनpuṇya-apuṇyenaблагим и неблагим
योषितःyoṣitaḥженщины
पश्चात्paścātзатем
पतिव्रतायाःpativratāyāḥверной жены
ताःtāḥони
गच्छंतिgacchaṃtiидут
मद्-गतिम्mad-gatimмоею стезёю
षण्-मासंṣaṇ-māsaṃшесть месяцев
वा अथvā athaили
वर्षंvarṣaṃгод
वाили
अधिकंadhikaṃбольше
प्रशस्यतेpraśasyateпохвально
पतिव्रताpativratāверной женою
भवेत्bhavetстанет
याкоторая
यावत्yāvatдоколе
पूताpūtāчистая
व्रजेत्vrajetидёт
दिवम्divamна небо
अनुवाद

«А кто, оставив домашнюю жизнь, становится человеком с умом во мне и всегда помнит Говинду, у того бывает гибель всех грехов. Десять тысяч убийств брахмана совершено им от хождения к жене учителя; сто и сто тысяч — от вкушения мучного хмельного; похищение золота и прочего и долгое общение с ними. Эти и иные грехи и великие прегрешения гибнут, как сухая трава и хлопок, попавшие в огонь. Потому, вспомнив моё имя — Говинду, — человек станет чист.

А кто пребудет в домашней жизни, всегда совершая возглашение Говинды и почитая его, тот станет переправившимся через грех. Какой плод обретает человек дарением коти коров на прекрасном берегу Бхагиратхи при благом затмении светила, — тот плод и в тысячу раз больший обретает он при прославлении Говинды, отец, и нетленно пребудет в моём граде; а по желанию, пребыв в жилище, станет вседержавным царём.

Услышав в пуране мою повесть, человек обретёт подобие мне; а рассказав пурану — единение с Вишну. Потому всегда должна быть слушаема пурана, собрание дхармы, и с усердием возглашаема в мире: он идёт в тело Вишну.

А иное при пороке, содеянном ради женщины, бывает непреложно как подобает; внемли, изложу поистине, о радость дваждырождённых.

Дарением всякого семени с кувшином воды — великий плод: пусть даёт випре в благой день, и тотчас, в миг, станет чист. Всё зерно и прочее семя пусть вовремя даёт дваждырождённому: совершив гибель всех грехов, обретает он нетленную сваргу.

Изложу, о випра-риши, каково твёрдое достоинство целомудренных: у неё бывает чистый род и всегда пребывает Лакшми; небо — обоих родов, мужнего и своего. Достоинство верной жены, о випра, было забыто — тебе, спрашивающему, снова изложу благое, благое всем мирам.

Пробыв прежнее время благим и неблагим, женщины затем идут моею стезёю верной жены. Шесть месяцев, или год, или больше — похвально; и которая станет верной женою, та, доколе чиста, идёт на небо».

संस्करण

4c3b7d7795ff · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:29 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से