ब्राह्मण उवाच
एकदा स गतः किञ्चिद्ब्राह्मणस्य निवेशनम् । गत्वा स तस्य गेहात्तु द्रव्यं नेतुं मनो दधे
तत्रोवास ब्राह्मणस्य बहिर्द्वारसमीपतः । दैन्ययुक्तं वचः प्राह क्ष्मासुरं स तपोधनम्
भो स्वामिञ्छृणु मे वाक्यं दयालुरिव दृश्यते । क्षुधार्तोऽहं देहि चान्नं प्राणा यास्यन्ति मे द्रुतम्
क्षुधार्त शृणु मे कश्चिद्वाक्यं कर्तुं न विद्यते । पाकं मे तण्डुलानि त्वं नीत्वा भुङ्क्ष्व यथासुखम्
नास्ति मे जनको माता नास्ति सूनुः सहोदरः । नास्ति जाया मातृबन्धुर्मताः सर्वे विहाय माम्
तिष्ठाम्येको गृहेऽकर्मा भाग्यहीनोऽतिथे हरिः । एको मे वसतौ चास्ति न जाने तद्विना किल
मम कश्चिद्द्विजश्रेष्ठ नास्ति सेवां तवापि च । शूद्रोऽहं निलये जात्या कृत्वा स्थास्यामि ते सदा
इति तस्य वचः श्रुत्वा सानन्दः क्ष्मासुरस्तदा । पाकं विधाय तूर्णं स ददावन्नं तपोधन
ekadā sa gataḥ kiñcidbrāhmaṇasya niveśanam | gatvā sa tasya gehāttu dravyaṃ netuṃ mano dadhe
tatrovāsa brāhmaṇasya bahirdvārasamīpataḥ | dainyayuktaṃ vacaḥ prāha kṣmāsuraṃ sa tapodhanam
bho svāmiñchṛṇu me vākyaṃ dayāluriva dṛśyate | kṣudhārto'haṃ dehi cānnaṃ prāṇā yāsyanti me drutam
kṣudhārta śṛṇu me kaścidvākyaṃ kartuṃ na vidyate | pākaṃ me taṇḍulāni tvaṃ nītvā bhuṅkṣva yathāsukham
nāsti me janako mātā nāsti sūnuḥ sahodaraḥ | nāsti jāyā mātṛbandhurmatāḥ sarve vihāya mām
tiṣṭhāmyeko gṛhe'karmā bhāgyahīno'tithe hariḥ | eko me vasatau cāsti na jāne tadvinā kila
mama kaściddvijaśreṣṭha nāsti sevāṃ tavāpi ca | śūdro'haṃ nilaye jātyā kṛtvā sthāsyāmi te sadā
iti tasya vacaḥ śrutvā sānandaḥ kṣmāsurastadā | pākaṃ vidhāya tūrṇaṃ sa dadāvannaṃ tapodhana
«Однажды он пришёл в некое жилище брахмана; придя, он вознамерился унести добро из его дома. Там он расположился близ наружной двери брахмана и сказал жалобное слово земному богу, богатому подвижничеством: „О господин, выслушай моё слово: ты видишься милосердным. Я измучен голодом; дай мне пищи — жизнь моя скоро уйдёт“. — „О измученный голодом, выслушай моё: нет у меня никого, кто бы стряпал. Возьми мой рис и, [приготовив], ешь как тебе угодно. Нет у меня ни отца, ни матери, ни сына, ни брата; нет жены, нет родни по матери — все умерли, оставив меня. Живу я в доме один, без обрядов, обездоленный, о гость; Хари один есть в моём жилище — кроме него я никого не знаю“. — „И у меня, о лучший из дваждырождённых, нет никого; и служить тебе [некому]. Я шудра по рождению; служа тебе, всегда буду оставаться в твоём доме“. Услышав это его слово, земной бог, обрадованный, тотчас приготовил и дал ему пищу, о богатый подвижничеством.»
8f1c1ebfe265 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:43 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Встреча двух одиночеств: вор пришёл за чужим добром, а хозяин рад уже тому, что в доме появился живой человек. Брахман не спрашивает ни о роде, ни о прошлом — он просто отдаёт свой рис. И слова его о доме, где «есть один Хари», сказаны не как благочестивая формула, а как перечень того, чего у него не осталось.