कुण्डानां कूपराज्ये हि दिव्येषु च सुरेश्वरः । सागरं स्थापितं पुण्यं सर्वतीर्थमनुत्तमम्
गन्धर्वाणां तु सर्वेषां राज्ये पुण्ये तथैव च । चित्ररथं ततो ब्रह्मा अभिषिच्य सुरेश्वरः
नागानां पुण्यवीर्याणां वासुकिं च चतुर्मुखः । सर्पाणां तु तथा राज्ये अभिषिच्य स तक्षकम्
वारणानां ततो राज्ये ऐरावणमसिञ्चत । अश्वानां चैव सर्वेषामुच्चैःश्रवसमेव च
पक्षिणां चैव सर्वेषां वैनतेयमथापि सः । मृगाणां च ततो राज्ये ब्रह्मा सिंहमथादिशत्
गोवृषं तु गवां मध्ये अभिषिच्य प्रजापतिः । वनस्पतीनां सर्वेषां प्लक्षमेव पितामहः
kuṇḍānāṃ kūparājye hi divyeṣu ca sureśvaraḥ | sāgaraṃ sthāpitaṃ puṇyaṃ sarvatīrthamanuttamam
gandharvāṇāṃ tu sarveṣāṃ rājye puṇye tathaiva ca | citrarathaṃ tato brahmā abhiṣicya sureśvaraḥ
nāgānāṃ puṇyavīryāṇāṃ vāsukiṃ ca caturmukhaḥ | sarpāṇāṃ tu tathā rājye abhiṣicya sa takṣakam
vāraṇānāṃ tato rājye airāvaṇamasiñcata | aśvānāṃ caiva sarveṣāmuccaiḥśravasameva ca
pakṣiṇāṃ caiva sarveṣāṃ vainateyamathāpi saḥ | mṛgāṇāṃ ca tato rājye brahmā siṃhamathādiśat
govṛṣaṃ tu gavāṃ madhye abhiṣicya prajāpatiḥ | vanaspatīnāṃ sarveṣāṃ plakṣameva pitāmahaḥ
— над водоёмами и на царство колодцев, и средь дивных вод владыка богов поставил Океан, святой, наилучший, что есть всякое место омовения. Над всеми гандхарвами на святое царство Брахма помазал Читраратху; над нагами, святыми мощью, Четырёхликий — Васуки, а на царство змей — Такшаку. Затем на царство слонов он помазал Айравану, а над всеми конями — Уччайхшраваса; над всеми птицами — сына Винаты; на царство зверей Брахма назначил льва. Быка среди коров помазал владыка тварей, а над всеми лесными деревьями — плакшу, прародитель.
82b866ce02c7 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:32 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Перечень доходит до колодца, быка и дерева: порядок мыслится сплошным, без пустых мест. Ни одна область не признана слишком мелкой, чтобы у неё не было главы. Оттого и власть здесь — не привилегия, а должность, взятая с чьей-то стороны.