पद्मपुराण
The Glory of Protecting a Brāhmaṇa4.12.53-61
2594 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 4.12.53-61
देवनागरी

मुनेर्वचनसिद्धित्वात्तत्क्षणं लोचनं तयोः । आलोकं तु गतं तूर्णं पुत्रस्य दर्शनादपि
पुत्रस्य मुखपद्मं तौ लोचनैरलिसन्निभैः । पीत्वा मुनिं चिरं तं च नमस्कृत्य पुनः पुनः
प्रोचतुर्वचनं विप्र ब्राह्मणौ प्रियवादिनौ । अहो मुने जीवदानमावयोः सुकृतं किल
तयोरेवं वचः श्रुत्वा स मुनिः करुणार्णवः । दत्त्वाशिषं च तौ विप्र जगाम निजमाश्रमम्
मुनिः करगतं चैव कृत्वा विष्णोः परं पदम् । तपस्तेपे महाभागो दैवतैरपि दुर्लभम्
किञ्चित्काले गते विप्र तस्य राज्ञोऽभवत्सुतः । सुन्दरो राजयोग्यश्च इन्दुः क्षीरनिधाविव
पुत्रोत्सवे सोऽपि विप्र राजा दत्त्वा धनानि वै । बुभुजे देववद्भूम्यां विशोको जातकौतुकः
विप्रान्पालयते यस्तु प्राणान्दत्त्वा धनान्यपि । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम्
पठन्ति येऽत्र भक्त्या च शृण्वन्ति विप्रतः कथाम् । आख्यानं श्लोकमेकं वा गच्छन्ति विष्णुमन्दिरम्

लिप्यंतरण (IAST)

munervacanasiddhitvāttatkṣaṇaṃ locanaṃ tayoḥ | ālokaṃ tu gataṃ tūrṇaṃ putrasya darśanādapi
putrasya mukhapadmaṃ tau locanairalisannibhaiḥ | pītvā muniṃ ciraṃ taṃ ca namaskṛtya punaḥ punaḥ
procaturvacanaṃ vipra brāhmaṇau priyavādinau | aho mune jīvadānamāvayoḥ sukṛtaṃ kila
tayorevaṃ vacaḥ śrutvā sa muniḥ karuṇārṇavaḥ | dattvāśiṣaṃ ca tau vipra jagāma nijamāśramam
muniḥ karagataṃ caiva kṛtvā viṣṇoḥ paraṃ padam | tapastepe mahābhāgo daivatairapi durlabham
kiñcitkāle gate vipra tasya rājño'bhavatsutaḥ | sundaro rājayogyaśca induḥ kṣīranidhāviva
putrotsave so'pi vipra rājā dattvā dhanāni vai | bubhuje devavadbhūmyāṃ viśoko jātakautukaḥ
viprānpālayate yastu prāṇāndattvā dhanānyapi | sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurlabham
paṭhanti ye'tra bhaktyā ca śṛṇvanti viprataḥ kathām | ākhyānaṃ ślokamekaṃ vā gacchanti viṣṇumandiram

