पद्मपुराण
The Exposition of Right Conduct3.55.25-36
2506 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 3.55.25-36
देवनागरी

न मूर्खैर्नावलिप्तैश्च नान्यैरन्त्यावसायिभिः । एकशय्यासने पङ्क्तिर्भाण्डे पक्वान्नमिश्रणम्
याजनाध्यापने योनिस्तथैव सहभोजनम् । सहाध्यायस्तु दशमः सहयाजनमेव च
एकादश समुद्दिष्टा दोषाः साङ्कर्यसंस्थिताः । समीपे चाप्यवस्थानात्पापं सङ्क्रमते नृणाम्
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन साङ्कर्यं परिवर्जयेत् । एकपङ्क्त्युपविष्टा ये न स्पृशन्ति परस्परम्
भस्मना कृतमर्यादा न तेषां सङ्करो भवेत् । अग्निना भस्मना चैव सलिलेन विलेखतः
द्वारेण स्तम्भमार्गेण षड्भिः पङ्क्तिर्विभिद्यते । न कुर्याच्छुष्कवैराणि विवादं न च पैशुनम्
परक्षेत्रे गां चरन्ती न चाचक्षीत कर्हिचित् । न संवसेत्सूचकेन न कं वै मर्मणि स्पृशेत्
न सूर्यपरिवेषं वा नेन्द्रचापं सतारकम् । परस्मै कथयेद्विद्वाञ्छशिनं वाथ काञ्चनम्
न कुर्याद्बहुभिः सार्धं विरोधं बन्धुभिस्तथा । आत्मनः प्रतिकूलानि परेषां न समाचरेत्
तिथिं पक्षस्य न ब्रूयान्नक्षत्राणि न निर्दिशेत् । नोदक्यामभिभाषेत नाशुचि वा द्विजोत्तमः
न देवगुरुविप्राणां दीयमानं तु वारयेत् । न चात्मानं प्रशंसेद्वा परनिन्दां च वर्जयेत्
वेदनिन्दां देवनिन्दां प्रयत्नेन विवर्जयेत् । यस्तु देवानृषींश्चैव वेदान्वा निन्दते द्विजः

लिप्यंतरण (IAST)

