जाह्नवीं सा समुत्तीर्णा ज्ञात्वा सत्यं स्वहापनम् । पतिता प्राणसन्देहं प्राप्ता मूर्च्छां गता तदा
तदा हंसाः स्वपक्षाभ्यां जलमानीय सर्वतः । सिषिचुर्मधुरो वायुर्ववौ पुष्पसुगन्धिमान्
करिणः पुष्करैः स्वीयैर्जलपूर्णैः समन्ततः । व्याप्तं शरीरं रजसा क्षालयन्त इवागताः
मृगास्तदन्तिकं प्राप्य सन्तस्थुर्विस्मितेक्षणा । नगाः पुष्पयुता आसंस्तत्कालं मधुना विना
एतस्मिन्समये वृत्ते संज्ञां प्राप्य सती तदा । विललाप सुदुःखार्ता रामरामेति जल्पती
हा नाथ ! दीनबन्धो हे करुणापयसां निधे । अपराधादृते मां त्वं कथं त्यजसि वै वने
इत्येवमादिभाषन्ती विलपन्ती मुहुर्मुहुः । इतस्ततः प्रपश्यन्ती संमूर्च्छन्ती पुनःपुनः
तदा स्वशिष्यैर्भगवान्वाल्मीकिः सङ्गतो वनम् । शुश्राव रुदितं तत्र करुणास्वरभाषितम्
ते प्रत्युक्ताश्च मुनिना सञ्जग्मुर्यत्र जानकी । रामरामेति भाषन्ती बाष्पपूरपरिप्लुता
तां दृष्ट्वा स्त्रियमौत्सुक्याद्वाल्मीकिं प्रत्ययुर्मुनिम् । श्रुत्वा तदीरितं वाक्यं जगामासौ ततो मुनिः
दृष्ट्वा तं तपसां राशिं जानकी पतिदेवता । नमोऽस्तु मुनये वेदमूर्तये व्रतधारिणे
इत्युक्तवन्तीं तां सीतामाशीभिरभ्यनन्दयत् । भर्त्रा सह चिरं जीव पुत्रौ प्राप्नुहि शोभनौ
काऽसि त्वं किं वने घोरे सङ्गताऽसि किमीदृशी । सर्वं मे शंस जानीयां तव दुःखस्य कारणम्
सा तदा प्रत्युवाचेमं रामस्य महिला मुनिम् । निःश्वसन्ती करुणया गिरा सञ्जातवेपथुः
jāhnavīṃ sā samuttīrṇā jñātvā satyaṃ svahāpanam | patitā prāṇasandehaṃ prāptā mūrcchāṃ gatā tadā
tadā haṃsāḥ svapakṣābhyāṃ jalamānīya sarvataḥ | siṣicurmadhuro vāyurvavau puṣpasugandhimān
kariṇaḥ puṣkaraiḥ svīyairjalapūrṇaiḥ samantataḥ | vyāptaṃ śarīraṃ rajasā kṣālayanta ivāgatāḥ
mṛgāstadantikaṃ prāpya santasthurvismitekṣaṇā | nagāḥ puṣpayutā āsaṃstatkālaṃ madhunā vinā
etasminsamaye vṛtte saṃjñāṃ prāpya satī tadā | vilalāpa suduḥkhārtā rāmarāmeti jalpatī
hā nātha ! dīnabandho he karuṇāpayasāṃ nidhe | aparādhādṛte māṃ tvaṃ kathaṃ tyajasi vai vane
ityevamādibhāṣantī vilapantī muhurmuhuḥ | itastataḥ prapaśyantī saṃmūrcchantī punaḥpunaḥ
tadā svaśiṣyairbhagavānvālmīkiḥ saṅgato vanam | śuśrāva ruditaṃ tatra karuṇāsvarabhāṣitam
te pratyuktāśca muninā sañjagmuryatra jānakī | rāmarāmeti bhāṣantī bāṣpapūrapariplutā
tāṃ dṛṣṭvā striyamautsukyādvālmīkiṃ pratyayurmunim | śrutvā tadīritaṃ vākyaṃ jagāmāsau tato muniḥ
dṛṣṭvā taṃ tapasāṃ rāśiṃ jānakī patidevatā | namo'stu munaye vedamūrtaye vratadhāriṇe
ityuktavantīṃ tāṃ sītāmāśībhirabhyanandayat | bhartrā saha ciraṃ jīva putrau prāpnuhi śobhanau
kā'si tvaṃ kiṃ vane ghore saṅgatā'si kimīdṛśī | sarvaṃ me śaṃsa jānīyāṃ tava duḥkhasya kāraṇam
sā tadā pratyuvācemaṃ rāmasya mahilā munim | niḥśvasantī karuṇayā girā sañjātavepathuḥ
«Переправившись через Джахнави, узнав правду о своём оставлении, она упала, дошла до опасности для жизни и впала в беспамятство. Тогда лебеди, принеся отовсюду воду своими крыльями, окропили её; повеял сладкий ветер, благоуханный цветами. Слоны пришли со всех сторон со своими хоботами, полными воды, как бы омывая её тело, покрытое пылью. Олени, подойдя к ней, встали с изумлёнными глазами; деревья в то время покрылись цветами — без весны. Когда прошло это время, целомудренная, обретя сознание, сетовала, весьма измученная скорбью, твердя: „Рама, Рама! О владыка, о друг несчастных, о океан вод сострадания, как ты оставляешь меня в лесу без вины?“ Так и подобное говоря, сетуя снова и снова, озираясь туда и сюда, снова и снова впадая в беспамятство… Тогда блаженный Вальмики, пришедший в лес со своими учениками, услышал там рыдание, произносимое жалобным голосом. Отвеченные мудрецом, они сошлись туда, где Джанаки, залитая потоком слёз, говорила: „Рама, Рама“. Увидев её, женщину, от волнения пришли они к мудрецу Вальмики; услышав сказанное ими слово, мудрец пошёл туда. Увидев его, груду подвига, Джанаки, чтящая мужа как божество, [сказала]: „Поклон мудрецу, воплощению Веды, держащему обет“. Так сказавшую Ситу приветствовал он благословениями: „Живи долго вместе с мужем; обрети двух прекрасных сыновей“.»
571f228037b3 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:48 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лес, который в начале главы был сплошной угрозой, здесь сам приходит на помощь: лебеди носят воду крыльями, слоны омывают её хоботами, олени встают вокруг, деревья зацветают не в срок. Люди сочли её нечистой — животные и деревья не спрашивают у прачки. И благословение Вальмики звучит невозможным для брошенной жены: живи долго вместе с мужем, обрети двух сыновей. К концу книги сбудется и то и другое.