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मुनेःmuneḥмудреца
वचन-सिद्धित्वात्vacana-siddhitvātоттого что слово истинно
तत्-क्षणम्tat-kṣaṇamв тот же миг
लोचनम्locanamзрение
तयोःtayoḥу них двоих
आलोकम्ālokamвидение
तुtuже
गतम्gatamобрели
तूर्णम्tūrṇamтотчас
पुत्रस्यputrasyaсына
दर्शनात्darśanātот вида
अपिapiже
मुख-पद्मम्mukha-padmamлотос лица
तौtauони двое
लोचनैःlocanaiḥглазами
अलि-सन्निभैःali-sannibhaiḥподобными пчёлам
पीत्वाpītvāиспив
मुनिम्munimмудрецу
चिरम्ciramдолго
तम्tamтому
caи
नमस्कृत्यnamaskṛtyaпоклонившись
पुनः पुनःpunaḥ punaḥснова и снова
प्रोचतुःprocatuḥсказали оба
वचनम्vacanamслово
विप्रvipraо випра
ब्राह्मणौbrāhmaṇauоба брахмана
प्रिय-वादिनौpriya-vādinauприятные в речи
अहोahoо
मुनेmuneмудрец
जीव-दानम्jīva-dānamдарование жизни
आवयोःāvayoḥнам двоим
सु-कृतम्su-kṛtamблагодеяние
किलkilaпоистине
तयोःtayoḥих
एवम्evamтак
वचःvacaḥслово
श्रुत्वाśrutvāуслышав
सःsaḥтот
मुनिःmuniḥмудрец
करुण-अर्णवःkaruṇa-arṇavaḥокеан сострадания
दत्त्वाdattvāдав
आशिषम्āśiṣamблагословение
जगामjagāmaушёл
निजम्nijamв свою
आश्रमम्āśramamобитель
कर-गतम्kara-gatamвзятую в руку
कृत्वाkṛtvāсделав
विष्णोःviṣṇoḥВишну
परम्paramвысшую
पदम्padamобитель
तपःtapaḥподвижничество
तेपेtepeсовершал
महा-भागःmahā-bhāgaḥпреславный
दैवतैःdaivataiḥдля богов
दुर्लभम्durlabhamтруднодостижимое
किञ्चित्kiñcitнедолгое
कालेkāleвремя
गतेgateкогда прошло
तस्यtasyaу того
राज्ञःrājñaḥцаря
अभवत्abhavatродился
सुतःsutaḥсын
सुन्दरःsundaraḥпрекрасный
राज-योग्यःrāja-yogyaḥдостойный царства
इन्दुःinduḥмесяц
क्षीर-निधौkṣīra-nidhauв молочном океане
इवivaкак
पुत्र-उत्सवेputra-utsaveна празднике рождения сына
सःsaḥтот
राजाrājāцарь
दत्त्वाdattvāраздав
धनानिdhanāniбогатства
बुभुजेbubhujeнаслаждался
देव-वत्deva-vatкак бог
भूम्याम्bhūmyāmна земле
विशोकःviśokaḥбез печали
जात-कौतुकःjāta-kautukaḥисполненный радости
विप्रान्viprānвипр
पालयतेpālayateзащищает
यःyaḥкто
प्राणान्prāṇānжизнь
धनानिdhanāniдостояние
सःsaḥтот
यातिyātiидёт
विष्णु-भवनम्viṣṇu-bhavanamв обитель Вишну
पुनः-आवृत्ति-दुर्लभम्punaḥ-āvṛtti-durlabhamоткуда возврат труднодостижим
पठन्तिpaṭhantiчитают
येyeкоторые
अत्रatraздесь
भक्त्याbhaktyāс преданностью
शृण्वन्तिśṛṇvantiслушают
विप्रतःviprataḥот випры
कथाम्kathāmсказание
आख्यानम्ākhyānamповесть
श्लोकम्ślokamстих
एकम्ekamодин
वाили
गच्छन्तिgacchantiидут
विष्णु-मन्दिरम्viṣṇu-mandiramв дом Вишну
अनुवाद

«Оттого что слово мудреца истинно, в тот же миг зрение у них двоих тотчас обрело видение — от одного вида сына. Испив лотос его лица глазами, подобными пчёлам, и долго, снова и снова кланяясь тому мудрецу, оба брахмана, приятные в речи, сказали слово, о випра: „О мудрец! Поистине даровать нам жизнь — вот твоё благодеяние“. Услышав такое их слово, тот мудрец, океан сострадания, дав благословение, ушёл в свою обитель. Взяв, [словно] в руку, высшую обитель Вишну, преславный совершал подвижничество, труднодостижимое и для богов. Спустя недолгое время, о випра, у того царя родился сын — прекрасный, достойный царства, как месяц в молочном океане. И на празднике рождения сына тот царь, раздав богатства, наслаждался на земле как бог — без печали, исполненный радости. А кто защищает випр, отдавая и жизнь, и достояние, тот идёт в обитель Вишну, откуда возврат труднодостижим. И те, кто с преданностью читает здесь или слушает от випры это сказание — хотя бы один стих, — идут в дом Вишну.»

संस्करण

6136f6330461 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:43 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से