na mūrkhairnāvaliptaiśca nānyairantyāvasāyibhiḥ | ekaśayyāsane paṅktirbhāṇḍe pakvānnamiśraṇam
yājanādhyāpane yonistathaiva sahabhojanam | sahādhyāyastu daśamaḥ sahayājanameva ca
ekādaśa samuddiṣṭā doṣāḥ sāṅkaryasaṃsthitāḥ | samīpe cāpyavasthānātpāpaṃ saṅkramate nṛṇām
tasmātsarvaprayatnena sāṅkaryaṃ parivarjayet | ekapaṅktyupaviṣṭā ye na spṛśanti parasparam
bhasmanā kṛtamaryādā na teṣāṃ saṅkaro bhavet | agninā bhasmanā caiva salilena vilekhataḥ
dvāreṇa stambhamārgeṇa ṣaḍbhiḥ paṅktirvibhidyate | na kuryācchuṣkavairāṇi vivādaṃ na ca paiśunam
parakṣetre gāṃ carantī na cācakṣīta karhicit | na saṃvasetsūcakena na kaṃ vai marmaṇi spṛśet
na sūryapariveṣaṃ vā nendracāpaṃ satārakam | parasmai kathayedvidvāñchaśinaṃ vātha kāñcanam
na kuryādbahubhiḥ sārdhaṃ virodhaṃ bandhubhistathā | ātmanaḥ pratikūlāni pareṣāṃ na samācaret
tithiṃ pakṣasya na brūyānnakṣatrāṇi na nirdiśet | nodakyāmabhibhāṣeta nāśuci vā dvijottamaḥ
na devaguruviprāṇāṃ dīyamānaṃ tu vārayet | na cātmānaṃ praśaṃsedvā paranindāṃ ca varjayet
vedanindāṃ devanindāṃ prayatnena vivarjayet | yastu devānṛṣīṃścaiva vedānvā nindate dvijaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
naне
मूर्खैःmūrkhaiḥс глупцами
नावलिप्तैःnāvaliptaiḥс надменными
caи
अन्यैःanyaiḥиными
अन्त्य-अवसायिभिःantya-avasāyibhiḥживущими на отшибе
एक-शय्या-आसनेeka-śayyā-āsaneобщее ложе и сиденье
पङ्क्तिःpaṅktiḥряд за едою
भाण्डेbhāṇḍeв сосуде
पक्व-अन्न-मिश्रणम्pakva-anna-miśraṇamсмешение варёной пищи
याजन-अध्यापनेyājana-adhyāpaneжречество и обучение
योनिःyoniḥбрачное родство
तथैवtathaivaточно так же
सह-भोजनम्saha-bhojanamсовместная еда
सह-अध्यायःsaha-adhyāyaḥсовместное чтение
तुtuже
दशमःdaśamaḥдесятое
सह-याजनम्saha-yājanamсовместное жертвоприношение
एवevaже
एकादशekādaśaодиннадцать
समुद्दिष्टाःsamuddiṣṭāḥназваны
दोषाःdoṣāḥпороки
साङ्कर्य-संस्थिताःsāṅkarya-saṃsthitāḥсостоящие в смешении
समीपेsamīpeвблизи
अपिapiже
अवस्थानात्avasthānātот пребывания
पापम्pāpamгрех
सङ्क्रमतेsaṅkramateпереходит
नृणाम्nṛṇāmу людей
तस्मात्tasmātпотому
सर्व-प्रयत्नेनsarva-prayatnenaвсяким усилием
साङ्कर्यम्sāṅkaryamсмешения
परिवर्जयेत्parivarjayetпусть избегает
एक-पङ्क्ति-उपविष्टाःeka-paṅkti-upaviṣṭāḥсидящие в одном ряду
येyeкоторые
स्पृशन्तिspṛśantiкасаются
परस्परम्parasparamдруг друга
भस्मनाbhasmanāзолою
कृत-मर्यादाःkṛta-maryādāḥс проведённой границей
तेषाम्teṣāmу них
सङ्करःsaṅkaraḥсмешения
भवेत्bhavetбывает
अग्निनाagnināогнём
सलिलेनsalilenaводою
विलेखतःvilekhataḥчертою
द्वारेणdvāreṇaдверью
स्तम्भ-मार्गेणstambha-mārgeṇaпроходом со столбом
षड्भिःṣaḍbhiḥшестью
पङ्क्तिःpaṅktiḥряд
विभिद्यतेvibhidyateразделяется
कुर्यात्kuryātпусть творит
शुष्क-वैराणिśuṣka-vairāṇiпустой вражды
विवादम्vivādamссоры
पैशुनम्paiśunamнаушничества
पर-क्षेत्रेpara-kṣetreна чужом поле
गाम्gāmкорову
चरन्तीम्carantīmпасущуюся
आचक्षीतācakṣītaпусть выдаёт
कर्हिचित्karhicitкогда-либо
संवसेत्saṃvasetпусть живёт
सूचकेनsūcakenaс доносчиком
कम्kamкого-либо
वैvaiпоистине
मर्मणिmarmaṇiв больное место
स्पृशेत्spṛśetпусть задевает
सूर्य-परिवेषम्sūrya-pariveṣamвенец вокруг солнца
वाили
इन्द्र-चापम्indra-cāpamрадугу
स-तारकम्sa-tārakamсо звёздами
परस्मैparasmaiдругому
कथयेत्kathayetпусть указывает
विद्वान्vidvānзнающий
शशिनम्śaśinamлуну
अथathaили
काञ्चनम्kāñcanamзолото
बहुभिःbahubhiḥсо многими
सार्धम्sārdhamвместе
विरोधम्virodhamссоры
बन्धुभिःbandhubhiḥс родичами
आत्मनःātmanaḥсебе
प्रतिकूलानिpratikūlāniнеприятного
परेषाम्pareṣāmдругим
समाचरेत्samācaretпусть делает
तिथिम्tithimдень лунного месяца
पक्षस्यpakṣasyaполовины месяца
ब्रूयात्brūyātпусть называет
नक्षत्राणिnakṣatrāṇiсозвездия
निर्दिशेत्nirdiśetпусть указывает
उदक्याम्udakyāmс женщиной в нечистые дни
अभिभाषेतabhibhāṣetaпусть говорит
अशुचिaśuciнечистое
द्विज-उत्तमःdvija-uttamaḥлучший из дваждырождённых
देव-गुरु-विप्राणाम्deva-guru-viprāṇāmбогам, наставникам и випрам
दीयमानम्dīyamānamдаваемое
वारयेत्vārayetпусть препятствует
आत्मानम्ātmānamсебя
प्रशंसेत्praśaṃsetпусть хвалит
पर-निन्दाम्para-nindāmхулы на других
वर्जयेत्varjayetпусть избегает
वेद-निन्दाम्veda-nindāmхулы на Веду
देव-निन्दाम्deva-nindāmхулы на богов
प्रयत्नेनprayatnenaс усердием
विवर्जयेत्vivarjayetпусть избегает
यःyaḥкто
देवान्devānбогов
ऋषीन्ṛṣīnриши
चैवcaivaи же
वेदान्vedānВеды
निन्दतेnindateхулит
द्विजःdvijaḥдваждырождённый
अनुवाद

«[Пусть не живёт] ни с глупцами, ни с надменными, ни с иными, живущими на отшибе. Общее ложе и сиденье, ряд за едою, смешение варёной пищи в сосуде, жречество и обучение, брачное родство, совместная еда, десятое — совместное чтение, и совместное жертвоприношение: одиннадцать названы пороками, состоящими в смешении. И от одного лишь пребывания вблизи грех переходит к людям; потому пусть всяким усилием избегает смешения. Но у тех, кто, сидя в одном ряду, не касаются друг друга и отделены проведённой золою границей, смешения не бывает. Огнём, золою, водою, чертою, дверью и проходом со столбом — шестью [способами] ряд разделяется. Пусть не творит пустой вражды, ни ссоры, ни наушничества. Пусть никогда не выдаёт корову, пасущуюся на чужом поле; пусть не живёт с доносчиком и никого не задевает в больное место. Пусть знающий не указывает другому ни венца вокруг солнца, ни радуги со звёздами, ни луны, ни золота. Пусть не ссорится со многими и с родичами; пусть не делает другим того, что неприятно ему самому. Пусть не называет дня лунного месяца и не указывает созвездий. Пусть не говорит с женщиной в нечистые дни и не [говорит] нечистого. Пусть не препятствует тому, что даётся богам, наставникам и випрам. Пусть не хвалит себя и избегает хулы на других; с усердием пусть избегает хулы на Веду и на богов. А дваждырождённый, что хулит богов, риши и Веды…»

संस्करण

cf5d33bedd89 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:42 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से